artikel

Bouw langs het ravijn

bouwbreed

Blijven we op de weg of belanden we in de berm? Of erger: storten we in een diepe afgrond? Houden we de beweging er in of komen we vast te zitten? 2013 stelt bouwondernemers voor kritische vragen, leidt ons naar complexe kruispunten en stelt cruciale kwesties in het vooruitzicht. Piet Oskam biedt een vooruitblik op de weg die voor ons ligt.

Bij opkomend gevaar is onze primaire reactie terug te voeren op een vorm van freeze, fight or flight . Als we bevriezen, komen we geen stap verder. Gaan we vechten, dan overschatten we vaak onze mogelijkheden. Slaan we op de vlucht, dan gaan we de uitdaging uit de weg.

In de cockpit van ondernemingen zijn primaire reacties minder bruikbaar. Wie verantwoordelijkheid heeft voor belangrijke beslissingen, moet zich niet laten leiden door oergedrag. Het komt aan op visie, beleid en doorzettingskracht.

Dat de bouwsector langs een ravijn dendert, is een direct gevolg van een complex samenspel van factoren. Onbegrijpelijk en inconsistent overheidsbeleid bracht het ravijn in rap tempo dichterbij. Dat velen zich in een ondeugdelijk voertuig voortbewegen, hebben we als sector aan ons zelf te danken. Dat we niet beschikken over competenties om tijdig en adequaat een nieuwe weg in te slaan, heeft alles te maken met gebrek aan ondernemerschap.

De bouw bevindt zich in een boeiende transitieperiode. Vraaggestuurd bouwen verdringt aanbodgericht ontwikkelen. De focus is steeds minder gericht op een bouwproduct en vaker op het proces. Begrippen als waardecreatie en levensduurdenken dringen de techniek op de achtergrond.

Terwijl in het bouwvoertuig alle aandacht uitgaat naar deze interne verbouwing, stuurt het kabinetsbeleid de bouw een onbegaanbare weg op. Tot overmaat van ramp laat de betrokken minister zich ontvallen dat deze omleidingsroute twee jaar zal duren. Het is ondenkbaar dat de bouw de ingezette transitie met succes kan doorzetten als ondertussen elk perspectief op een gezonde bedrijfsvoering wordt weggenomen. Zo bewegen we ons langzaam maar zeker in de richting van een gevaarlijke klif, waar alleen echte helden koers kunnen houden. Zij houden de eindklant in het oog, werken optimaal samen met bouwpartners, bedienen zich van sturingsmiddelen als BIM, lean en virtual reality en geven gedoseerd aandacht aan een levensduurbenadering. Niet iedere ondernemer kan zo’n held zijn; die wordt door de omstandigheden gemaakt. De grote uitdaging in 2013 is om de omstandigheden de baas te blijven. Je niet te laten afschrikken. Niet te laten ontmoedigen door bizarre uitlatingen van ministers, niet te laten meeslepen in een massaal gevoel van onmacht en niet te laten vertragen door diepgewortelde tradities. Gaat het in 2013 om de frisse blik, de authentieke visie, de principiële onverzettelijkheid en de optimale invulling van klantwensen, dan laten we ons niet bevriezen, slaan we niet op de vlucht en gaan we geen hopeloos gevecht aan. Dan steken we onze beschikbare energie in nuttige activiteiten, die het einddoel dichterbij brengen.

De redeloosheid van de regering is terug te voeren op de tweeslachtigheid in het kabinetsbeleid. De coalitie werkt vanuit twee tegengestelde visies, maar het land regeren vraagt juist een éénduidige visie. Topambtenaren maken de dienst uit. Zo maakte minister Blok van het eerder door minister Spies gelanceerde bouwteam-avontuur een verlengde voorstelling. Iedere ingewijde en nuchtere toeschouwer weet dat daarmee de bouw niet gediend is. Juist van een liberale minister mag een doorwrochte visie op de rol van overheid, sector en ondernemers verwacht worden. De bouwteam-spaghetti is een vorm van bezigheidstherapie van en voor oudgedienden, die eerdere kansen om de bouwsector te verbeteren, onbenut lieten.

Terwijl de beroering nog nooit zo groot was, kondigt boegbeeld Brinkman zijn vertrek aan. Dat biedt een fantastische kans op een drastische koerswijziging bij Bouwend Nederland. De sector heeft geen oud-politicus nodig die zich vergeefs inspant om Haags beleid te beïnvloeden, maar een visionaire branchevernieuwer die de harten van ondernemers weet te raken. Het nieuwe kopstuk moet geen kop-van-jut en zeker geen grootverdiener zijn, maar voor de hele bouwsector een grote prestatie neerzetten.

De vraag is of een klassieke brancheorganisatie het vermogen heeft zichzelf opnieuw uit te vinden. 2013 biedt volop uitdagingen die juist ondernemers met beide handen aangrijpen. Laat de overheid goed regeren, de sector zichzelf voor de spiegel zetten, zodat ondernemers de handen vrij hebben om aan de slag te gaan. Het kabinet heeft ‘geen rem en geen stuur’, zodat ondernemers onverrichterzake voor zelfsturing en snelheid zullen zorgen.

Juist bij tegenwind komt het aan op moreel leiderschap. Dat is heel iets anders dan het rondkakelen van politiek correcte standpunten over ketenintegratie. Daar ligt niet de spits voor effectief landsbestuur. Als je langs een ravijn wilt rijden, moet je het stuur stevig in handen hebben.

Piet M. Oskam, directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB)

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels