nieuws

Interview | A-Lanes draait op voor onverwachte slijtage lagers Botlekbrug: “Vier wielen per weekend”

infra Premium 7441

Interview | A-Lanes draait op voor onverwachte slijtage lagers Botlekbrug: “Vier wielen per weekend”

Bouwcombinatie A-Lanes A15 draait op voor de miljoenenstrop om alle 64 omloopwielen op de Botlekbrug te vervangen. De omgevingsmanagers lichten de drastische beslissing toe in een interview met Cobouw . De lagers kunnen het brugdek niet torsen en worden deze zomer allemaal vervangen. Een mega-klus op 50 meter hoogte.

“Vooral om storingen door een kapot lager in een omloopwiel in de toekomst te voorkomen”, zetten Peter-Bert van Herwijnen van bouwcombinatie A-Lanes-A15 en Joris Wiers van Rijkwaterstaat meteen het beeld recht dat de wielen de oorzaak zijn van alle storingen op de brug.

Opbouw hijskraan kost 4 uur

Het is een opmerkelijke klus om nog geen drie jaar na oplevering op 50 meter hoogte de wielen een voor een te vervangen. De wielen hebben een diameter van 3,7 meter en wegen inclusief lagers en assen 16 ton per stuk. Alleen al het opbouwen van de twee mobiele hijskranen kost per keer 4 uur aan voorbereidingstijd.

De bouw van de A15 Maasvlakte Vaanplein met de bijbehorende Botlekbrug liep al niet op rolletjes, maar ook na oplevering volgde de ene storing na de andere. Mei 2016 liep een lager in een van de omloopwielen vast en volgde een grote stremming. Het werd de aanleiding tot de monsterklus die deze zomer wordt uitgevoerd. De bouwcombinatie vervangt deze maanden alle lagers en bijbehorende wielen. Lees hier de reportage over de vervanging: “Het zijn weer heerlijke werktijden”. 

“Met de wielen is niets mis”

De Chinese staalfabrikant valt niets te verwijten, wordt ook meteen ontzenuwd. “Met de wielen is eigenlijk niets mis.” Het echte probleem is de onvoldoende draagkracht van de huidige lagers. Een omloopwiel draait met behulp van een lager om een vaste as. Bij het oorspronkelijke ontwerp is gekozen voor twee lagers per omloopwiel die vlak naast elkaar zitten.

Achteraf blijkt dat te kunnen leiden tot onbedoelde interne belastingen. In combinatie met de zware belastingen van de brug zelf heeft dat gezorgd voor onverwachte slijtage van de qua diameter relatief kleine lagers. Bij het vervangen van de lagers is er voor gekozen om nu per omloopwiel 1 lager toe te passen.

Ontwerpmisser niet meer terug te draaien

Een ontwerpmisser die niet meer is terug te draaien en nu wordt opgevangen met een extra solide uitvoering.  De nieuwe lagers van Schaeffler zijn daarom robuuster (90 centimeter) uitgevoerd, waardoor ook zij niet meer in de oorspronkelijke wielen pasten. Een tegenvaller die deze zomer voor veel extra werk zorgt.

Wanneer is het besluit gevallen om alle wielen te vervangen?

Wiers: “Nadat in 2016 een van de lagers was vastgelopen, is een omvangrijk meetprogramma opgezet. De wielen zijn sindsdien gemonitord op slijtage en waar nodig zijn we overgegaan tot preventief vervangen van wielen, eerst twee daarna nog eens vijf. Ook is een goed functionerend wiel vervangen om te zien of het meetsysteem wel deugde.

Een duidelijke datum is er niet, langzaam maar zeker werd duidelijk: dit kan een groot probleem worden in de toekomst met een potentieel risico op extra storingen. Maar feitelijk waren de wielen slechts een keer de aanleiding voor een grote stremming.”

Maar er zijn toch al meer dan 100 storingen geweest sinds de oplevering?

Van Herwijnen: “Dat klopt, maar die waren niet te wijten aan de lagers en de bijbehorende wielen. Problemen met de veiligheids- en besturingssystemen waren de oorzaak van de meeste storingen. De wielen krijgen vaak de schuld, een wijdverbreid misverstand, maar dat is niet zoals het echt zit.”

Wie heeft de beslissing genomen en wat kost dat?

Van Herwijnen: “A-Lanes-A15 heeft de contractuele verplichting om voor een correct functionerende brug te zorgen en heeft de beslissing genomen. Ook de kosten zijn voor onze rekening.”

Hoeveel miljoen kost deze vervangingsoperatie?

Van Herwijnen: “Dat ga ik niet zeggen, maar het is een omvangrijke klus.”

Waarom is dat geheim?

Van Herwijnen: “Daar ga ik ook niets over zeggen.”

Zijn er nog kosten te verhalen op een van de leveranciers, bijvoorbeeld van de lagers?

