artikel

achtergrondEnergie uit waterleiding kan bodembron regenereren

bouwbreed Premium

achtergrondEnergie uit waterleiding kan bodembron regenereren

Waternet wil met warmte en koude uit zijn waterleidingnet bodembronnen regenereren. Het ‘watercyclusbedrijf’ bepaalt in de komende weken met een proefproject of dit lonend kan zijn. Het is één van de methoden waarmee Waternet energie wil terugwinnen.

De waterleidingen in de bodem werken als een enorme warmtewisselaar, legt Stefan Mol van Waternet uit. De buizen komen weliswaar niet direct in contact met zomerwarmte of winterkoude, maar het water neemt in de ondergrondse leidingen toch in ruime mate energie op. “In de zomer is een watertemperatuur van 20 graden Celsius niet ongebruikelijk, evenmin als 5 graden Celsius in de winter.”

De bodem onder Amsterdam leent zich volgens Mol goed voor de opslag van warmte en koude. In de gemeente zijn ruim honderd warmte- en koudebronnen in gebruik. Maar voor een goede werking moeten die wel ‘op temperatuur’ worden gehouden en dat kan voor een groot deel met de warmte en de koude uit het leidingwater, verwacht Mol.

In de rioolwaterzuivering West in het Amsterdamse havengebied wil Waternet biogas uit afvalwater winnen. Dat gas kan in een warmte-krachtkoppelaar worden omgezet in elektriciteit die kan worden gebruikt om de installaties te bedienen. Mol: “Het gas kan ook worden opgewerkt tot groen gas en daarna in het openbare gasnet worden gepompt.”

Voordat het afvalwater in de waterzuiveringsinstallatie komt, kan er ook energie uit worden gehaald. “Het rioolwater bevat voldoende warmte die opnieuw is te benutten. In een goed geïsoleerde woning is de rioolaansluiting het grootste warmtelek”, zegt Mol. In zijn berekening kan één woning het hele jaar door op temperatuur blijven met de warmte die via het riool uit drie andere woningen stroomt. “Een douchewarmtewisselaar wint een groot deel van de energie uit afvalwater terug. Daardoor kan de energierekening ruim 10 procent lager uitvallen”, verwacht hij.

Druk

Volgens onderzoekers van de Britse Bangor University en het Ierse Trinity College is ook de druk van het drinkwater bruikbaar voor opwekking van elektriciteit. Brussel ziet er wel wat in en steunt de ontwikkeling met een half miljoen euro.

De onderzoekers gaan uit van een waterleidingnet dat via een watertoren wordt bediend. Maar omdat Nederland daar niet veel meer van heeft, ziet hij voor deze techniek weinig emplooi in ons land. Het Nederlandse water wordt met pompen op druk gehouden.

In de Brits/Ierse theorie draait het om de momenten dat weinig water wordt verbruikt. Als de druk in de toren daardoor te hoog oploopt, kan het leidingnet beschadigen. Een aflaattank voorkomt dat door het teveel aan water af te voeren. Maar volgens de onderzoekers is dat energieverspilling, omdat het water eerst in de toren is gepompt. De energie is deels terug te winnen door tussen voorraadtank en de aflaattank een waterturbine te monteren. De turbine drijft een generator aan die met het teveel aan water elektriciteit maakt.

Een dergelijke constructie kan ook op kleinere schaal worden toegepast, denkt Hans Beentjes van Wilo in Westzaan. Dit bedrijf levert onder meer drukverhogers voor waterleidinginstallaties in flatgebouwen. In de leiding kan een turbine worden opgenomen die met een generator elektriciteit maakt voor onder meer verlichting in gemeenschappelijke ruimten. “Maar zo’n turbine heeft geen droogloopbeveiliging. Als hij droogloopt kan een vacuüm in de leiding ontstaan als gevolg waarvan via een lek vuil water in de leiding kan worden gezogen.”

Elektriciteit opwekken in de Eifel

De gemeentelijke nutsbedrijven van het Duitse Aken Stawag halen al sinds 2005 elektriciteit uit leidingwater. Het water is afkomstig uit stuwmeren in de Noord-Eifel. Het hoogteverschil van 48 meter tussen begin en eind van de transportleiding geeft het water voldoende kracht om een turbine aan te drijven die tot 600 liter water per seconde verwerkt. De generator heeft een elektrisch vermogen van 250 kilowatt; goed voor 1,5 miljoen kilowattuur per jaar. Sinds 2006 wint Stawag ook biogas voor de eigen warmte-krachtkoppelaars.

Reageer op dit artikel