artikel

Verwerf draagvlak met ratio en gevoel

bouwbreed

Het felle protest tegen de Blankenburgtunnel bij Rotterdam is kenmerkend voor de manier waarop de milieubeweging zich tegenwoordig verzet tegen ruimtelijke projecten. Overheden proberen het debat vooral op inhoud te winnen. Maar alleen ratio is kansloos tegen de emotiestrategie van de nee-schudders. Wie draagvlak wil verwerven moet feiten en gevoel combineren, vindt Remco de Boer.

De milieubeweging is veel succesvoller dan vaak wordt gedacht. Zelfs als het niet lukt om een tunnel, energiecentrale of afvalopslag tegen te houden, versterkt ieder protest het ‘dit hoeven we niet te pikken’-gevoel. Dat gevoel is een belangrijk hulpmiddel voor de harde kern van tegenstanders om de neutrale middengroep mee te krijgen. Deze ‘onbeslisten’ zijn hard nodig om het protest uiteindelijk de noodzakelijke massa te geven en via de media het, meestal politieke, besluitvormingsproces te beïnvloeden.

Verzetsstrategie

Emotie is een essentieel ingrediënt in een succesvolle verzetsstrategie. Juist omdat er op elk project een groot aantal factoren van invloed is – en het afwegingsproces dus zeer complex is – wordt ieder issue maximaal geïsoleerd. Nuance wordt zo veel mogelijk uitgesloten. Om de massa mee te krijgen, worden standpunten ingenomen waar geen zinnig mens op het eerste gezicht tegen kan zijn. In essentie complexe afwegingen worden teruggebracht tot een keuze tussen goed en fout.

Zo is de aanleg van de Blankenburgtunnel, die de bereikbaarheid van de regio Rotterdam moet vergroten, teruggebracht tot de vraag of je voor of tegen het ‘vernietigen van natuur’ bent. Met het energievraagstuk gaat het precies zo: je bent voor of tegen schone energie. Dat energie in de praktijk alleen maar viezer wordt, zoals het Rathenau Instituut vorige week vaststelde, bewijst in deze strategie vooral de onwil van de overheid en energiebedrijven, niet de harde economische realiteit die eraan ten grondslag ligt.

Het succes van Geert Wilders is voor een belangrijk deel gestoeld op eenzelfde emotionele, zwart-wit redeneertrant. Zijn manier van framen vertoont grote overeenkomsten met die van de milieubeweging, hoezeer beide van die gedachte zullen gruwen. Job Cohen staat er lijnrecht tegenover. Met zijn bestuurlijke, rationele aanpak staat hij machteloos. De PvdA-leider is niet in staat om de vorm aan te passen om zo de inhoud, zijn genuanceerde oplossingen, beter aan de man te brengen.

Ook de voorstanders van de Blankenburgtunnel lukt dat niet. Het Rotterdamse bedrijfsleven speelt de economische troefkaart, maar doet dat op een uiterst rationele manier. Om in het huidige debatklimaat te overtuigen moet ook een rationeel standpunt op een emotionele manier worden gebracht. Alleen de ‘feiten’ dat de Blankenburgtunnel goedkoper is dan het alternatief, de Oranjetunnel, en dat de werkgelegenheid in de regio belangrijk is, zijn volstrekt onvoldoende. Emotionele rationaliteit is nodig. Zo betekent betere bereikbaarheid minder files en dus minder luchtverontreiniging, om maar wat te noemen. Ook dat is ‘natuur’. Minder files betekent bijvoorbeeld ook minder reistijd en dus meer tijd thuis, bij het gezin. Ook dat is kwaliteit van leven. En voor iedere 25 miljoen die bespaard kan worden door de Blankenburg- in plaats van de Oranjetunnel aan te leggen, kan een nieuw natuurgebied van pakweg 100 hectare worden aangelegd. Rationele argumenten overtuigen alleen als ze mensen kunnen raken.

Initiatiefnemers

Tégen zijn is altijd makkelijker dan vóór. Initiatiefnemers moeten daarom per definitie beter hun best doen. Feiten spreken helemaal niet meer voor zich, integendeel: de overheden en wetenschappers die ze geven worden gewantrouwd. Alleen als het traditionele, rationele denkraam wordt gecombineerd met gevoel en emotie, zullen voorstanders van ruimtelijke projecten in staat zijn voldoende publieke steun te verwerven, of op z’n minst het voortijdig stranden ervan kunnen voorkomen.

Directeur van De Boer Communicatie, adviesbureau voor techniek- en wetenschapscommunicatie.

De auteur is niet betrokken bij bovengenoemde projecten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels