Bij Gebroeders Snellen geloven ze in het nieuwe slopen: niet zo maar leegtrekken, maar circulair ontmantelen

Een toonbeeld van circulariteit moet het te transformeren stadskantoor annex gemeentehuis van Roosendaal worden. Die doelstelling had ook zijn weerslag op de gedeeltelijke ontmanteling van het oude gebouw door Gebroeders Snellen Sloopwerken. “Het is toch veel leuker om aan het eind van de dag al die bouwmaterialen keurig opgestapeld te zien liggen.”
Delen:
Foto: Erald van der Aa

Je kunt de bewoners van een stad niet vragen om zorgvuldig met hun afval om te gaan, als je niet zelf het goede voorbeeld geeft. Die gedachte stond aan de basis van de eis van de gemeente om de sloopwerkzaamheden voor wat in 2021 het ‘Huis van Roosendaal’ moet worden zo circulair mogelijk te laten verlopen.

Het betekende niet alleen dat een deel van het gebouw moest blijven staan: het betonskelet, de fundering, een deel van het metselwerk en de hoofdliften. Maar ook dat Snellen alle overige materialen en elementen die uit het gebouw zouden worden gesloopt zo circulair moest zien te verwerken. En dat had niet alleen betrekking op het beton, hout en staal. Ook zaken als plinten, tapijttegels, kozijnen, gipswanden en isolatie moesten zo zorgvuldig mogelijk worden verwijderd, zodat er zoveel mogelijk van zou kunnen worden hergebruikt. Een deel zelfs in het nieuwe gemeentehuis zelf.

Slim Slopen Tool

Directeur Arno Snellen: “De opdrachtgever heeft hier in de uitvraag behoorlijk hoog op ingezet. Er was zelfs al een complete stoffeninventarisatie uitgevoerd, met een uitgebreide omschrijving van de in het gebouw aanwezige materialen inclusief waar het naartoe kan om te worden hergebruikt. Ook al weten we dat zelf misschien wel het beste, het gaf toch een goede leidraad en was een duidelijk signaal hoe serieus Roosendaal hiermee bezig is.”

De harde bestekseis vertaalde zich onder andere in een bonus bij inschrijving en een malus als na oplevering zou blijken dat de gestelde doelen niet gehaald zijn. Voor de bewijsvoering moest Snellen gebruikmaken van de Slim Slopen Tool, een rekenmodel waarmee de milieuscore kan worden bijgehouden van het sloopproces, het transport van de materialen die daarbij vrijkomen en het hergebruik daarvan. Het rekenmodel werd in 2012 ontwikkeld en vrijgegeven voor gebruik door het Ingenieursbureau van de gemeente Rotterdam.

Snellen: “De tool komt vaak bij ons binnen via adviesbureaus die bestekken schrijven en het is best een mooi instrument. Aan de basis staat namelijk de certificatieregeling voor professionele sloopaannemers, de BRL SVMS-007. In de praktijk blijkt echter dat het voor circulair slopen niet goed geschikt is. Het gehanteerde onderscheid in materiaalstromen kun je namelijk niet altijd even goed maken, omdat je soms ook met producten te maken hebt.”

Hergebruik in de genen

Uit het stadskantoor in Roosendaal is bijvoorbeeld een grote lading kozijnen gehaald, die in bulk is verkocht en elders weer op een nieuwbouwproject wordt ingezet. “Deze vorm van hergebruik kan ik niet in de tool verwerken. Ook als ik zo’n kozijn opdeel in de gebruikte materialen aluminium, rubber en glas. Want hoe moet ik dat in tonnages uitdrukken? Dat geldt feitelijk voor alle elementen die we in zijn geheel verkopen. Nu was dat hier geen probleem omdat we aantoonbaar veel verder zijn gegaan. Maar het instrument zou wel eens een update mogen krijgen. Om gebruikt te kunnen worden voor de bewijsvoering is dat zelfs een noodzakelijkheid.”

Dat brengt overigens wel de vraag op tafel waarom Snellen eigenlijk verder is gegaan dan de opdrachtgever eiste. “In de eerste plaats zit hergebruik bij ons in de genen. Weggooien vinden we van oudsher gewoon zonde. Dus als we dat kunnen voorkomen, dan doen we dat. Hier waren bovendien de omstandigheden ideaal. We zijn in februari begonnen, maar vanwege de aanwezigheid van vleermuizen konden we met het grove hak- en breekwerk pas eind september, begin oktober starten. De tussenliggende maanden hebben we heel goed kunnen gebruiken, door alles wat in aanmerking kwam voor hergebruik zo zorgvuldig mogelijk te demonteren.”

