nieuws

Rob van Wingerden (BAM): ‘We laten ons niet uit het lood slaan door zeesluis IJmuiden’

bouwbreed Premium 4702

Rob van Wingerden (BAM): ‘We laten ons niet uit het lood slaan door zeesluis IJmuiden’

Topman Rob van Wingerden denkt dat BAM ondanks een magere winst op de goede weg is. “Absoluut. Alleen helpt IJmuiden niet om het vertrouwen heel snel te laten groeien.”

Een dreun van 68 miljoen euro door een blinde vlek bij het ontwerp bij de zeesluis IJmuiden brengt BAM en Rob van Wingerden niet aan het wankelen. “Ik heb absoluut vertrouwen in wat we aan het doen zijn”, zei de bestuursvoorzitter woensdagmiddag tijdens de persconferentie naar aanleiding van de tegenvallende jaarcijfers over 2017.  BAM meldde een nettowinst van 12,5 miljoen euro, dat is een nettomarge van 0,2 procent.

Over zijn eigen positie heeft hij geen twijfels. “Ik denk dat ik absoluut op de goede plek zit.” Dat het misging bij de zeesluis is “ongelooflijk jammer en ongelukkig”. “Maar ik ga het BAM, mijzelf en al onze medewerkers niet toestaan om ons daardoor uit het lood te laten slaan.”

Van Wingerden peuterde de pleister van de door BAM in IJmuiden opgelopen wond voor het groepje journalisten nog eens rustig los. Het ontwerp van de sluis leek nog wel zo geniaal toen BAM en bouwpartner VolkerWessels in 2015 de opdracht binnenhaalden. Eén reserve-sluisdeur in plaats van twee. Van Wingerden: “Als je de rivierdeur even sterk zou maken als de zeedeur, heb je maar één reservedeur nodig. Daarvan zei Rijkswaterstaat: Eureka! Dat hebben jullie heel goed bedacht.” Ook waren de kleppen in de deuren, via welke de kolk kon vol- en leeglopen, een bijzonderheid. Rijkswaterstaat hield rekening met omloopkanalen.

Maar het was wel de eerste keer dat op deze manier een sluis geconstrueerd werd. BAM had eerder sluizen gebouwd, zoals de Deurganckdok in Antwerpen. “Met succes”, zei de bestuursvoorzitter. Maar hergebruik van het Belgische ontwerp kon niet; in IJmuiden was iets anders nodig, herinnerde Van Wingerden zich.“In België werden andere technieken gebruikt, daar zat geen caisson-afzinking in. In IJmuiden heb je te maken met een sluis die tussen twee sluizen inzit die doorgaan. “De winkel is open. Vandaar dat je op een kleine bouwplaats wat moet verzinnen dat zo’n deur kan zakken.”

Alle zeesluis-partijen zeiden: dit past, dit kan, dit klopt.

De zorg van de bouwers zat niet bij het afzinken van de caissons. “Dat was proven technology”, aldus Van Wingerden. Maar deze caissons waren open van de boven- en van de zijkant. Dat zou bij het afzinken zorgen voor torsie, ontdekten de ingenieurs te laat. De kans bestond dat de boel zou breken. Dat risico kon de bouwcombinatie natuurlijk niet nemen.

De ontwerpers moesten daarna opnieuw rekenen. Eerst dacht men dat extra wapening voor dikkere wanden van de caissons het probleem zou oplossen. Maar er bleek veel meer nodig: meer staal, er moesten frames gemaakt worden om de constructie stijf te maken, er was ander gereedschap nodig om de zwaardere wapeningskorven erin te zetten. Een rekensommetje van meer arbeidsuren en meer geld voor materiaal en materieel. Ook de boete voor het te laat opleveren van de sluis moest BAM alvast bij de verliesvoorziening meerekenen.

Een blinde vlek wilde Van Wingerden de ontwerpfout woensdag niet noemen. Wat dan wel? Daar wist hij niet goed het antwoord op. BAM had toch veel goed gedaan, vond hij. Een prima joint venture-partij gekozen: VolkerWessels. Ook hadden alle partijen goed naar het ontwerp gekeken. “Alle partijen zeiden: dit past, dit kan, dit klopt. En toch is er iets over het hoofd gezien. Dat houdt me wel bezig, ja.”

Begrijpelijk, want het project is in 2015 aangenomen. Van Wingerden kwam in 2014.  Hoe zat dat? Van Wingerden legde uit: BAM begon begin 2015 met zogeheten stage gate tendering. Tenders moesten door vijf poortjes voordat ze definitief in de BAM-projectenfamilie opgenomen zouden worden.

