nieuws

Roep om strengere regels na dodelijke val met Bobcat

bouwbreed 8611

Roep om strengere regels na dodelijke val met Bobcat
Foto: Reinder van Zaanen

Het gebruik van Bobcats op hoogte moet aan banden worden gelegd. Dat vindt de FNV. Aanleiding is het dodelijke ongeval begin januari tijdens de renovatie van ING Financial Plaza in Amsterdam. Dura Vermeer en Beelen broeden ook op maatregelen.

Nul doden in de bouw? Na amper zeven dagen 2019 kan die doelstelling van de sector alweer de prullenbak in. Nota bene op een bouwplaats van Dura Vermeer, op papier misschien wel één van de meest veilige bouwbedrijven van Nederland.

De 20-jarige machinist van een Bobcat, een klein, wendbaar en populair werkvoertuig, heeft er weinig aan. Een val van 7 meter hoogte met de machine kostte hem begin dit jaar het leven.

Wal en schip

De exacte toedracht van het noodlottige ongeval op de ochtend van 7 januari in Amsterdam Zuid-Oost, is nog in onderzoek. Meerdere bronnen bevestigen echter dat het misging tijdens het verplaatsen van de Bobcat (schranklader) van de derde verdieping naar het maaiveld.

De Bobcat was beneden nodig en zou met de gele kraan worden verplaatst naar de begane grond. Op zich zijn al vraagtekens te zetten bij de wijze waarop, maar meerdere ervaringsdeskundigen zeggen dat het altijd zo gaat: een kraan met daaraan een bak of container. De laadklep daarvan rust op de verdieping waar de Bobcat staat en de bak wordt verankerd aan de gevel. Dan rijdt de machinist de Bobcat in het bakje.

Rode Lynx

Bobcat is een merknaam, maar vooral schrankladers (de eerste Bobcat) worden in het jargon vaak Bobcats genoemd, ongeacht het merk. Bobcat werd opgericht in de jaren vijftig van de vorige eeuw door de familie Melroe uit North Dakota in de VS. Aanvankelijk richtte Bobcat zich vooral op boeren, maar op bouwplaatsen zijn de voertuigen ook al jaren niet meer weg te denken. De naam Bobcat verwijst naar het Engelse woord voor de rode lynx, een dier dat snel van richting kan veranderen. Een schranklader is een soort shovel.

Dat was althans de bedoeling. Het liep totaal anders. De machinist bereikte nooit het bakje. Mogelijk zwiepte dat heen en weer en was het niet goed vergrendeld.

Hoe dan ook ontstond er een gat tussen gebouw en container. De laadklep als stabiele losbrug, bleek plots los zand.

“In feite belandden de Bobcat en de bestuurder tussen wal en schip”, leggen deskundigen uit. De 20-jarige bestuurder overleed later die dag.

“Vreselijk”, reageert FNV-bestuurder Hans Crombeen. “De foto die we zagen maakte ongelooflijk veel indruk hier.” Hij vraagt zich af hoe dit kon gebeuren en is benieuwd naar de mening van de Inspectie SZW. ”

Wat doen Bobcats op hoogte? Is het verantwoord wat er hier is gebeurd en mag dit allemaal?”

Twijfels

Dat laatste is niet helemaal duidelijk, want bij diezelfde Inspectiedienst willen ze inhoudelijk niet ingaan op het ongeval voordat de diverse onderzoeken zijn afgerond. “Maar het gebruik van Bobcats op hoogte is niet verboden”, zegt Paul van der Burg, woordvoerder van de Inspectie SZW. Aanleiding voor nieuwe regels ziet hij vooralsnog ook niet.

De vraag of er regels zijn overtreden, wordt nader bestudeerd. Het hijsen (transporteren) van materieel met machinisten erin is verboden, maar of daar hier sprake van was, kun je in twijfel trekken.

Beelen: deze methode is gebruikelijk

Kees van Es, directeur van de slooptak van Beelen, denkt niet dat zijn bedrijf iets te verwijten valt. “Allereerst gaat onze aandacht uit naar de familie van het slachtoffer en de directe collega’s van hem, maar de wijze waarop de Bobcat in de bak zou worden gereden, is in de sloopwereld al meer dan tien jaar zeer gebruikelijk. Het zou me dan ook verbazen dat het anders zou kunnen en zou moeten. Indien dat wel zo is, was het fijn geweest als het bevoegd gezag ons dat eerder had laten weten.”