Van Herwijnen: “Ook daar ga ik niets over zeggen.”

Waarom nu?

Wiers: “In het Botlekgebied gebeurt veel tegelijk. Het is een heel gepuzzel om de operatie in te plannen en tegelijk zo min mogelijk hinder te veroorzaken.”

Van Herwijnen vult aan: “We zetten in op 4 wielen per weekend die volgens de planning van minuut tot minuut wordt uitgevoerd van zaterdagochtend 03.00 uur tot zondagochtend. Het lijkt misschien een grote brug, maar het hele brugdek staat vol met wielen, materieel en equipment als de operatie in uitvoering is. Daarnaast hebben we voldoende ruimte nodig om veilig te kunnen werken. Het lukt tot nog toe steeds uitstekend om volgens die planning te werken.”

Vier nieuwe wielen liggen klaar op het brugdek. Fotografie Gerrit Serné i.o.v. Rijkswaterstaat en ProRail.

Wiers: ”We hebben eerst gekozen voor het oostelijk brugdek omdat de onderliggende doorvaart nog niet is uitgediept en de scheepvaart daarom geen hinder ondervindt. Na voltooiing van het uitdiepen starten we met de uitvoering van de 32 wielen van het westelijke brugdek.”

Er wordt toch ook nog gewerkt aan het spoor op de brug?

Van Herwijnen: “In opdracht van ProRail zijn we nu bezig met het aanleggen van treinsporen op de brug. Maar dat heeft geen raakvlakken met dit werk. De werkzaamheden hebben ook geen last van elkaar.”

En wat doen de verschillende schepen, zoals Jack de Digger, aan de voet van de brug?

Van Herwijnen: “Die zijn nog bezig met het slopen van de fundering en pijlers onder water van de oude Botlekbrug. Ook dat werk heeft geen raakvlakken met de wielwissels, maar zoals gezegd: er gebeurt hier veel tegelijk.”

Wat zijn de grootste risico’s?

Van Herwijnen: “Het weer! Vooral de wind kan een spelbreker zijn, zowel bij de hijswerkzaamheden, als voor de monteurs die in weer en wind op 50 meter hoogte aan het werk zijn.. Boven windkracht 4 kunnen we de daken van de torens niet hijsen. Zijn op dat moment de daken er al af, dan kunnen we de omloopwielen hijsen tot en met windkracht 5.Daarboven leggen we het werk stil, want veiligheid gaat nog altijd boven snelheid. Regen en hitte zijn minder snel een probleem. Met dat warme weer worden de mensen goed verzorgd en tijdig afgelost, zodat ze geconcentreerd en fit kunnen blijven werken .”

De wielen zitten op 50 meter hoogte. Alleen al de opbouw van de mobiele hijskranen kost 4 uur. Foto: Gerrit Serné i.o.v. Rijkswaterstaat en ProRail

Wat gebeurt er met de 768 ton staal van de oude wielen?

Van Herwijnen: “De omloopwielen zijn van zo’n specifiek ontwerp dat het haast onmogelijk is om ze elders te gebruiken. Als er geen nieuwe bestemming wordt gevonden, zullen ze worden omgesmolten.”

Na deze zomer nooit meer storingen?

Wiers: “100 procent storingsvrij is een illusie, maar in elk geval niet meer veroorzaakt door de lagers.”


Kenmerken Botlekbrug

  • Twee hefdelen elk zo groot als een voetbalveld
  • De heftorens zijn 42 meter hoog
  • 40.000 m3 onderwaterbeton voor de pijlers
  • 5.000 ton aan contragewichten per hefdeel
  • Openingstijd: 70 seconden
  • Sluitingstijd: 90 seconden
  • Maximale snelheid: 0,5 meter per seconde
  • Openingsfrequentie: gemiddeld 1 maal per uur (6000 x per jaar)
  • 128 staalkabels (totaal 7 km) 9 cm dik voor het ophalen hefdelen
  • Brugdek beweegt op basis van 4 elektromotoren van 450 kW

     Projectgegevens A15MaVa

  • Lengte: 40 kilometer tussen Maasvlakte en Vaanplein
  • Verbreding: naar 2 x 5 rijstroken, inclusief een nieuwe Botlekbrug
  • Contractvorm: dbfm met 20 jaar onderhoud
  • Opdrachtgever: Rijkswaterstaat
  • Opdrachtnemer: A-Lanes A15 (Strukton, Strabag en John Laing)
  • Contractwaarde: 1,2 miljard euro
  • Begin werkzaamheden: najaar 2011
  • Oplevering wegdeel: begin 2016
  • Oplevering spoordeel: eind 2018/begin 2019

Daar gaat een van de 64 wielen. Foto: Gerrit Serné i.o.v. Rijkswaterstaat en ProRail

Reageer op dit artikel