nieuws

Tendermonopolie: Dura Vermeer heeft EMA in de tang

utiliteitsbouw Premium 11637

Tendermonopolie: Dura Vermeer heeft EMA in de tang

Het is slikken of stikken: Bij het Europese Medicijnagentschap staat het Rijk voor het blok met Dura Vermeer als enige overgebleven deelnemer aan de aanbesteding. Opdrachtgevers houden daar niet van, maar bouwers ook niet.

Komende week is cruciaal voor de tender van het EMA. Feitelijk liggen nu twee scenario’s voor de hand: Het Rijk tekent snel een contract met Dura Vermeer of de hele aanbesteding mislukt. De bedoeling is voor de eerste optie te kiezen en nog deze week het contract te tekenen, bevestigt de woordvoerder van het Rijksvastgoedbedrijf tegenover Cobouw. Donderdag 8 maart is getekend: Dura bouwt EMA voor 255 miljoen euro.

Politiek wespennest

Als het rijk de offerte van Dura Vermeer niet zou accepteren, slinkt de kans dat het medicijnagentschap naar Nederland komt. Begin 2019 dwingt de Brexit het agentschap tot vertrek uit Engeland. In Europa wordt inmiddels politiek hoog spel gespeeld om Nederland alsnog buitenspel te zetten, vooral verliezer Milaan geeft niet zomaar op. Het politieke wespennest geeft de tender een extra lading met een extra tijdsklem op de oplevering. In het contract komt een keiharde opleveringsdatum van 15 november 2019.

Impressie van het interieur van het EMA op de Zuidas. Illustratie: RVB

Troef lastig uit te spelen

Het is niet voor niets dat Zublin de kans liet passeren en stapte begin februari uit de race. Vier andere gegadigden mochten niet eens meedingen omdat zij niet over de vereiste verklaringen beschikten. Het Rijksvastgoedbedrijf had van meet af aan maar twee gegadigden. Toen vorige maand Zublin afhaakte, kreeg Dura Vermeer een monopoliepositie. Pikant detail is dat het ministerie de stroef lopende tender achterwege liet bij het recente bezoek van de Europese delegatie.

Zeven prangende vragen:

Heeft Dura nu de macht in handen?

Project uitgelicht

Project uitgelicht
Als enig overgebleven bouwer in een tender heeft Dura Vermeer al tijdens de tenderfase een machtspositie verworven. Dat betekent dat de bouwer makkelijker een reële prijs kan neerleggen, want andere offertes zullen niet worden ingediend. De concurrentie is feitelijk nihil. Er is een budget van 250/300 miljoen euro beschikbaar voor het project. De schrijfprijs zal aan de hoge kant liggen, maar vooral omdat hoge en strenge eisen worden gesteld aan een zeer snelle oplevering. In theorie kan de bouwer ook de hoofdprijs vragen vanwege het ontbreken van andere offertes, maar de opdrachtgever heeft nog wel een andere troef in handen, namelijk niet gunnen.

Wat gebeurt er dan? 

Als het Rijk de opdracht niet gunt en geen contract afsluit met Dura Vermeer zal het hele agentschap waarschijnlijk niet naar Nederland komen. Dat zou politiek een enorme blamage zijn, want er zijn immers 900 arbeidsplaatsen mee gemoeid en andere mooie extra’s bij het agentschap. Oud-minister Wouter Bos heeft samen met Edith Schippers maanden gelobbyd om het agentschap naar Nederland te lokken.

Wensenlijst op tafel

Als huurder van het Nederlandse Rijk heeft het EMA een forse wensenlijst op tafel kunnen leggen. Als een contract met Dura Vermeer mislukt, kan het Rijk in theorie kan opnieuw tenderen met een ander eisenpakket, maar dat zou wel maanden vertraging opleveren en die tijd ontbreekt.  Zeer uitzonderlijk was namelijk de stap om al met de preselectie te beginnen voordat zeker was dat het EMA naar Nederland zou komen.

Kan Dura Vermeer zelf nog afhaken?