Of er fouten zijn gemaakt tijdens het vergrendelen van de bak aan de gevel, of andere oorzaken aan het ongeval ten grondslag liggen, weet Van Es niet. “Ik ken niet alle details.”

Op 7 januari valt bij een project in Amsterdam-Zuid door nog onverklaarbare oorzaak een Bobcat vanaf de derde verdieping naar beneden. Een 21-jarige man overlijdt. (Foto: Reinder van Zaanen)

Bij Beelen broeden ze op een veiligere manier van het verplaatsen van Bobcats, “natuurlijk”. “Maar niet omdat wij vinden dat we iets fout hebben gedaan, maar puur om te bekijken of het anders kan. Nogmaals. Vanuit de historie weten wij niet beter, dan dat iedereen het zo doet in de sloopwereld.”

Ook voor de omgekomen machinist was de handeling niet nieuw of anders dan gebruikelijk, zegt Van Es. “Dit deed hij niet voor het eerst.”

Safety Alert Dura Vermeer

Hoofdaannemer Dura Vermeer wil niet veel kwijt over het ongeval. “De woordvoering ligt bij onderaannemer Beelen, de specialist”, zegt woordvoerder Glenn Metselaar van Dura Vermeer. Wel plaatste Dura vorige week een persverklaring op haar website.

Daarin staat onder meer dat Dura Vermeer en bevoegd gezag uitvoerig onderzoek doen naar het ongeval. “Op basis van de bevindingen willen we komen tot aanbevelingen zodat dit soort ongevallen in de toekomst niet weer kan plaatsvinden. Niet alleen bij onze eigen projecten, maar ook niet op alle andere bouwprojecten in Nederland”, schrijft Dura Vermeer.

Als het onderzoek is afgerond, komt Dura Vermeer met een “Safety Alert”.

Leveranciers van Bobcats en opleidingsbedrijven plaatsen grote vraagtekens bij het ongeval. “Ik schrik hier van”, zegt Jan Huijveneers van Logic-All, dat Bobcat-cursussen verzorgt. “Iedereen met gezond verstand kan toch wel bedenken dat dit levensgevaarlijk is. Of dit vaker zo gaat? Dat kan ik niet beamen.”

Kritisch kijken

Een verkoper van Inter-techno, leverancier van Bobcats in de bouw, waarschuwt voor een overtrokken paniekreactie.

“Ik werk 12,5 jaar in deze handel en het is de eerste keer dat ik over zo’n ongeval hoor. Honderd keer gaat het goed, en keer gaat het fout. Dat is natuurlijk heel vervelend en we kunnen er ook spastisch over doen, maar we moeten vooral kritisch kijken hoe je zo’n machine een kantoorgebouw in en uit verplaatst. Maar ik heb begrepen van een collega van het slachtoffer dat ze dit dagelijks zo doen. Misschien was er haast in het spel, schrok de machinist ergens van of gaf hij te veel gas. Dan schiet die bak van de muur af.”

Reactie Veras 

“Wij treden niet in concrete situaties van ongevallen in de branche en beschikken nu ook niet over een goed inzicht in de feiten en omstandigheden. Uiteraard betreuren wij een ongeval als deze in onze branche zeer. Als het ongeval te maken heeft met werkwijzen die in de sloop meer worden toegepast, dan zal dat ook aan de orde zijn binnen VERAS en mogelijk in overleg met bijvoorbeeld de Inspectie SZW.”

Hij benadrukt dat het ongeval niets met de Bobcat zelf te maken heeft.

Parkeersteiger

“Ze werken met allerlei machines op hoogte. Voor het knippen, strippen en demonteren van panden. Of dat verantwoord is? Ik zie niet in waarom niet, maar je moet wel kritisch kijken naar de wijze waarop je zo’n machine op zijn plek krijgt.”

Of er veiligere methoden zijn, vraagt de verkoper van Bobcats zich af. “Op afstand bestuurbare Bobcats bestaan in elk geval nog niet.” Werken met steigers aan gevels biedt mogelijk wel een oplossing.

Reageer op dit artikel