artikel

‘Muurtjes slechten basis voor succesvolle innovatie in bouw’

bouwbreed

‘Muurtjes slechten basis voor succesvolle innovatie in bouw’

De bouw moet weer trots zijn op de dingen die ze maakt. Alle partijen moeten 100 procent tevreden zijn over het opgeleverde project. Dus geen bouwfouten meer en hogere kwaliteit, tegen lagere kosten. “Dat gaat voor iedereen werken.”

De ambitie van oud-Siemens topman Martin van Pernis is hoog, maar praktisch
en realistisch. Hij onderkent de lange bouwketen en de complexiteit ervan, maar
zint op manieren om het hele traject op één lijn te krijgen. Als onbezoldigd
voorzitter van Vernieuwing Bouw kiest hij de uitdaging om de sector een duw in
de goede richting te geven. Dinsdag zet hij zijn strategie uiteen. Ruim veertig
jaar was hij de drijvende kracht achter veel innovatieve projecten van Siemens,
de laatste acht jaar als bestuursvoorzitter. Nu verlegt hij met frisse blik zijn
aandacht naar de bouw. ”Er is geen enkele sector die zo tastbaar resultaten kan
aanwijzen als een weg, brug of gebouw. De bouw heeft me altijd gefascineerd: de
producten zie je overal terug. Daar moet je gebruik van maken om het elan op te
poetsen. Ik zie thuis in Moordrecht regelmatig alle kranen en machines van
Hijkoop terugkomen naar de basis. ‘Morgens rukt de vloot weer uit. De bouw
draait feitelijk om logistiek. Geweldig toch?” De grote winst is te behalen in
het ketendenken, het levenscyclusdenken en het klantgericht werken. “Geen nieuwe
geluiden, maar nog lang geen praktijk van alle dag. Er zijn enkele succesvolle
projecten van enkele koplopers, maar het moet echt bouwbreed. Een beetje crisis
helpt om de boel in beweging te krijgen. Het uitbannen van bouwfouten moet
bovenaan staan. Professioneel gedrag uit zich ook in luisteren naar de
opdrachtgever en leveren van het gevraagde product. Niemand accepteert een auto
zonder stuur en een fout zoals bij Toyota kost het bedrijf bijna de kop.”

Verschillen

Het is de relatieve nieuwkomer opgevallen dat de verschillen tussen grote en
kleine aannemers in de sector groot is. Ook het verschil in gedrag tussen
Rijksopdrachtgevers en andere aanbestedende diensten heeft zijn aandacht
getrokken. Bij gemeenten, waterschappen en corporaties geeft nog altijd de prijs
de doorslag bij een gunning en is nauwelijks aandacht voor het meewegen van
kwaliteit. Van Pernis heeft de indruk dat de Rijksgebouwendienst het verst is in
het toepassen van nieuwe contractvormen waarin wel ruimte is voor duurzaamheid,
levensduur en onderhoud. Hij heeft de opdrachtgever al bereid gevonden mee te
werken aan een simpele versie van het dbfmo-contract. Het platform is afgestapt
bestuurders te ontraden om te gunnen op laagste prijs, maar promoot nu het
gunnen op waarde. Een subtiele wijziging om in te steken op wat wel te doen in
plaats van een wijzend vingertje. “Het bouwproces is ingewikkeld, maar als de
muurtjes tussen de verschillende disciplines zakken is de basis voor succesvolle
innovatie gelegd. Slopen is wat veel gevraagd, dus laten we beginnen met over de
muren heen kijken. Leer van elkaar en weet wat te koop is. Soms zijn innovaties
kansloos door gebrek aan kennis: led-verlichting krijgt geen schijn van kans als
een architect daar geen rekening mee houdt bij het ontwerp voor een gebouw.” Op
het gebied van materiaalinnovatie is de afgelopen jaren al veel gebeurd. In de
bouw zelf is met een gemiddelde investering van 1 procent van de omzet in
R&D nog veel te winnen. “Google is groot geworden door innovaties te delen
en gezamenlijk verder te ontwikkelen. Wie denkt te moeten blijven zitten op
uitvinding komt binnen twee jaar bedrogen uit. Die investering verdien je niet
terug, maar misschien wel als je de kennis verspreidt. Ik zie te veel kleine
initiatieven in de bouw die allemaal het wiel proberen uit te vinden. Daar moet
je gaan verbinden, want anders blijft het aanmodderen.” Zijdelings heeft Van
Pernis wel kennisgemaakt met de bouw. Siemens was vaak betrokken bij
spoorlijnen, ziekenhuizen of energiecentrales vanuit de installatiehoek, maar
ook als hoofdaannemer. “Maar al die projecten hebben natuurlijk ook een
bouwcomponent.”

Hsl-zuid

Met zijn lobby voor Rondje Randstad en de Magneet-Zuiderzeelijn trok hij
regelmatig samen met bouwers op. Siemens dong verder succesvol mee naar het
eerste grote pps-project van Nederland, de bovenbouw van de hsl-zuid. “Breek me
de bek niet open. Over dat dossier zou ik een boek kunnen volschrijven.
Misschien doe ik dat nog wel eens. Zou een goed leerboek kunnen zijn. Een
voorbeeld van wat fout kan gaan als je belangrijke beslissingen op de lange baan
schuift in plaats van direct in te grijpen. De Chinezen hebben daar een prima
werkwijze voor ontwikkeld: weinig juristen, een zakelijk contract en geen
probleem blijft langer dan twee weken liggen.” Hij heeft in de loop der jaren
politiek Den Haag zien veranderen en kan weinig waardering opbrengen voor het
strijdtoneel. “De politiek zou niets voor mij zijn. Ik stoor me aan die onnozele
debatten in de Tweede Kamer, het gebrek aan dossierkennis en die volledige focus
om de gunst van de kiezer. Ik ga een debat aan op argumenten en zou kwaad worden
als niet werd geluisterd. En ik ben niet gauw kwaad.” Hij is dus niet
beschikbaar voor een ministerspost, maar vindt wel dat een nieuw kabinet direct
aan de slag moet met de uitkomsten van de commissie Elverding, Ruding en de
Crisis- en herstelwet.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels