artikel

Werking olivijn in bouw lijkt betekenisloos

bouwbreed

Werking olivijn in bouw lijkt betekenisloos

Van alle mineralen reageert olivijn het snelst en legt daarbij het meeste CO2 vast. Er wordt beweerd dat het een spons is die 1,2 keer zijn eigen gewicht aan CO2 kan vastleggen. Olivijn wordt gepromoot in ondere andere beton en dakgrind, maar volgens Huig Bergsma is de ‘sponswerking’ nooit wetenschappelijk aangetoond.

Mede door de uitstoot van CO2 verandert het klimaat. Om dit tegen te gaan
wordt gezocht naar middelen om CO2 uit de lucht te halen of te houden. Daarbij
trekt de binding van CO2 aan olivijn, volop de aandacht. Van alle mineralen
reageert olivijn het snelst en legt daarbij het meeste CO2-vast. Sinds de jaren
negentig wordt daarom gezocht naar een rendabel proces waarin olivijn op grote
schaal met geconcentreerde stromen CO2 reageert. Door de benodigde extreme
procesomstandigheden voor een acceptabele reactiesnelheid is dit echter niet
rendabel. Sindsdien wordt gedacht aan de mogelijkheid om olivijn in de
buitenlucht toe te passen waar reactiesnelheid minder belangrijk is. Deze
gedachte heeft geleid tot een stortvloed aan ideeën voor toepassing,
voornamelijk in de bouwsector. De bouw is daarvoor een aantrekkelijke sector: er
gaan veel grondstoffen in om en het biedt een groot reactie oppervlak. Vandaar
dat olivijn gepromoot wordt in onder andere beton, stoeptegels, dakleer en
dakgrind. Daarbij wordt beweerd dat het een ‘spons’ is die binnen twintig tot
dertig jaar 1,2 keer zijn eigen gewicht aan CO2 kan vastleggen. Dat klinkt erg
mooi, maar klopt dit ook? Om dit te beoordelen wordt aan de hand van recente
wetenschappelijke literatuur een inschatting gemaakt van het CO2 bindend
vermogen van olivijn aan de open lucht.

Wetenschappelijk

Ondanks de melding dat de werking van dit proces onderschreven wordt door de
universiteit van Utrecht is de ‘sponswerking’ nooit wetenschappelijk aangetoond.
Bij de vastlegging van CO2 verdwijnt olivijn zelf en wordt vervangen door
silica, ijzerhydroxide en magnesiet, stoffen zonder enige stevigheid of
samenhang. Het lijkt daarom al niet reëel olivijn toe te passen in vormgegeven
producten waarvan je juist niet wil dat ze kapot gaan. Gelukkig zal dit met
beton niet gebeuren want de CO2 moet daarvoor met water door het beton heen om
te kunnen reageren. Olivijn in beton zal pas na afbraak van de constructie CO2
gaan vastleggen. Op daken kan olivijn wel vrijelijk reageren en zal dat in het
begin ook langzaam doen. Maar na enige tijd zal de reactie ophouden. Dit ligt
aan de samenstelling van olivijn dat uit magnesium, silicium en ijzer bestaat.
Tijdens het oplossen zal het mobiele magnesium met het regenwater naar het
grondwater verdwijnen. Het minder mobiele silicium en ijzer zullen niet van hun
plek komen en vormen een laagje op de olivijn korrels. Naarmate deze laag dikker
wordt, kan het koolzuur (H2CO3) steeds moeilijker met het olivijn reageren. Ook
zonder deze korstvorming is het niet aangetoond dat olivijn binnen de beloofde
tijd substantieel reageert. Binnenkort verschijnt een artikel van Suzanne Hangx
en Chris Spiers (universiteit Utrecht) over de reactiesnelheid van olivijn in
zeewater. Gebruikmakend van hun formules en data kun je berekenen hoe lang het
duurt voordat olivijn totaal gereageerd heeft met regenwater. Bij een gemiddelde
jaartemperatuur van 15º Celsius en een olivijn korrelgrootte van 1 milimeter en
15 milimeter duurt dit ongeveer 1000 en 15.000 jaar. Voorwaarde is wel dat het
continu regent. Uitgaande van de door Hangx en Spiers gebruikte data en formules
zal ‘pro climate’ met twee kilogram olivijn per vierkante meter op een dak van
vijfhonderd vierkante meter in dertig jaar voor minder dan drie procent reageren
wat neerkomt op maximaal 36 kilogram CO2-vastlegging, ofwel de uitstoot van 360
autokilometers. Dit is aanzienlijk minder dan door consolidated.nl geclaimd
wordt (750 kilogram). Hierbij zijn de vertragende werking van korstvorming en
droge dagen nog niet eens meegenomen. In het kader van ‘alle kleine beetjes
helpen’ kan het aanbrengen van olivijn op het dak waarschijnlijk niet veel
kwaad. In de wetenschappelijke literatuur is echter nog geen bevestiging van de
door de commercie genoemde CO2-vastlegging te vinden, de ‘feiten en cijfers’ op
de site van Consolidated zijn niet verifieerbaar. Conclusie is dat de
marktintroductie van olivijn gepaard gaat met een zeer grote dosis
‘greenwashing’. Voor een zinvolle bijdrage aan het acute probleem van de
broeikasgassen lijkt de werking van olivijn aan de open lucht echter
betekenisloos.

Huig Bergsma
Geochemicus Arcadis Nederland.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels