nieuws

Een getergde Leen van Dijke: Vier jaar Stroomversnelling? Wauw, wauw, wauw

woningbouw 2006

Een getergde Leen van Dijke: Vier jaar Stroomversnelling? Wauw, wauw, wauw

“Wauw, wauw, wauw.” Zo blikt voorman Leen van Dijke terug op vier jaar Stroomversnelling. Niet dat de stekker eruit gaat, zoals Cobouw onlangs volgens hem deed vermoeden… “Narrige stukjes”, vindt hij. Daar heeft hij de pest over in. “Pure stemmingmakerij.”

Leen Van Dijk is een beetje boos op Cobouw. De uitgesproken voorman van de Stroomversnelling is namelijk van mening dat wij het nieuws over de Stroomversnelling soms wel “heel raar framen”. Dat past toch niet bij een vakblad?

Hoogste tijd voor een ontmoeting. We spreken af in Nieuwspoort. Waar anders? Hier spelen politici en lobbyisten en journalisten en ambtenaren elkaar, achter gesloten deuren, nieuwtjes toe. En alles blijft in principe binnenskamers. Dat is de code. En je hebt het niet van mij.

Diplomatiek en ongrijpbaar

We willen een interview, geen achtergrondgesprek. Toch vragen we het voor de zekerheid nog even, voor we afreizen naar de Hofstad waar leiders van politieke partijen nog altijd formeren en formeren, waar morgen een belangrijke Bouwwet zal stranden op de oude muren van de Eerste Kamer.

Hij: “We hebben een achtergrondgesprek, maar als dat leidt tot een interview is dat prima.”

Nieuwspoort in Den Haag

Welhaast ongrijpbaar. Het is de Zeeuw ten voeten uit. De oud-politicus en oud-stafmedewerker public affairs bij VolkerWessels is gespecialiseerd in politieke betrekkingen, diplomatie en het geven van antwoorden waarmee je twee kanten op kunt. Maar… Noem hem geen lobbyist of loopjongen. Dan doe je hem te veel kort, vindt Leen van Dijke zelf.

Gelegaliseerde diefstal

Achter een tablet verscholen, in de uiterste hoek van de ruimte, zit de praktiserende christen aan een goed bakje koffie. De zaal is leeg, op één andere man met een bril na. Hoe het met hem gaat? “Bijna alles gaat goed. En daar ben ik heel tevreden mee.”

Hij vertelt over gezinnen met schulden die hij bijstaat, en over de kafkaiaanse toestanden bij “credit instanties” en gemeenten waar hij tegenaan loopt. Hij ergert zich kapot aan het gedrag van sommige deurwaarders. “Gelegaliseerde diefstal.”

Maatschappelijk betrokken. Dat is Van Dijke zeker. Bestrijder van het onrecht. Maar, hij discussieert op basis van argumenten. “Uit de heup schieten.. daar houd ik niet van.”

Bewogen jaren

De sfeer is nog altijd prima, maar het is draaien om de hete brij. Dit gesprek moet namelijk ergens anders over gaan.

Over de veelbesproken Stroomversnelling. Over de eerste vier bewogen jaren. Over de ooit beloofde duizelingwekkende aantallen die niet zijn gehaald. Over de toekomst. Over de beelden die niet kloppen. Over de mist die er ineens was toen de Stroomversnelling twee maanden geleden bekend maakte, dat de vereniging van de oorspronkelijk initiatiefnemers (drie bouwers en zes corporaties) ophoudt te bestaan.

Leen van Dijke.

Leen van Dijke

Hoe je er ook tegen aankijkt. Zo’n besluit roept vragen op. Nog niet eens zo heel lang geleden kopte Cobouw: ‘Stroomversnelling wil in een paar jaar tijd 111.000 woningen energiezuinig maken’. Maar de teller stagneert bij “duizend of zo.” Hoe zit dat? Waarom stopt deze vereniging van pionieren en bakens verzetten? Is het geloof weg?

