Het is onbegrijpelijk dat, in tijden van grote arbeidstekorten in de sector, niet geïnvesteerd wordt in deze groep die onmisbaar is om het werk gedaan te krijgen. Maar zonder een vast dak boven hun hoofd hebben arbeidsmigranten én ook asielzoekers weinig kans op opleidings- en scholingstrajecten en dus ook een vaste baan. Want om in aanmerking te komen voor alle opleidings- en scholingsmogelijkheden die de sector biedt, moet je wel een dak boven je hoofd hebben. Een vicieuze cirkel dus. Dit geldt ook voor asielzoekers die weten dat ze mogen blijven, maar zolang zij nog geen vast honk hebben, is er weinig kans op een vaste baan.
De beleidsmakers in Den Haag hebben sowieso steevast een blinde vlek wanneer het om EU-arbeidsmigranten gaat. Ze bestaan gewoon niet in de plannen; worden niet als aparte doelgroep benoemd. Ook de sector zelf heeft geen zicht op hen. We weten niet waar zij verblijven en we hebben geen benul van de kwaliteiten die deze mensen met zich meebrengen. Kortom: dit zijn de dagelijkse collega’s op de bouwplaats, maar er is geen enkel plan hoe we deze mensen aan onze sector willen binden.
In de praktijk vertrekken deze medewerkers na afloop van het project en wanneer er weer mensen nodig zijn, worden er weer nieuwe ingevlogen. Deze manier van werken is niet alleen een aanjager van personeelstekorten, maar doet ook niets voor de kwaliteit van arbeid in de sector. Want het gaat hierbij over het algemeen over grote groepen werkenden die laag gekwalificeerde arbeid verrichten.
Duurzame inzetbaarheid
Het oplossen van de tekorten kunnen we dus het beste in Nederland regelen met mensen die zich al gewoon op onze arbeidsmarkt bevinden. Is dat een makkelijke oplossing? Nee, eenvoudige oplossingen zijn er niet en de roep om een fatsoenlijk huis geldt ook voor deze groep. Huisvesting en werk zijn nauw met elkaar verbonden; het ondersteunt bovendien duurzame inzetbaarheid. Wie goed woont, heeft betere mogelijkheden om deel te nemen aan de samenleving. Woonruimte helpt ook bij het aantrekken en behouden van werknemers, merken ook werkgevers. Kortom: het brengt stabiliteit en is dus een cruciaal onderdeel van de oplossing naar een gezonde arbeidsmarkt.
Het is alleen jammer dat de oplossing van de tekorten wordt gezocht in het aantrekken van nog meer arbeidsmigranten (en nu van buiten de EU) die ook weer ‘tijdelijk’ hier zijn en dus behoefte hebben aan nog meer tijdelijke huisvesting. Als ‘quick fix’ voor een urgent problemen, zoals de woningbouw en de netcongestie. Maar uiteindelijk blijven we dan rondraaien in dezelfde cirkel zonder dat we naar de kern van het probleem kijken, namelijk onze flexibele arbeidsmarkt.
Investeren
De bouw mag dan projectmatig van aard zijn; voor FNV Bouwen en Wonen is wel duidelijk dat het net als in de Argos-documentaire in veel gevallen om structureel werk gaat. Wat weerhoudt werkgevers er nog van om vol te investeren in deze groep werkenden en vaste banen in het vooruitzicht te stellen. Niet alleen zal dit een dempend effect op de personeelstekorten hebben, ook de druk op (de vraag naar) huisvesting zal hiermee afnemen.
Moeten we in één keer stoppen met tijdelijke huisvesting? Nee, maar dat er paal en perk aan moet worden gesteld is wel duidelijk. Onze samenleving heeft zichtbaar een probleem gecreëerd dat zich niet makkelijk laat oplossen. Dus een afbouw ligt voor de hand. En ondertussen, werkgevers, ga aan de slag met een gericht en inclusief programma voor deze groep mensen. Waarbij gemeenten overigens niet langer mogen wegkijken, maar goede voorwaarden moeten creëren. Zonder in de valkuil van nog meer tijdelijke huisvesting te trappen. Ook is er een belangrijke rol weggelegd voor de nationale overheid; die moet sturend gaan optreden.
Ellen Hoeijenbos, FNV-vakbondsbestuurder Bouw & Infra
Coördinatie Europa / internationaal
Lees meer:
