nieuws

Reportage | Hoe deze toren steigerloos omhoog klimt: ‘Alles zit al in de gevel’

woningbouw 3570

Reportage | Hoe deze toren steigerloos omhoog klimt: ‘Alles zit al in de gevel’
Foto: Suzanne van de Kerk

Ze zeggen weleens dat bouwen in de binnenstad onbetaalbaar is, tijdrovend, een grote logistieke puzzel. Vink Bouw heeft daar iets op bedacht. In Leiderdorp bouwt het steigerloos de lucht in, zeventig meter hoog, met zes meter grote wind- en waterdichte geveldelen. “Een uitdaging”, zegt uitvoerder Bas Schrama.

Een zomerse middag in Leiderdorp. Op het eerst oog een gewone bouwplaats. De laagbouw wordt volgens traditionele principes gebouwd: overal steigers.

Kijk je iets verder, richting de toren, dan zie je waarom dit project bijzonder is: plug and play op hoogte, dat is wat dit is. Geen steigers. Minder gepuzzel. Rustiger, zo lijkt het.

Vol ontzag kijken mannen en vrouwen met gele hesjes en helmen omhoog. Vandaag wordt de zeventiende verdiepingsvloer gestort. Morgen zijn de ‘tunnels’ voor nummer achttien aan de beurt.

“Dit is stedelijke inbreiding in het kwadraat”, zegt een opgewekte Reimar von Meding. “Maar inderdaad, van stankcirkels hebben we hier geen last”, geeft de directeur van KAW architecten toe.

“Maar dat betekent niet dat het makkelijk is. Hier liggen allemaal verbindingswegen. En we moeten rekening houden met verkeerslawaai. En met de schaduw die de toren afwerpt op het gebied. Hoe we die problemen tackelen? Door de plannen fijn in te passen en ze goed met de mensen af te stemmen.”

Bijzonder is toch vooral de manier waarop de toren omhooggaat, weet ook Von Meding: steigerloos. “Dat scheelt je heel wat opbouwwerk en zomaar anderhalf ton.”

Speciale rubbers

De truc? Het zijn de ‘all-inclusive-geveldelen’ die in de fabriek wind- en waterdicht zijn gemaakt met speciaal ontwikkelde rubbers. Afvoegen is daardoor niet nodig. Een kwestie van hijsen, stellen en vastdraaien.

“Alles zit in die gevel”, zegt Von Meding als er eentje in de lucht hangt. Het lijkt een demonstratie, in werkelijkheid wordt er gewerkt.

Het verhaal gaat onder de foto verder 

Uitvoerder Bas Schrama: ‘We afbouw zit heel kort achter de ruwbouw.” Foto: Suzanne van de Kerk

Von Meding kijkt ernaar en ziet dat het goed is: “Gekscherend zeg ik weleens, dit is een beetje een Plattenbau-achtig principe. Zo bouwden ze in de Sovjet-Unie en Oost-Duitsland ongeveer in de jaren ‘30 en ‘40 ook;  alles in prefab, gevels en bouwdelen, zonder natte bewerking. Het wekt het gevoel van goedkoop bouwen op, maar eigenlijk is het prachtig.”

Hoco Beton maakte de geveldelen. “Supervet”, vindt Von Meding deze manier van ontwerpen en bouwen, al is het zeker niet eenvoudig. “Deze aanpak geeft ontwerpers extra ontwerpvrijheid, werkelijk overal is over nagedacht. Dat moet ook wel, want op dit soort hoogtes heb je te maken met hogere belastingen.”

Het verhaal gaat onder de foto verder 

Presentaties in de keet van Reimar von Meding en Bas Schrama

Steigerloos bouwen geeft niet alleen ontwerpvrijheid, het is ook een hele uitdaging, ondervindt Bas Schrama, hoofduitvoerder van Vink Bouw.

“Dit is heel anders dan traditioneel denken, iedereen is toch gewend aan die steiger om een gebouw heen. Je moet anders kijken naar de veiligheid, je moet alles veel eerder plannen en het is ook zeker niet makkelijker.”