Nee, er is nog geen contract getekend, maar er is wel een inschrijving ingediend die de bouwer gestand moet doen, bevestigt het Rijksvastgoedbedrijf. De bedoeling is nog deze week het contract te tekenen, bevestigt het ministerie. Zowel opdrachtgever als opdrachtnemer moeten hun eigen belangen afwegen. Het ontbreken van concurrentie is een horror-scenario voor een opdrachtgever, maar er is natuurlijk een aanleiding waarom de andere bouwpartij is afgehaakt. Dura Vermeer zal waarschijnlijk diezelfde obstakels zien en moet wel brood zien in de opdracht. Ook zij kan extra eisen of garanties eisen. Tegelijk zal de opdrachtgever druk uitoefenen om aan boord te blijven, anders mislukt de complete tender en staat het Rijk met lege handen. De hoop is dat alle wind uit de zeilen wordt genomen als er een getekend contract ligt en de bouw echt kan beginnen.

Het Agentschap gaat toch eerst naar een tijdelijke pand bij Sloterdijk?

De bedoeling is eind 2019 het 80 meter hoge Vivaldi-gebouw op te leveren. Dat betekent een hoge tijdsdruk voor het pand dat 19 verdiepingen hoog is.  Een van de redenen waarom Züblin, de enige andere serieuze gegadigde afhaakte. Het EMA zou voor Nederland hebben gekozen omdat er snel speciaal nieuwbouw op de Amsterdamse Zuidas is beloofd.De 900 medewerkers zullen vanaf a april eerst nog even een pand bij station Sloterdijk betrekken. Als Nederland dat alsnog niet kan waarmaken, is totaal onduidelijk hoe partijen dan gaan reageren.

Een speler is toch ook meteen duidelijkheid?

Een contract waar ontwerp, bouw en onderhoud zijn gecombineerd vereist vooraf duidelijkheid over de prijs en de bijbehorende risico’s. Zeker omdat niet getornd mag worden aan de opleveringsdatum. Het Rijk zal extra eisen stellen voor tijdsbuffers en extra werkstromen om tegenvallers tijdens de uitvoering op te kunnen vangen. Bij dit soort ingewikkelde complexe bouwprojecten is het namelijk bijna onvermijdelijk dat sprake zal zijn van tegenvallers. Zijn de risico’s nog wel beheersbaar?

Aan risico’s beheersen hangt een prijskaartje

Elk risico is beheersbaar, maar aan extra maatregelen en eisen hangt wel een prijskaartje. Kosten die Dura Vermeer zeker betaald zal willen hebben. Het is mogelijk om alle risico’s te delen, maar dat kan alleen met een bouwteam of alliantie. Een contractvorm waar het Rijk niet voor heeft gekozen. Een andere optie is een speciale risicoalliantie, waar het Rijk en de bouwer de lastige risico’s in een gezamenlijke geldpot stoppen en tijdens de uitvoering steeds samen de beste oplossing voor kiezen. De kosten daarvan worden dan ook gezamenlijk gedragen. Zoiets gebeurt bijvoorbeeld bij de Ring A7, maar daar is geen sprake van een tijdsklem zoals bij EMA.

Gebeurt het vaker dat er maar een partij overblijft bij een tender?

Tijdens de crisisjaren met flinke overcapaciteit in de markt is zoiets nauwelijks voorgekomen. Het gebeurt niet vaak dat halverwege de tender maar een partij overblijft. Het gebeurde onlangs bij de verbouwing van het Arnhems museum. Daar besloot de gemeente niet te gunnen. Ook zijn er afgelopen jaren verschillende scholengemeenschap mislukt vanwege te lage budgetten en te hoge inschrijfprijzen.

Het is een duidelijk teken dat de economie aantrekt en dat bouwers kieskeurig kunnen zijn. Lastige projecten blijven als eerste links liggen en het EMA is wel een prestigieus maar ook ingewikkeld project.


Project EMA (38.812 m2)

  • Opdrachtgever: Rijksvastgoedbedrijf
  • Potentiele opdrachtnemer: Dura Vermeer
  • Contractvorm: DBM
  • Contractwaarde: 250 en 300 miljoen euro
  • Gunning: 8 maart 2018
  • Harde opleveringsdatum: 15 november 2019

Lees meer over de perikelen rond het EMA:

De ontknoping: Dura Vermeer bouwt EMA voor 255 miljoen euro 

Zublin trekt zich terug

Alleen Dura en Zublin over voor EMA

Tenderfase EMA al begonnen

Eerst tijdelijk pand voor EMA


 

Reageer op dit artikel