Breed gaat door

Van Dijke maakt er korte metten mee. En legt nog eens uit. “In een breder verband van zeventig leden gaat de Stroomversnelling gewoon door. En de negen oorspronkelijke initiatiefnemers blijven ook gewoon lid. De kern van het bericht dat we vorige maand naar buiten brachten, is dat de doelen van de oorspronkelijke initiatiefnemers zijn gehaald. Je had ook boven het verhaal zetten: Stroomversnelling Breed gaat door.”

Huur stopt, Breed gaat door. Van Dijke geeft toe dat die boodschap best lastig in een zin uit te leggen is.

“Maar de meesten begrepen het wel direct. Maar mede door de berichtgeving in Cobouw kreeg ik ook meerdere telefoontjes in de trant van: Leen, wat hoor ik nou? Stop je ermee?”

De condities om op te schalen zijn er

De nuance staat in het verhaal. Niet iedereen leest alles. En dat de negen pioniers van het eerste uur stoppen met het historische ‘clubje’, dat zelfs de mededingsautoriteit op het puntje van de stoel deed zitten, is toch opzienbarend? Waarom dan ophouden?

Nul op de meter-renovatie in Arnhem. (Foto: Stroomversnelling)

Dat verhaal begint volgens Van Dijke twee maanden geleden tijdens een algemene ledenvergadering van de Stroomversnelling huur. Alle hoofdleden waren aanwezig: zes corporatiedirecteuren, drie bouwdirecteuren, negen “verbindingsofficieren die op de vloer het echte werk doen”, Peter Kunneman, voorzitter van Stroomversnelling Huur, en natuurlijke Leen van Dijke zelf, als voorzitter van de BredeStroomversnelling.

Twee projecten krijgen speciale aandacht. Wat ging er goed? Wat niet? Er wordt gesproken. Over wat er allemaal is bereikt; een wettelijk kader, een energieprestatievergoeding, alle condities om op te schalen. Oké, de aantallen vallen tegen, maar “nom” (nul-op-de-meter) is wel een begrip nu…

“We zeiden tegen elkaar. De condities zijn er. Corporaties hebben aan hun verplichtingen voldaan en anders komen ze die nog na en de bouwers ook. Laten we deze juridische entiteit opheffen.”

Praten met handen

“Daar is geen moment ruzie over geweest. Wie er als eerste mee kwam? Niet iemand in het bijzonder, dat ontstond gaandeweg de discussie. Ik zei nog wel. Als we nu het voornemen tot opheffen uitspreken en we gaan straks allemaal weer de wereld in, staat voor je het weet in de krant: ‘stekker eruit’. Maar de definitieve einddatum is nog niet bepaald. We moeten nog een aantal boekhoudkundige en financiële zaken afwikkelen om achteraf claims te voorkomen.”

Nog steeds is hij alert. Zijn handen bewegen vrijwel voortdurend als hij praat, maar niet hinderlijk. Eerder beheerst.

Wie zijn tot nu toe eigenlijk het meest tevreden met het behaalde resultaat? Bouwers of de corporaties?

Hij aarzelt even, zoekt naar een passend antwoord…

“Dat is iets wat in elk geval wel goed is gegaan; de communicatie tussen corporaties en bouwers. Daardoor is er veel meer begrip ontstaan. Maar ik kan geen antwoord geven op de vraag wie het meest tevreden zijn. We hebben een heuse prestatie geleverd, maar bouwers en corporaties klappen nou eenmaal ook met de handen in de zak.”

In elk geval wel goed gegaan… Dat klinkt niet overtuigend?  

Van Dijke pareert: “Maar help me even… Wanneer heeft een marktinitiatief zo’n impact gehad? En bovendien. Onze geloofwaardigheid? Als we in 2013 niet hadden gezegd: we gaan 100.000 of meer woningen nul-op-de-meter maken, hadden we nooit zo’n impact gehad. En de doelstelling is met het stoppen van Stroomversnelling huur allerminst verlaten. Sterker nog. De urgentie om dit soort aantallen te halen is alleen nog maar toegenomen.”

