artikel

Het wachten is op een volgend woonakkoord

bouwbreed Premium

Het woonakkoord van VVD en PvdA met de drie oppositiepartijen D66, CU en SGP is, alle goede bedoelingen ten spijt, ondoordacht in elkaar gezet. Haastwerk, volgens Nico Rietdijk, directeur van NVB. Met slechts één doel voor ogen: resultaat boeken in de Eerste Kamer. Het helpt de in elkaar gezakte woningnieuwbouw in elk geval niet. Sterker: het is een kwestie van wachten op een volgend akkoord.

De dag van de presentatie begon nog zo optimistisch. Eindelijk was er ook bij het kabinet het besef dat de op de rug liggende woningmarkt in het algemeen en de in ademnood verkerende bouwsector in het bijzonder, een duurzaam herstel van de Nederlandse economie in de weg staat. Wat iedereen in de sector al maandenlang riep, zou eindelijk ter harte worden genomen. De mantra van dit kabinet ‘hervormingen, risicoreductie en bezuinigingen’, zou worden doorbroken. Er zou geïnvesteerd worden. Verbijsterend was echter het uiteindelijke resultaat. Nog voor het einde van de dag leken alle deskundigen en commentatoren dezelfde mening toegedaan: dit woonakkoord is weliswaar beter dan wat er lag, maar heeft niet de potentie om de bouw vlot te trekken.

In mijn omgeving zie en hoor ik alleen maar verbazing en boosheid, zoals over de euforie en het tromgeroffel van het kabinet bij de presentatie. Natuurlijk, het akkoord heeft een aantal goede elementen. Dan denk ik vooral aan de uitbreiding van de startersfaciliteit en het fonds van 150 miljoen euro voor energiebesparende maatregelen. Dan hebben we het wel gehad. De aanpassing van de hypotheekregels lijkt vooral aardig voor de banken, maar oogt verder nogal complex en het is de vraag of mensen er überhaupt gebruik van maken. De btw-verlaging naar 6 procent voor onderhoud en woningverbetering komt alleen ten goede aan een segment in de bouw dat het op zich helemaal nog niet zo slecht heeft. Nee, het zijn de woningbouwers, groot en klein, die nauwelijks het hoofd boven water houden, maar dit woonakkoord gaat hen dus niet helpen. Daarvoor had in elk geval de nieuwbouw ook onder het 6-procenttarief moeten vallen. En had tenminste een goede oplossing voor de investeringen van corporaties gevonden moeten worden.

Het betekent dat deze bouwcrisis nog lang niet op z’n eind is, maar zelfs – en het doet pijn dat hier op te schrijven – een scherpere fase in zal gaan. NVB gaat er vanuit dat we volgend jaar, in 2014, met elkaar nog maar 25.000 nieuwe huur- en koopwoningen bouwen. Ik onderschrijf de woorden van EIB-directeur Taco van Hoek dat het de Nederlandse overheid is die er voor heeft gezorgd dat de Nederlandse bouw het slechter doet dan de bouw in nagenoeg elk ander Europees land. Tal van op zich gewenste hervormingen worden – uitgerekend tijdens de zwaarste crisis in jaren – rücksichtslos uitgevoerd. Denk aan de arbeidsmarkt, het ontslagrecht, de pensioenen, de zorg, etc. Nederland is collectief onzeker en durft geen cent meer uit te geven.

Nog geen jaar geleden was de communis opinio dat er een integrale visie op de woningmarkt nodig was. Alleen zo kon zekerheid worden verkregen. Vervolgens werden zowel vanuit de wetenschap als vanuit het veld diverse goede plannen aangedragen. Maar de Haagse politiek keek de andere kant op, die van Europa en het Nederlandse financieringstekort. Dat resulteerde uiteindelijk in een kabinetsvoorstel dat met onder andere de verhuurdersheffing en het aanscherpen van hypotheekregels alleen gericht was op bezuinigen. Toen daarvoor terecht in de Eerste Kamer geen steun bleek, werd in een paar dagen tijd met tape en plakband even snel een woonakkoord gesloten. In nog geen jaar tijd zijn zo onder leiding van de kabinetten Rutte volgens deze knip- en plakmethode het Kunduz-akkoord, het regeerakkoord, het gerepareerde regeerakkoord en nu het woonakkoord gesloten. Wie vindt dat er nu meer zekerheid is, mag het zeggen.

Wij voorzien dat, wanneer we op deze voet doorgaan, er in elk geval nog een woonakkoord en mogelijk zelfs nog een derde variant aankomt. Zeker is dat het huidige gefröbel ons voorlopig geen stap verder brengt. Het wordt tijd voor een integraal en degelijk beleid, met aandacht voor transitie en overgangsprocessen. Kortom, de verleiding was groot om oprecht blij te zijn met dit woonakkoord. Maar voor blijdschap is een ander pakket nodig.

Reageer op dit artikel