Tegenslag bij rijksweg N200: ‘Vertraging Zuidasdok geeft ons lucht’

De oudste rijksweg van Nederland, de N200, krijgt een drastische opknapbeurt. Het eeuwenoude tracé tussen Halfweg en Amsterdam geeft stukje bij beetje zijn geheimen prijs zoals eeuwenoude klinkers en een Duitse kazemat. “Verrassingen kun je hier verwachten. Dat is heel charmant, maar tegelijk een risico.”
Delen:
Projectmanager Willem Bogaard op het ponton bij de nieuwe brug in Halfweg. Foto: Ruud Jonkers

Op de N200 rijden de auto’s stapvoets door het dorp Halfweg en over de oude brug. Aan beide kanten is maar één rijstrook beschikbaar. Op een gemiddelde dag rijden hier 35.000 auto’s voorbij, maar nu kiezen veel automobilisten uit Amsterdam vanwege de drukte een alternatieve route.

De tweede rijstrook is gereserveerd voor bouwverkeer en is dus het domein van bouwbusjes, shovels en keepers. Ondanks alle mooie historische details op het tracé is hier een grote klus te klaren: de volledige reconstructie van zeven kilometer autoweg, inclusief nieuwe drinkwaterleidingen, het verhogen van de dijk, een ecopassage en de bouw van een nieuwe brug in Halfweg.

(Tekst loopt door onder de foto.)

Bovenop de loopbrug bij station Halfweg is het werk aan de nieuwe brug goed te zien. De auto’s kruipen er langs. Foto: Ingrid Koenen

Vooral de nieuwe brug eist deze maanden alle aandacht van projectmanager Willem Bogaard van Waternet. Voor de constructie zijn enorme liggers nodig. Liggers die alleen op zijn plek kunnen komen via drijvende pontons in het water. Daarop staan de 700-tons kranen van Mammoet. Twee inhijsoperaties zijn al achter de rug, de derde volgt later in maart. Het gaat in totaal om 42 liggers met een lengte van tussen de 24 en 47 meter. De grootste weegt 138 ton, de kleinste nog altijd 73 ton.

Geheimen

Het eeuwenoude tracé tussen Halfweg en Amsterdam geeft stukje bij beetje zijn geheimen prijs. “Je kunt flink wat verrassingen verwachten. Dat is heel charmant, maar tegelijk een risico”, ervaart Bogaard.

Het regent. De projectmanager trekt de oranje veiligheidsjas wat hoger op. Hij wijst op de sluis uit begin zeventiende eeuw en de oude suikerfabriek – “van tv-serie De Fabriek”. Bij station Halfweg kunnen voetgangers de N200 oversteken om richting de brug in aanbouw bij de boezem te komen.

Werkzaamheden N200

  • boezembruggen in Halfweg vervangen
  • omgeving in Halfweg opnieuw en groener inrichten
  • duiker aan de Polanenkade vervangen
  • twee nieuwe drinkwaterleidingen aanleggen
  • waterkering 10 tot 50 cm ophogen
  • ecopassage aanleggen en vanaf de Seineweg richting Amsterdam de aanleg van een groene, stedelijke entree

Waarom ervaart Bogaard de brug als groot risico? De projectmanager denkt daarbij aan Alphen aan den Rijn: “Dan spookt het drama van de Julianabrug extra door je hoofd. Die beelden van de wiebelende pontons zitten in mijn geheugen gegrift. Zo’n scenario wil je nooit meemaken. Ondanks het d&c-contract hebben we extra aandacht gevraagd voor de hijsplannen. Eigenlijk moet je de markt blindelings vertrouwen op een adequate aanpak, maar ze begrepen het wel.”

Goede plannen zijn een goede basis voor een goede uitvoering. “Daar liggen de robuuste pontons”, wijst Bogaard. Sommige pontons zijn met water gevuld, wat zorgt voor extra ballast en meer balans. Van gewiebel is geen sprake. Twee megakranen staan klaar voor de volgende hijsklus. Dan wordt dag en nacht doorgewerkt totdat alle liggers op zijn plek liggen.

Bogaard is er inmiddels zelf ook gerust op, maar ging wel extra kijken. “De aannemer heeft zich uitstekend voorbereid en de mannen gaan heel zorgvuldig te werk. Petje af. Het lijkt allemaal zo simpel en vanzelfsprekend. Veiligheid staat bij alle partijen hoog in het vaandel, maar helaas weten we dat de praktijk ook anders kan uitpakken.”

Elke fase zijn eigen risico’s

“Elke fase heeft zijn eigen risico’s”, weet Bogaard uit ervaring. De ingewikkelde hijsklus staat bij de projectmanager op de eerste plek van de toprisico’s. Het risico­profiel van zijn project daalt als die fase achter de rug is. De omgeving is risico nummer 2. “Het is een groot project dat deels door de bebouwde kom van Amsterdam en midden in Halfweg loopt. Best krap allemaal. Dat vergt veel aandacht. Het is belangrijk dat omwonenden en automobilisten steeds weten wat ze kunnen verwachten.

Via ‘googlemaps’ en zes camera’s geven we constant de meest actuele verkeersinformatie door. Verder houden we Twitter, Instagram en Facebook bij. Natuurlijk ervaren mensen hinder en overlast, maar we krijgen ook veel positieve reacties. Daarnaast werkt social media goed voor tips, zoals een omgewaaid bord of een verschoven afzetting. Daar moet je als projectteam dan wel snel en adequaat op reageren.”