Touche. We hebben daar geen antwoord op.

Klap jezelf ook niet te veel met je handen in de zakken?

“Misschien wel. Maar als ik dat niet doe, zeggen ze voor ik het weet: waar zijn die aantallen dan?”

Bescheidenheid past in deze dus wel degelijk, realiseert Van Dijke zich. En hij geeft toe dat er echt wel dingen beter kunnen. Nee. Beter moeten.

“Over de bewonerscommunicatie ben ik echt ontevreden. Dat moet beter als integraal onderdeel van de energietransitie. Bij de hele ‘van het gas af-transitie’ is het sociale aspect minstens zo moeilijk als de technische. Ook de vanzelfsprekendheid waarmee wordt gekeken naar een nul-op-de-meterwoning als product met afnamecontract, wordt onderschat. De klant koopt een koffiezetapparaat. Die wil niet weten wie, welk component levert. Hij wil gewoon dat het ding het doet en er goed uitziet.”

Even resumerend. Stroomversnelling huur (oorspronkelijke initiatiefnemers) stopt, Stroomversnelling breed (in 2015 opgericht) gaat door. Inclusief de oorspronkelijke initiatiefnemers. Toch niet een deuk in het fundament?

“Nee! Het fundament is met het stoppen van ‘huur’ echt niet ingestort. Sterker. Het is juist een breder fundament geworden; meer leden, meer projecten.”

De energieprestatievergoeding liet langer op zich wachten dan gepland…

“Huurwetgeving is nou eenmaal complex. Of Blok onvoldoende vaart maakte? “Nee. Aan hem heeft de Stroomversnelling echt een goede gehad.”

Gebruikte de VVD’er de Stroomversnelling niet gewoon als pr-machine voor verduurzaming? Corporaties komen afspraken over energiebesparing helemaal niet na. En Blok liet dat lopen…

Van Dijke laat zich niet verleiden tot boude uitspraken. “Ze mogen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken ruzie maken met de corporatiesector over duizend dingen. Wij werkten constructief met ze samen. En Blok vervulde een belangrijke rol. Als hij dan ook op de foto wil bij een mooi project, is dat logisch. Ik ben hem erkentelijk.”

Misschien wel het meest kritisch van allemaal

Stef Blok

Van Dijke hoopt op steun van het kabinet.

Alsof de duvel ermee speelt, schuift een energieambtenaar van Binnenlandse Zaken aan. Van Dijke blijft complimenteus over het ministerie al kan de energieprestatievergoeding voor warmte volgens hem beter.

”200.000 woningen per jaar van het gas afkrijgen, klinkt alsof het niets is, maar voor het weekend zijn we er niet mee klaar.”

Klaar is het gesprek wel bijna. Van Dijke hoopt op steun van het nieuwe kabinet. Want: “Deze opgave kun je niet eenzijdig bij bouwers en corporaties neerleggen. Bedragen? Die ga ik niet noemen.”

Hij mompelt en het handen schudden komt dichterbij. “Stekker uit Stroomversnelling. Wat een onzin? Stel je loopt de 100 meter. Je wint, maar loopt geen toptijd. Dan trek je toch ook niet de stekker uit je carrière? Mijn vrouw zegt vaak, jij hebt altijd haast. Het kan me inderdaad niet snel genoeg gaan. Er moet meer dynamiek zijn, meer gevoel voor urgentie. Maar als je dan toch even stopt en achterom kijkt. Als je dan ziet wat er in vier jaar is gebeurd. Dan denk ik: wauw, wauw, wauw; En los daarvan. Ik denk dat ik misschien wel het meest kritisch op de Stroomversnelling ben van allemaal.”

Met een ooggetuige besluit hij zoals we hem kennen. Geslepen. “Dit was toch een achtergrondgesprek?”

 

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels