artikel

Zomerblog: Materialen niet te snel recyclen

bouwbreed Premium

Zomerblog: Materialen niet te snel recyclen

Beton bestaat al heel lang maar het wereldleiderschap als bouwmateriaal is iets van de moderne tijd. Dit komt naar voren uit een interview met hoogleraar bouwmaterialen Jos Brouwers dat later deze week in de Zomercobouw verschijnt met als thema materialen.

In tonnen uitgedrukt, blijkt de wereldproductie van beton ver uit te steken boven die van alle andere materialen. De bouw is de afnemer van al dat beton. Als veruit de grootste gebruiker van grondstoffen, rust op deze sector een navenante verantwoordelijkheid voor het realiseren van een circulaire economie. Bedrijven maken daarvan al veel werk. Metaal wordt nauwelijks weggegooid en ook de betonbranche timmert aan de weg om duurzaam voor de dag te kunnen komen.

Oude materialen die dienen als grondstof voor nieuwe, is een ontwikkeling die vaart krijgt. Hoe snel de gewenste materialencyclus moet plaatsvinden, blijkt een interessante vraag. Oude materialen met standaardmaten zijn ook kant-en-klaar opnieuw te gebruiken. Passen ze niet, dan biedt een beton-, ijzer- of houtzaag wellicht een oplossing.

Uit promotieonderzoek aan de TU Delft komt verder naar voren dat hergebruik van bestaande gebouwstructuren gunstig is vergeleken bij sloop voor nieuwbouw. Ook als het om de energieprestatie gaat. Naast de bekende trias energetica tekent zich zo ook een trias materia af. Opties zijn achtereenvolgens hergebruik van bestaande bouw, hergebruik van elementen en uiteindelijk verwerking van afgedankte materialen tot nieuwe en dat dan, zo klinkt wervend, zonder kwaliteitsverlies. Bakstenen, dakpannen, houten balken, betonconstructies: goed gemaakt kunnen mensen er generaties lang plezier van hebben. Een argument om ze niet overhaast te recyclen. Een prima baksteen bijvoorbeeld, houdt het wel duizend jaar vol. In de middeleeuwen werden stenen na sloop van een bouwwerk vrolijk opnieuw gebruikt in andere gebouwen of als bestratingsmateriaal. Betonnen elementen kunnen in het beste geval de baksteen als volhouder naar de kroon steken en ook hout kan lang in stand blijven.

Als verslaggever van Cobouw stuitte ik op een Middelburgs monument met naaldhouten kozijnen die na een paar honderd jaar nog in prima staat bleken. De woning was aan het begin van de17de eeuw gebouwd maar de kap bleek al eind 15de eeuw gemaakt. Deze kap had eerst op een andere woning dienst gedaan – een historisch staaltje van succesvol hergebruik.

Sloopbedrijf

Architect Michaël de Vos blikt in het komende themanummer terug op het Steenwijkse avontuur van Jan Husslage. Die bouwde een woning van gebruikte materialen. Een sloopbedrijf kon prima leveren wat nodig was voor realisatie van het ontwerp van deze Delftse ingenieur. Volgens de trias materia verloopt circulaire economie als geheel trager dan de gangbare gebouwcyclus, van soms niet meer dan enkele decennia. Ooit is het niettemin voor alle materialen tijd voor de derde fase. Zo zal ook het hout uit de genoemde Middelburgse woning te zijner tijd eindigen als brandstof. Maar eerst kan het dus, evenals staal en beton, lang en op verschillende plaatsen dienst hebben gedaan. De Steenwijkse ecowoning van Husslage kan deze mogelijkheid niet meer illustreren. Die werd na een lokale politieke strijd in opdracht van het gemeentebestuur gesloopt.

Bart Mullink, redacteur Economie bij Cobouw

Reageer op dit artikel