Bommen en granaten

Elk risico is beheersbaar, als je maar op tijd ingrijpt. Sommige dingen zijn echter niet meteen zichtbaar, zoals de bodem. De historische ondergrond staat als derde risico op het lijstje van Bogaard. Bij het project is daarom vooraf uitgebreid historisch onderzoek naar bommen gedaan. Via archiefonderzoek werd duidelijk welke plekken de grootste kans gaven op explosieven. Vooral het gebied rond de sluis was een doel in de Tweede Wereldoorlog. De praktijk buiten viel mee; geen bommen. “Wel is een betonnen kazemat van de Duitsers aangetroffen. Hier is snel omheen gewerkt.”

(Tekst loopt door onder de foto.)

De brug kan alleen vanaf het water worden gebouwd. Rond de weg is veel te weinig ruimte. Foto: Ingrid Koenen

De sluis, de boezem, de historische pandjes. Alles ademt historie. Eeuwenlang trokken paarden de trekschuiten over dit tracé van Amsterdam naar Haarlem. In 1762 kreeg het jaagpad klinkerbestrating en de naam Haarlemmerweg.

Ruim een eeuw geleden reden nog de stoomtreinen over het tracé in Halfweg. Aansluitend werd het spoor tot ver in de jaren vijftig gebruikt door de ‘Blauwe tram’ naar Zandvoort. In 1921 krijgt de weg officieel het predicaat rijks en is daarmee een van oudste rijkswegen – “waarschijnlijk de oudste”- van Nederland. De antieke klinkers kwamen recent met honderden tegelijk naar boven bij het verwijderen van het oude asfalt. “De oude weg was gewoon blijven liggen.”

Reconstructie N200

  • Opdrachtgevers: RWS, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Waternet en gemeente Amsterdam
  • Opdrachtnemer: VolkerWessels (KWS-Van Hattum en Blankevoort)
  • Contractvorm: d&c
  • Contractwaarde: 50 miljoen euro
  • Start uitvoering: najaar 2018
  • Geplande oplevering: mei 2020

PFAS geen probleem

Veel grond betekent risico op PFAS, weet ook Bogaard. Ondanks de verplaatsing van 130 ton bagger bleek het giftige goedje de uitvoering nauwelijks te frustreren.  “Daar waren we natuurlijk wel even bang voor. We hebben goede afspraken met de omgevingsdienst gemaakt over de afvoer en verwerking van grond dat we niet in het werk konden toepassen. Als onverhoopt hogere concentraties PFAS worden aangetroffen, gaat het storttarief voor ons omhoog. Het werk heeft even stilgelegen toen er een verdenking was dat er dioxine aanwezig was. Dat bleek loos alarm.” Bij de sloop van de oude brug werd overigens Chroom 6 aangetroffen. Dat betekende dat het regime een stuk strenger moest worden. “De aannemer heeft dit heel goed opgepakt zodat ook die tegenslag was te overzien”, somt Bogaard enkele tegenvallers op.

Vertraging Zuidasdok geeft ons lucht

De grootste tegenslag is vertraging bij de brug. De planning loopt drie maanden achter op schema. “Het ontwerp bleek complexer dan gedacht.” Ook het strakke tijdschema staat hoog op de risicolijst van Bogaard. De vertraging van het Zuidasdok blijkt echter voor een onverwachte meevaller in Halfweg te zorgen. Het werk aan de N200 is zorgvuldig gepland tussen de uitvoering van A10 West en het Zuidasdok en A9 Badhoevedorp-Holendrecht. “Als een schoenlepel paste ons werk tussen al die mega-projecten.” Zuidasdok is vertraagd en het werk ligt daar zo goed als stil. “Die impasse geeft ons lucht.”

Inmiddels is bijna driekwart van het werk achter de rug, schat Bogaard in. De projectmanager is van meet af aan bij het project betrokken en weet nog goed dat vier partijen werden geselecteerd voor de tenderfase. “Al snel trokken twee partijen zich terug. Dat is best even spannend. Je wilt toch competitie. Gelukkig bleven twee inschrijvers over.” Het project is gegund op basis van de beste prijs/kwaliteit, waarbij extra is gelet op de CO₂-ladder en duurzame verlichting. “Eigenlijk redelijk rechttoe-rechtaan.” VolkerWessels tekent in juni 2018 het d&c-contract met vier opdrachtgevers.

Niet een, maar vier opdrachtgevers

Een project met vier opdrachtgevers? Bogaard is projectmanager namens Rijkswaterstaat, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, Waternet en Amsterdam. Hij ervaart de vele partijen niet als extra ingewikkeld.
“Officieel is Waternet de penvoerder en is een vaste verdeelsleutel afgesproken. Bij dit soort ingewikkelde projecten zijn altijd veel verschillende ‘stakeholders’ betrokken. Dat hoort erbij. Voor de aannemer is er één aanspreekpunt. Dat schept duidelijkheid. Natuurlijk is er af en toe discussie over meerkosten of tegenvallers. Dat hoort er ook bij.”

De combinatie van de verschillende soorten werk zorgde voor een relatief lang voortraject met veel
afstemming. “Het lukte om alle partijen op een lijn te krijgen. Iedereen zag het voordeel van de stapeling. Daardoor duurt de uitvoering nu bijna twee jaar in plaats van vijf jaar.” Als eerste is de 150 jaar oude giet­ijzeren waterleiding vervangen. De oude leiding tussen het duingebied en Amsterdam ligt nog altijd in de grond maar wordt wel gevuld. Van die klus is al niets meer te zien. De projectmanager verwacht dat komende zomer het hele project is afgerond.

De projectorganisatie maakte deze impressie van het inhijsen van de langste liggers.