artikel

Duurzaam bouwen door niet-specialist

bouwbreed

Het gemeentehuis in Leiderdorp laat zien dat duurzaam bouwen ook voor niet-specialisten goed mogelijk is. Bertien Broekhans en Ellen van Bueren bespreken de succesfactoren.

Op 24 maart opent de gemeente Leiderdorp de deuren van het nieuwe gemeentehuis, een glazen, transparant, flexibel en duurzaam gebouw. Volgens de gemeentesecretaris is het misschien wel het duurzaamste gemeentehuis van Nederland. “Met de zonnepanelen erbij hadden we dat waar kunnen maken”, meent de gemeentesecretaris. Waarom het wel of niet lukt om duurzaamheidsambities in een bouwproces te realiseren wordt onderzocht door de TU Delft. Duurzaam bouwen wordt vaak als een ingewikkeld, langdurig en duur proces gezien. De ervaringen in Leiderdorp laten zien dat vandaag de dag ook ‘gewone’ partijen in korte tijd een duurzaam en betaalbaar gebouw kunnen realiseren. Bovendien bewijst het gemeentehuis dat tijdens het bouwproces niet per se hoeft te worden ingeboet op de duurzaamheidsambities waarmee het proces ooit is begonnen.

Geheim

Wat is het geheim van het Leiderdorpse gemeentehuis? Betrokkenen bij het bouwproces wezen in interviews op de volgende succesfactoren. Duurzaamheid van meet af aan op de agenda. De prijsvraag voor ontwerp en bouw van het gemeentehuis eiste dat het ontwerp minimaal een gemiddelde GPR-score van 8.0 moest hebben. GPR is een instrument dat gemeenten helpt om de duurzaamheid van een gebouw te bepalen. Het dwong de ontwerpers om duurzaamheid concreet en meetbaar te maken en hielp de jury, waaronder een duurzaambouwenexpert, om te selecteren uit de inzendingen. Vervolgens werd de beloofde GPR-score in het bouwcontract opgenomen en zo bleef deze van invloed tijdens het vervolgproces. Zowel de ontwikkelaar als de gemeente realiseerden zich dat als het definitieve ontwerp niet aan deze score voldeed, ze een probleem hadden. De gemeenteraad zou zich dan wellicht opnieuw over moeten buigen, en dat zou het hele project – wat niet op onverdeelde politieke steun kon rekenen – in gevaar kunnen brengen. Tezamen hebben deze factoren bijgedragen aan een winnend ontwerp dat zelfs beduidend hoger scoorde dan vereist, een 8.8, en bovendien scherp geprijsd was. Hoe kwam het schetsontwerp tot deze hoge score? Desgevraagd antwoordden de betrokkenen unaniem: de intensieve samenwerking tussen VVKH Architecten, Dura Vermeer, constructeur IMD en installateur LBP Sight aan het schetsontwerp was van doorslaggevend belang. In een luttele drie maanden tijd maakten zij een ontwerp en een aanbieding voor de realisatie daarvan. Een expert van B en R Adviseurs wees hen op het juiste moment op allerlei mogelijk relevante aspecten van duurzaam bouwen en hoe die konden worden gerealiseerd. Door de tijdsdruk moesten betrokkenen wel op elkaars kennis en expertise vertrouwen, iets wat in de bouw verre van vanzelfsprekend is. De tijd om volgtijdelijk te werken en alles rustig nog eens door te rekenen, ontbrak gewoonweg.

Efficiënt

De periode na het schetsontwerp verliep zoals bij vele design & construct processen: iedere partij was er vooral op gespitst om de eigen beloofde inbreng zo efficiënt mogelijk te leveren en contacten tussen de partijen waren laag frequent en formeel van aard. Ook de inbreng van een duurzaam bouwenexpert werd niet meer benut in het bouwteam. De drempel voor samenwerking en afstemming – iets wat partijen juist zo waardee den aan de initiatieffase – was hoog. Extra duurzaamheidswinst kan worden behaald door ook intensiever samen te werken in de uitwerking en realisatie van het ontwerp. Ook dan worden nog veel besluiten genomen die van invloed zijn op duurzaamheid. Misschien was het dan wel mogelijk gebleken om zonne-energie te benutten. En dan was wellicht ook meer samen met de gemeente vooruit gekeken op het gebruik, beheer en onderhoud van zo’n gebouw, dat andere eisen stelt aan de organisatie en benodigde kennis en expertise. Desondanks laat het gemeentehuis zien dat duurzaam bouwen ook voor niet-specialisten heel goed mogelijk is. Terecht is het gemeentehuis afgelopen jaar dan ook genomineerd als een van de duurzaamste kantoorgebouwen van Nederland.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels