Als je gevangen zit, waardeer je de vrijheid. Als je vrij kunt rondlopen, besef je niet wat gevangenschap inhoudt. Desondanks bevinden veel ondernemers in de bouwkolom zich in een zelfgekozen gevangenschap. Zij kunnen daardoor hun beslissingen niet in volledige vrijheid nemen. Zij hebben zichzelf opgesloten in een schakel van de bedrijfskolom, gevangen in deelbelangen. Het bekende prisoners dilemma weerhoudt hen ervan de vrijheid te kiezen. Die vrijheid zouden zij kunnen verdienen, als zij er zeker van waren dat andere gevangenen ook van hun verslaving af willen. Zolang zij van mening zijn dat medegevangenen in naastliggende cellen of schakels gehecht blijven aan deelbelangen, blijven zij daarin gevangen. Deze categorie gevangenen kan zich niet voorstellen dat andere gedetineerden van hun noodlottige verslaving af willen. Zij lossen het dilemma op door te blijven werken aan deelbelangen. Als zij zich zouden realiseren dat ook andere lotgenoten integraal willen werken aan een totaalbelang, dan zouden zij de vrijheid zien. Dit klassieke prisoners dilemma is van alle tijden en plaatsen. Veel ondernemers weten zich - al of niet gedwongen - gevangen en zien de uitweg naar de vrijheid niet. Zij hebben zich afhankelijk gemaakt van bovenliggende marktpartijen, die hen steeds weer pressen tot prestaties tegen de laagste prijs. Tegen deze pressie zijn ze niet opgewassen, waardoor zij recidive verdrag vertonen, ook al zouden zij een glimpje daglicht opvangen. In het prisoners dilemma wordt uitgegaan van één persoon per cel. Moderne cellen bieden ruimte voor meerdere personen. Dat maakt het mogelijk om tot onderling beraad over uitbraakopties te komen. Een integrale samenwerking is een aangewezen route voor een geslaagde uitbraak. Dat biedt uitzicht op het totaalbelang van de opdrachtgever en eindgebruiker. Dat biedt vrijheid om creatieve oplossingen aan te bieden, met gelijkgerichte inzet van ontwerpende en uitvoerende partijen. Als we alleen oog hebben voor de stichtingskosten van een gebouw, zorgen we voor dikke gevangenismuren. Als we ons richten op de exploitatiekosten, worden de muren tussen ontwerp en uitvoering geslecht. Als we ons eenmaal een bepaald gedragspatroon eigen gemaakt hebben, laten we dat maar moeilijk los. Als we dat al zouden loslaten, vervallen we snel in herhaling. Veranderen gaat ons het best af met de rug tegen de muur. Recidive kan verkomen worden door inzet van de reclassering. Zo'n meedenkende en onafhankelijke coach kan voorkomen dat een bouwer terugvalt in het oude gedrag. Als we ons richten op de eisen en wensen van de eindgebruiker, levert dat maatschappelijke waardering op. Als we de voordelen van zo'n integrale aanpak doorgeven aan de klant, krijgen we een onberispelijke staat van dienst. Iedere muur die wordt geslecht, levert een efficiencywinst van 20 procent op. Dan worden we een aantrekkelijke partner voor transparante transacties met een goede prijs-kwaliteitverhouding. De daarvoor benodigde cultuuromslag stelt hoge eisen aan integriteit en doorzettingsvermogen. Als we daarmee behept zijn, kunnen we onze vrijheid koesteren en worden we niet opnieuw gevangen door deelbelangen. Het mooie van deze parabel is dat de gevangene tegelijk cipier, advocaat, rechter en reclasseringsambtenaar is. Ondernemers houden van de vrijheid en zullen alle mogelijke rollen vervullen, om die te behouden. Als het ons niet aan vrijheidszin ontbreekt, zullen we kiezen voor integrale en strategische samenwerking met marktpartijen in het belang van de uiteindelijke klant. Die vrijheid hebben we, ook in de bouw.