artikel

Waarom de bouw zo traag verandert

bouwbreed

De bouwwereld heeft het imago conservatief en star te zijn, wars van veranderingen. Ten tijde van de parlementaire enquête bouwnijverheid leek de tijd rijp voor een grote veranderslag. De Regieraad Bouw werd in het leven geroepen, PSI Bouw nam vele initiatieven om veranderingen te realiseren. Maar, constateert Jaap de Koning, sedertdien is er nog niet […]

De bouwwereld heeft het imago conservatief en star te zijn, wars van veranderingen. Ten tijde van de parlementaire enquête bouwnijverheid leek de tijd rijp voor een grote veranderslag. De Regieraad Bouw werd in het leven geroepen, PSI Bouw nam vele initiatieven om veranderingen te realiseren. Maar, constateert Jaap de Koning, sedertdien is er nog niet veel veranderd. In elk geval is het tempo van de veranderingen veel lager dan verwacht. De vraag is hoe dat komt.

Met zijn omzet van jaarlijks bijna 70 miljard euro is de bouw een omvangrijke bedrijfstak met grote financiële belangen. Groot, met verschillende werkvelden als gww, b&u en woningbouw, met veel relatief kleine bedrijven die actief zijn in een grote mate van specialisatie, met uitvoerend werk in tijdelijke projectstructuren (als het project gereed is, wordt de organisatie weer ontbonden). Allemaal kenmerken die ervoor zorgen dat een verandering van bovenaf lastig door te voeren is.

De vraag is ook wat er eigenlijk moet veranderen. Veelal willen we het bouwproces optimaliseren, een andere structuur invoeren, verschuiving van verantwoordelijkheden doorvoeren. Dat doen we omdat we vinden dat de bouw “beter” moet presteren, minder faalkosten moet kennen of omdat we vraaggericht moeten werken in plaats van aanbodgericht.

Gedreven

Maar de bouw is niet alleen conservatief, zij heeft een imago. Mensen die in de bouw werken staan bekend als betrokken, gedreven, en serieus bezig met hun vak. Architecten zijn hiervan een bekend voorbeeld. Een architect is geen beroep maar een roeping, zo wordt vaak gezegd. Maar ook de uitvoerders, schilders, metselaars en timmerlieden zijn veelal vaklui die met passie hun werk doen. De vraag doet zich voor of deze factoren remmend kunnen werken op het tempo van veranderen.

Om verandering door te voeren is het van belang de drijfveren van mensen te kennen, de zaken die mensen motiveren om hun werk te doen. Er is een boeiende animatiefilm op Youtube van The RSA Organisation (zoek op ‘What motivates us’) waarin onderzoek wordt toegelicht over de vraag waarom mensen hun tijd steken in activiteiten die ze geen geld opleveren.

Vooral voor taken die aanzienlijke technische vaardigheden vereisen, blijken financiële bonussen niet of nauwelijks tot hogere prestaties te leiden. Er worden drie hoofdoorzaken genoemd die bepalend zijn voor de motivatie van medewerkers. De eerste is autonomie, de mate waarin mensen zelf de inrichting van het werk kunnen regelen. Ook vakmanschap en de intrinsieke drijfveer om ergens goed in te worden, is een factor. Het geeft een bevredigend gevoel om je vak te beheersen en er steeds beter in te worden. De derde factor is het gevoel dat je werk ook bijdraagt aan een doel, dat je werk nuttig is.

Als deze factoren voor medewerkers belangrijk zijn, zullen ze deze ook nastreven, want dat levert immers de meeste voldoening op. Alle veranderingen die op deze vlakken beperkingen tot gevolg hebben (of alleen al de indruk wekken dat dit zo is), zullen niet met groot enthousiasme worden ontvangen, integendeel. Concluderend is het positieve imago van betrokken, gemotiveerde medewerkers in de bouw dan ook tevens een grote weerstandsfactor in de gewenste verandering.

De vraag is of de huidige veranderingen in de bouw niet het risico met zich brengen dat de motivatie van medewerkers eronder gaat lijden. Zijn we met nieuwe concepten zoals Systeemgerichte Contractbeheersing, System Engineering en BIM niet te veel gericht op de structuren en de processen, terwijl we de medewerker uit het oog verliezen? Wat zijn de gevolgen van deze concepten op de drie genoemde factoren voor de motivatie? Acceptatie door de medewerkers bepaalt het succes van nieuwe concepten. En het zou bijzonder jammer zijn als we te laat beseffen dat we straks prachtige nieuwe methoden hebben ontwikkeld die moeten worden uitgevoerd door niet-betrokken, ongemotiveerde mensen. Daar schiet de bouw niets mee op.

Contractadvies & aanbesteden, Witteveen+Bos

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels