artikel

Vastgoed kan net zo waardevol zijn als kunst

bouwbreed

Vastgoed kan net zo waardevol zijn als kunst

Gebrek aan geld lijkt er niet te zijn, maar het wordt niet meer in vastgoed gestoken. De aantrekkelijkheid en de waardetoename van vastgoed zullen weer moeten toenemen. Martin van Pernis ziet daartoe mogelijkheden.

Recentelijk bezocht ik de Tefaf in Maastricht. De handelaren die ik sprak waren “niet ontevreden” over de verkoopsuccessen. Het was er behoorlijk druk en hoewel er natuurlijk meer kijkers dan kopers op de beurs rond liepen, was duidelijk dat de handel floreerde. Opvallend was ook dat er nogal wat kunst op de beurs stond die in de voorafgaand jaren verkocht werd en nu opnieuw aangeboden werd. Ook kwam ik een opvallend aantal vastgoedmensen tegen. Thuisgekomen las ik over de sterk afgenomen aantallen bezoekers aan de Mipim. Zelfs de klassieke borrel van DTZ Zadelhoff was komen te vervallen.

De conclusie kan slechts zijn dat vastgoed zijn investerings- en beleggingsopportunity in een behoorlijke mate heeft verloren en de financiers een alternatief hebben gevonden. Er is dus geen gebrek aan geld, maar de aantrekkelijkheid van onroerend goed is niet voldoende. Willen we de markt weer in beweging krijgen, dan is het dus zaak de aantrekkelijkheid van de investeringen te verbeteren. Natuurlijk hoor ik u denken dat dat wel erg eenvoudig is voorgesteld. Als het zo simpel was, hadden we al een oplossing gehad. U heeft gelijk, maar een terugbrengen van complexe zaken tot de eenvoudige basis oorzaak leidt veelal tot een aanzet voor een oplossing. De aantrekkelijkheid en de waardetoename van het onroerend goed zal dus terug moeten keren en zal zichtbaar moeten worden gemaakt.

Kijken we naar de utiliteitsbouw en meer specifiek naar de kantorenbouw, dan zullen flexibele en energiearme gebouwen, die rekening houden met elementen van het nieuwe werken, met grote zekerheid in waarde stijgen. De gebouwen die niet aan die voorwaarde voldoen, zullen leeg blijven en zullen moeten worden gesloopt. Gezien het feit dat het commerciële vastgoed voor zo’n 70 procent is gefinancierd met bankkredieten, zal er enige moed nodig zijn om de noodzakelijke boekwaardevermindering door te voeren. Door de andere financieringsstructuur is de overheid hier eerder in staat om rijksgebouwen onder de sloophamer te brengen. Gemeenten zullen met reducties op de grondprijs moeten komen voor de ontwikkeling van gebouwen die aan een flexibiliteits en duurzaamheidstoets voldoen. Met moderne en innovatieve bouwmethoden zal de prijs van deze moderne gebouwen zo laag mogelijk moeten worden gehouden zodat de waardevermeerdering al op korte termijn zal ontstaan. Het zal huurders kunnen lokken om hun oude gebouw te verlaten en tegen lagere huurpenningen in een gebouw te trekken waar ook hun exploitatiekosten veel lager zullen zijn.

Bij woningbouw is de situatie iets anders. Immers, hier is een continue vraag en in veel sectoren een te beperkt aanbod. Toch kan ook hier een vergelijkbare strategie worden gevoerd. Door de grond tegen een lagere prijs, maar met een aantal ecologische voorwaarden, aan woningbouwverenigingen en andere investeerders ter beschikking te stellen, zal ook hier een stimulans voor nieuwe investeringen ontstaan. Parallel aan de uitiliteitsmarkt zullen thema’s als duurzaamheid en innovatieve bouwmethoden kunnen leiden tot een lagere prijs en een mogelijkheid om ook in de woningbouw tot een waardevermeerdering te komen.

Haarlemmerolie

Er is nogal wat kritiek op de rol van de banken bij de verlening van kredieten. Maar als de waardevermeerdering zichtbaar wordt, zal ook van deze kant de kredietkraan opengaan. Als er een opbrengstmogelijkheid is met een redelijke zekerheid, zullen kredietcomités snel hun akkoord geven.

Het doorbreken van het dilemma waarin we ons zelf gemanoeuvreerd hebben, vergt wel een scheut haarlemmerolie. Haarlemmerolie in de vorm van – zoals hierboven genoemd – een gunstige beschikbaarstelling van grond door overheden; een soepele en snelle vergunningsverlening maar wel met de voorwaarden van duurzame en toekomstvaste bouwmethoden. Daarnaast zullen de bouwers hun innovatieve ideeën met kracht moeten inbrengen en alleen nog duurzaam willen bouwen. De financiers zullen het vertrouwen moeten krijgen dat investeren in kunst attractief is, maar investeren in bouw de wedstrijd uiteindelijk wint.

Martin van Pernis, Voorzitter Vernieuwing Bouw

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels