artikel

Tijd voor een frisse wind aan de kostenkant

bouwbreed Premium

Tijd voor een frisse wind aan de kostenkant

De sector is op zoek naar een nieuw businessmodel. Marktdenken in plaats van productdenken. De financiële functie moet aan de directietafel zitten.

De bouw- en infrasector is laatcyclisch en profiteert daarom nog niet van de eerste economische lichtpunten. Het Economisch Instituut voor de Bouw verwacht dat eind 2013 het totale woning- en utiliteitsbouwvolume gedaald is met 20 procent sinds 2008. Het totaal aantal werkenden in de bouw- en infrasector (vallend onder eencao) is gedaald van 170.000 begin 2009 naar 112.500 midden 2013. Alleen al in de eerste helft van 2013 vroegen 800 bouwbedrijven faillissement aan.

Daarnaast kampen bouwondernemingen ook met structurele veranderingen in de markt. Zo vraagt de klant meer waar voor zijn geld: niet alleen fysieke bouw, maar ook ontwerp, onderhoud en operationeel management van assets wordt verwacht. Verder betaalt de klant steeds minder vaak vooruit en moet de bouwer zelf op zoek naar externe financiers. Ze hebben zodoende niet alleen met de opdrachtgever als belanghebbende te maken, maar ook rechtstreeks met de gebruikers van assets en financiers. Tel daarbij op de definitieve entree van buitenlandse concurrentie als Strabag en Hochtief, en zie dat de sector dringend op zoek is naar eeneffectiever businessmodel.

De huidige kracht van Nederlandse bouwondernemingen, en niet alleen van de grote partijen, is gelegen in het ondernemerschap: wars van interne bureaucratie en veel decentrale commerciële verantwoordelijkheid. Keerzijde van dit model is dat interne samenwerking niet wordt gestimuleerd, de informatievoorziening verbrokkeld wordt en standaardisatie van projectbeheersing moeizaam wordt afgedwongen. Toch ligt juist in de basis van dit model de kern van de oplossing voor meer omzet en minder kosten.

Forse stappen

Verdere versterking van het ondernemerschap kan ten eerste worden gerealiseerd door marktdenken in plaats van productdenken. Hoewel sommigen al forse stappen hebben gezet (bijvoorbeeld door in te spelen op design, build, finance, maintain & operate-contractvormen), blijven anderen achter. Zelf innoveren in plaats van reageren op de concurrent en intensief binnen én buiten de onderneming samenwerken zijn andere factoren die het ondernemerschap stimuleren. Tot slot verwachten opdrachtgevers dat de sector meer doet aan standaardisatie en kennisdeling: zij accepteren niet dat geleerde lessen in een project niet sectorbreed worden gedeeld.

Aan de kostenkant is het tijd voor een frisse wind. Aannames in tenders zijn nog vaak te optimistisch en faalkosten en onverwachte projectverliezen onacceptabel hoog. Zo regelt de bouwonderneming van de toekomst projectprocessen beter in door bij iedere projectorganisatie gebruik te maken van standaard managementsystemen (gebaseerd op ISO, PAS 55 e.d.), zoals die door de onderneming zijn ontwikkeld. Op deze manier worden de ‘lessons learned’ van ieder project gewaarborgd en innovatie gefaciliteerd.

Voorts verdient de financiële functie binnen een bouwonderneming een volwaardige rol aan de directietafel. De financieel manager anno 2014 is in onze visie één van de sleutelfiguren, ook als het gaat om grote commerciële en projectfinancieringsbeslissingen. De traditionele aannemer met een technische vooropleiding, die met zijn jarenlange hands-onervaring alles in eigen hand houdt, gaat teloor. Goedschiks, of nu door de crisis, kwaadschiks.

De opdrachtgevers in Nederland hebben geen belang bij het verder verzwakken van de branche. Ook op hen hebben faillissementen een grote impact, niet alleen op korte termijn ten aanzien van lopende projecten, maar ook op termijn door het wegvallen van concurrentie en de daarmee gepaard gaande verschraling van innovaties. Niet voor niets doen buitenlandse partijen vaker hun entree. Met een nieuw businessmodel, die ondernemerschap koppelt aan goed rentmeesterschap en continue innovaties aan projectcontrol, biedt de Nederlandse bouw onderneming een grote kans. Het is juist in deze combinatie dat de weg uit de crisis moet worden gezocht!

Loek Meijers, partner bij ConQuaestor en gespecialiseerd in financieel & procesmanagement in de bouw- en technieksector

Reageer op dit artikel