Zo strak als een snaar

Vooral omdat de naden bij prefabdelen zoals deze vaak in het oog springen.

“We hebben nou eenmaal te maken met 2 centimeter tolerantie. Dus zo strak als een snaar krijg je het nooit.”

Om het toch strak te laten ogen bedacht de architect een foefje: betonnen voegbanden in het patroon.

Slim, vindt Schrama: “Kaarsrecht is het nog steeds niet, maar met zulke zware elementen van beton (16 ton per stuk, red), die met mensenhandjes rechtgezet moeten worden, is dit wel een mooie oplossing. Het is prefab, maar door die bandjes oogt het niet prefab. Als je zo’n toren maakt, zou ik daar altijd voor kiezen. Ze geven je speling.”

Spaanse trekjes

Omhoog, de bouwlift in. De kleur van het gebouw heeft Spaanse trekjes. “Het is een vrolijke toren”, vindt de fotograaf.

‘High speed’

Wie zegt dat je in binnensteden niet snel en betaalbaar kunt bouwen, hoeft niet bij architect Reimar von Meding aan te kloppen. In Leiderdorp, tegen Leiden aan, in de oksel van grote verbindingswegen ‘bij de Zijl’, bewijzen KAW architecten en Vink Bouw volgens hem het tegendeel. Op een voormalige ROC-locatie schieten een appartementencomplex en een woontoren als paddenstoelen uit de grond. Middeldure huur. Bij elkaar goed voor 182 woningen.

Placemaking in de binnenstad. En nog betaalbaar ook. Zo beschouwt Von Meding het project. Al die ontwikkelaars die in koor blijven roepen dat het laaghangende fruit weg is, de directeur wuift het weg als onzin. “Een voorbereiding van minimaal drie jaar, zoals ze vaker zeggen, is hier ook absoluut niet aan de orde. Tussen bestemmingsplan en start bouw zat amper twee jaar. Dat is echt high speed, en doet niemand ons na op de groene wei.”

Vergezichten. De skibaan van Zoetermeer, Huis ter Duin, en iets waziger Rotterdam. “Op een echt mooie dag zien we zelfs de rook van IJmuiden. En als we straks op de 23ste zijn, zie je de zee ook.”

Heldendaden

Een bouwvakker haalt hekken weg. Hij is aangelijnd, maar het blijven voor de neutrale toeschouwer heldendaden. Hoogtevrees? Hij heeft het nooit gehad. Hij oogt ontspannen, ondanks de relatief drukke tijden. “Deze periode werken we zeker twee dagen per week over.”

Het verhaal gaat onder de foto verder 

Mooie vergezichten

Terug naar beneden waar de eerste woningen al zijn ingericht. De badkamer is klaar, de wc gereed voor gebruik, een complete keuken. “Alleen de schilder moet er nog een kwastje overheen halen”, zegt Schrama.

Truc

Weer ontzag. Hoe kan dit? Schrama: “Wij gebruiken voor de binnenwanden verdiepingshoge panelen, geen gipsblokken. Daardoor kunnen we eerder beginnen met de afbouw. Het scheelt ons zo vier weken.”

Hij gaat verder. “De vijfde, negende en veertiende verdieping maakten waterdicht. Ook daardoor zitten we met de afbouw kort achter de ruwbouw. De stukadoor gaat deze week al naar de negende verdieping, op de vijfde zijn ze nu bezig met de wandtegels en op de tiende ligt de dekvloer er al in. Dan zit je dus slechts zes, zeven lagen achter je tunnelcyclus. Sneller kan bijna niet.”

Het verhaal gaat onder de foto verder 

Tijdwinst

Het zijn stuk voor stuk voordelen van steigerloos bouwen, zegt de uitvoerder. Hij heeft er nog eentje: de wind- en waterdichte gevels maken extra antitochtvoorzieningen voor werknemers overbodig. Ook dat scheelt tijd.

Altijd steigerloos bouwen? Of dat ideaal is, weet de ervaren torenbouwer niet.

“Maar wij kunnen het, het gaat goed en past ook allemaal. Bovendien is het nog leuk ook.”

Reageer op dit artikel