nieuws

Domtoren steen voor steen aangepakt: Utrecht zet 37 miljoen opzij

utiliteitsbouw Premium 1225

Domtoren steen voor steen aangepakt: Utrecht zet 37 miljoen opzij

De Domtoren kampt met scheuren en ook natuursteen en ijzer zijn dringend aan vervanging toe. De Middeleeuwse toren staat niet op omvallen, maar moet wel drastisch worden opgeknapt. Utrecht trekt 37,2 miljoen euro uit voor de restauratie die 5 jaar gaat duren. 

Steen voor steen heeft Rothuizen Architecten afgelopen jaar in kaart gebracht wat er precies moet gebeuren. Het bijbehorende prijskaartje komt op 37,2 miljoen euro (ex. btw), inclusief een post onvoorzien. Daarvoor moet zowel natuursteen en baksteen aan de binnen- en buitenzijde van de Domtoren worden gerestaureerd en vervangen.

Aan de slag met voegwerk, installaties en wijzerplaten

Ook moeten de natuurstenen balustrades, het voegwerk aan de buitenzijde, de installaties, het houtwerk, het lood en het leien dak van de spits, en de vaste onderdelen (o.a. carillon, luidklokken, wijzerplaten, uurwerk) voor zover nodig gerestaureerd. De specialisten van Rothuizen gaan straks ook toezicht houden op de uitvoering van het werk.

In 2015 werd de ‘matige staat’al gerapporteerd. Foto’s: Gemeente Utrecht

Na jaren voorbereiding is het eindelijk tijd dat een restauratieaannemer de 112 meter hoge toren echt opknapt. Al ruim 2 jaar hangen er op 80 meter hoogte netten om vallende brokstukken op te vangen.

Megaklus

Vandaag verschijnt de Europese opdracht op Tenderned en kunnen geschikte partijen zich melden. Dit najaar verwacht Utrecht een partij te kiezen die nog eind dit jaar een steiger zal bouwen. De restauratie begint medio 2019 en duurt 5 jaar.

Het wordt een megaklus, verwacht wethouder Paulus Jansen. De toren – gebouwd tussen 1320 en1382 –  is in de jaren zeventig voor het laatst gerenoveerd.

“Het meeste werk moet gebeuren in de lantaarn, het deel van de toren tussen 70 en 95 meter hoogte. Hier gaat het vooral om het consolideren van cultuurhistorisch waardevol materiaal dat grotendeels nog stamt uit de originele bouwtijd (1382) en het vervangen van natuursteenelementen. De eerste (0-40 meter) en tweede geleding (40-70 meter) zijn in betere staat. De aanpak daar laat zich het beste omschrijven als ‘blokje eruit, blokje erin’ “, licht de gemeente toe.

“Matige staat”

Rothuizen onderzocht de Domtoren en gaat ook de restauratie begeleiden.

In 2015 sloeg Monumentenwacht al alarm over de “matige staat” van de hoogste toren van Utrecht. “Dat is op zich geen verrassing. Naast het normale dagelijkse onderhoud is ongeveer elke 40-50 jaar groot onderhoud nodig.” Utrecht tast dan ook diep in de buidel om de beeldbepalende toren weer ‘in shape’ te krijgen.

Tenders tot nog toe een rommeltje

Voor geïnteresseerde bouwers is het hoop dat de tender nu wat minder moeizaam verloopt. De selectie van de restauratiearchitect verliep ronduit rommelig en ook de tender voor de bouw van een steiger mislukte.

Het zou niet de eerste keer zijn dat restauratieaannemers slecht uit de voeten kunnen met een Europese tender waarschuwde restaurateurs  recent in Cobouw: “Vrijwel nooit is er ruimte voor vakmanschap. En zodra het over pareltjes van projecten gaat zoals het Rijksmuseum of de Utrechtse Domtoren, gedragen Hollanders zich altijd roomser dan de paus.”


Tijdslijn voorbereiding restauratie Domtoren

  • April 2018      start tender restauratie
  • November 2017 / februari 2018 onderzoek lantaarn
  • De steiger is half december klaar. Op de steiger onderzoekt de restauratiearchitect de lantaarn van dichtbij. Hij klopt bijvoorbeeld op de stenen om te onderzoeken hoe de kwaliteit is. En er worden foto’s en tekeningen gemaakt. Na het onderzoek werkt hij in februari uit wat er gerestaureerd moet worden. De uitvoering van het onderzoek is onder toezicht van de afdeling Erfgoed van de gemeente Utrecht en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE).
  • September 2017      Restauratieonderzoek tot 70 meter
    Het voorbereidende werk voor het restauratieonderzoek is gestart. Vanaf de hoogwerker worden zeer gedetailleerde foto’s gemaakt. Zo wordt onderzocht hoe de kwaliteit van onder andere de stenen is.
  • Aanbesteding steiger mislukt De aanbesteding van de steiger om de hele toren mislukt, omdat er een ongeldige inschrijving binnenkomt en een inschrijving die op de verkeerde manier ingediend wordt. Voortschrijdend inzicht levert op dat met een hoogwerker tot 70 meter onderzoek gedaan gaat worden. En dat de lantaarn (het gedeelte tussen 70 en 95 meter) in de

    Steen voor steen is onderzocht. Het bovenste deel staat al in de steigers

    steigers gaat.

  • November 2016       Keuze restauratiearchitect
    In de Domtoren ondertekent wethouder Paulus Jansen (Vastgoed) het contract met Rothuizen Architecten. Zij gaan diepgaand onderzoek naar de restauratie van de Domtoren uitvoeren en een restauratieplan opstellen.
  • Februari 2016           Netten spannen
    Op advies van de Monumentenwacht zijn op 40 meter hoogte om de balustrade netten gespannen. Zo beperken we het risico van stenen die eventueel omlaag vallen. Elke paar maanden voert de Monumentenwacht herhaalinspecties uit. Vanaf december 2016 zijn er op 70 meter hoogte ook netten gespannen om de balustrade.

Bron: gemeente Utrecht

Reageer op dit artikel