Certificaat

Voordeel was dat tijdelijke opslag van het vrijkomende materiaal geen probleem was. “We hadden vanaf het begin het hele gebouw en het terrein ter beschikking. Dus we konden zaken demonteren en direct vanaf locatie verkopen. Als daar wat tijd overheen ging, was dat geen enkel probleem. We konden bovendien de verschillende materiaalgroepen bij elkaar verzamelen en ook in grote aantallen afzetten. Juist doordat we in behoorlijke volumes konden leveren, hebben we diverse partijen zover gekregen dat ze voor hun eigen projecten gebruikte bouwmaterialen van ons afnamen waartoe ze in eerste instantie geen mogelijkheden zagen. Dat gaf een duidelijke plus ten opzichte van andere circulaire sloopprojecten.”

Snellen heeft het project zelf aangemeld voor de Verificatieregeling Circulair Sloopproject van de SVMS. “In dat kader wordt op projectbasis gecontroleerd of de door de opdrachtgever gestelde eisen ook zijn nagekomen. Het certificaat verwachten we half december te krijgen.”

Weggooien vinden we van oudsher gewoon zonde. Dus als we dat kunnen voorkomen, dan doen we dat

Grondstoffenbank

De sloop in Roosendaal is eigenlijk de wijze waarop Snellen in de toekomst altijd wel zou willen werken. Een circulaire aanpak waarbij ieder sloopproject als materialen- en grondstoffenbank wordt gezien voor nieuwe projecten. Daar is volgens hem wel wat voor nodig.

“Lastig is dat je doorgaans weinig tijd hebt om het allemaal goed voor te bereiden. Dat was hier ook het geval. De architect en opdrachtgever zijn in het voortraject geruime tijd bezig en bereiden alles voor in samenspraak met hun adviseurs. Als ze weten wat ze willen, volgt de aanbesteding van de sloopwerkzaamheden. Dat moment was hier vrij kort voor de startdatum van het werk geprikt. En dat stelt ons wel voor een probleem. Want we kunnen de hier vrijkomende materialen natuurlijk pas op de markt brengen als ze ook daadwerkelijk van ons zijn. En dat is: na gunning.”

Het zou met andere woorden de circulaire aanpak ten goede komen als ook sloopaannemers al in een vroeg stadium bij de voorbereiding van een project worden betrokken. “Als we eerder weten dat we het sloopwerk mogen uitvoeren kunnen we ook veel eerder de materialen en elementen uitventen. Want dat zou natuurlijk het mooiste zijn: dat je de spullen meteen na het terugwinnen kwijt kunt aan de volgende gebruiker. Dan kun je ook circulair werken op locaties waar niet zoveel opslagruimte is.”

Meer samenwerken

Overigens ligt daar ook een taak voor de slopersbranche zelf. “We konden hier, mede dankzij de grondige inventarisatie vooraf door de opdrachtgever, een vrij goede inschatting maken van wat er allemaal beschikbaar zou komen. Het probleem is dat de klant er niet altijd meteen bij te bedenken is. Het helpt als je dan bij je collega’s te rade zou kunnen gaan. We hebben natuurlijk Insert, waar onze branchevereniging VERAS een samenwerking mee is aangegaan. Maar dat kan nog veel breder worden opgepakt.”

Zo’n aanpak zou ook de kosten van het circulaire slopen kunnen drukken. “Als je puur naar de sloop kijkt en de kosten en tijd die daarmee zijn gemoeid, heb je gelijk als je zegt dat dit duurder is dan de optie slopen en storten. Maar ten eerste verdienen we een deel van die kosten terug door stortkosten uit te sparen en te verdienen met het verkopen van de teruggewonnen materialen. Bovendien blijft hier in Roosendaal circa 3.500 kubieke meter beton staan. Daar zit de voornaamste winst, voor het milieu en voor de opdrachtgever. Want beton dat er al staat, hoef je niet meer aan te schaffen of te laten bouwen.”

En niet in de laatste plaats is het voor Snellen een prettige manier van werken. “Natuurlijk: met een bobcat door een gebouw rauzen is ook best lekker. Maar het is voor onze mensen toch echt vele malen leuker om aan het einde van de dag al die bouwmaterialen keurig opgestapeld te zien liggen. De meeste van onze werknemers vinden deze circulaire benadering uiteindelijk toch het leukst.”

Sloop HUIS Roosendaal
• Opdrachtgever: gemeente Roosendaal
• Architect: Hans van Heeswijk Architecten
• Adviseur: Repurpose Ingenieursbureau
• Sloopaannemer: Gebroeders Snellen Sloopwerken BV
• Meer informatie: roosendaal.nl/huis-van-roosendaal