Dit zijn de vijf stappen:

1  We willen gaan tenderen

2. Halverwege de tender

3. We gaan de aanbieding doen

4. We gaan de opdracht tekenen

5. Het project is een halfjaar onderweg

Focus lag op contractrisico’s, minder op bouwrisico’s

Het idee erachter is volgens de topman dat tenders centraal worden bewaakt. “Gekeken wordt of het zin heeft om te tenderen. Zijn de projecten niet te moeilijk of te risicovol? Is er wel een goede joint venture partner? Zijn er geen problemen in de supply chain? Gaan we technologie gebruiken die we nog nooit gebruikt hebben?” Nee zeggen is een kwaliteit, leerden steeds meer bouwers in de crisis.

Toen de zeesluis IJmuiden het laatste tenderpoortje passeerde waren die poortjes nog “in the early days” – het stond nog in de kinderschoenen. “Het was in het begin enorm gericht op contractuele risico’s, zoals grondrisico’s, de vraag of boeteclausules wel redelijk waren, dat soort zaken.” Op bouwrisico’s werd minder gelet.

BAM heeft van IJmuiden geleerd. Tijdens de tenderfase en voordat de bouw begint moet volgens Van Wingerden de “interactie” tussen ontwerpers, klanten, inkoop, planning en productie verbeterd worden. Beter laat dan nooit.

De BAM-ceo greep de persconferentie aan om te pleiten voor een gedeelde risicopot bij complexe projecten. Daarmee kunnen “allerlei dingen die onvoorzien zijn” betaald worden. Naast de risicopot stelde Van Wingerden ook voor om in het tenderproces “eerder te trechteren”. Dat wil zeggen dat je niet vijf partijen een heel ontwerp moet laten uitwerken, waarna de winnaar mag bouwen. “Je kunt het niet maken om zoveel partijen op kosten te jagen en daarna zoveel werk in de prullenbak te gooien. Dat kost miljoenen euro’s.”

BAM heeft de risicopot en het eerder trechteren aangekaart bij Rijkswaterstaat. “We zijn hierover in gesprek.” Tenderen moet volgens Van Wingerden nog steeds, maar Rijkswaterstaat moet eerder selecteren met welke van de bijvoorbeeld vijf partijen ze in zee wil.

Vertrek cfo Menssen heeft ‘helemaal niks’ met zeesluis-fout te maken

Dat financieel directeur Thessa Menssen over een aantal maanden vertrekt heeft overigens “echt helemaal niks” met het zeesluis-verlies te maken, zei Van Wingerden. BAM wil “meer hands on en dichter op de business”. Dat Menssen “in goed overleg” vertrekt “heeft met voorkeur te maken, met stijl van mensen”, wilde hij nog wel kwijt. Op dit moment wordt een nieuwe cfo gezocht.

Ook het woensdag aangekondigde vertrek van operationeel directeur Erik Bax staat los van IJmuiden, verzekerde Van Wingerden. ”Hij werkt er vier jaar en wordt volgend jaar 62. Hij heeft de afweging gemaakt: ik denk niet dat ik voor een herbenoeming opga.” Bax gaat pas volgend jaar weg. “Want allebei tegelijk weg is onhandig.”

 


2316 woningen gebouwd

BAM heeft in 2017 2316 woningen ontwikkeld en gebouwd, zei Rob van Wingerden. Dat is 7 procent meer dan het jaar ervoor. Maar het hadden er veel meer kunnen zijn. “Ik denk dat de groei wel 15 procent had kunnen zijn.” De gebrekkige beschikbaar van bouwlocaties zorgen volgens hem op dit moment voor de “grootste remmende factor”. “Ik proef wel een trend, een wil om de productie te laten stijgen. Maar met wil is het nog niet geregeld, het heeft natuurlijk tijd nodig.”


BAM overweegt Carillion-projecten over te nemen

BAM is in de race om projecten van het gefailleerde Carillion over te nemen, zegt Van Wingerden. “Wij zijn door klanten benaderd om projecten over te nemen. We gaan dus geen delen van het bedrijf overnemen. We kijken alleen naar projecten. Die gesprekken lopen nog.” BAM ziet de projecten als kans. “Het zijn gewoon projecten, ze zijn toevallig al gestart of staan op het punt te beginnen. Je neemt geen project over als hij al bijna klaar is.” Maar de overnames zijn geen gelopen koers. “Daar moet je goed naar kijken. Dat doe je niet zomaar.”

Reageer op dit artikel