nieuws

interview Duurzaam metselwerk vereist vakman schap

bouwbreed Premium

Voegwerk moet minimaal honderd jaar mee kunnen zonder onderhoud te plegen. Dat kan alleen als het goed is aangebracht en de samenstelling klopt. Tegenwoordig lijken we echter te accepteren dat nieuw voegwerk van een dermate slechte kwaliteit is, dat na enige tientallen jaren al grote reparaties of integrale vervanging noodzakelijk zijn.

Het is bouwkundige Kees van Roon uit Beverwijk een doorn in het oog, dat de kennis over het metselen grotendeels is verdwenen en het ambacht grotendeels is verworden tot “een bezigheid”. Van Roon is nu eigenaar is van een bouwmanagementbureau, maar zijn loopbaan in de bouw is begonnen als metselaar op de steiger. Van Roon: “Tegelijkertijd zien we ook bij renovaties dat uitstekend voegwerk wordt vervangen. Dit alles is weinig duurzaam, en slecht voor gevels. Oorzaken zijn de grote haast waarmee gemetseld moet worden en onvoldoende kennis van materialen en een juiste werkwijze.” Tot aan circa 1875 werd er gemetseld met 100 procent kalkmortels. Dit zijn volgens Van Roon prachtige elastische mortels met fantastische vochtregulerende en herstellende eigenschappen. Na die tijd deed de revolutiebouw zijn intrede en kwam volgens Van Roon de kentering. Snel bouwen was belangrijker dan de kwaliteit. Met de intrede van snel opstijvende of cementgebonden mortels werd de dagelijkse productie verder opgevoerd. Van Roon: “Men weet bijvoorbeeld op een gegeven moment niet meer dat het aanmaakwater moet zorgen voor zowel de hechting als het op gang brengen van het scheikundig proces. Dat als je de stenen niet op de juiste manier bevochtigt, er te weinig water over is voor het volledig tot stand komen van het scheikundig proces en een 100 procent hechting van de mortel op de steen.” De geveldeskundige is zich ervan bewust dat de huidige tijd vraagt om eigentijdse oplossingen. “Hoe kunnen wij aan woningbezitters uitleggen dat voegwerk regelmatig al na vijftien jaar vervangen moet worden, en dat ondanks een constante roep om duurzaamheid, veel gevels kapot worden gemaakt door het onnodig vervangen van voegwerk en te harde gevelreiniging? Een omslag is nodig, meent Van Roon. Die begint bij de aannemer, maar met name ook op de bouwplaats. “De mensen op de steiger moeten weer een gedegen vakkennis hebben. En opdrachtgevers dienen de vakman de rust te geven om zijn werk goed te doen. Kwaliteit moet belangrijker worden dan het aantal vierkante meters per dag.” De “standaardmixjes cement” die nu vaak worden gekozen voldoen niet, meent de metselexpert. “Het is het bouwwerk dat de eisen stelt aan de mortel en niet de bouwlogistiek van de aannemer. Kies een mortel die past bij de eigenschappen van de metselsteen en een mortel die zo elastisch mogelijk is. Ook moet worden gekeken naar een passende kleur mortel voor een visueel bevredigend eindresultaat.” Bij de renovatie van panden van voor 1945 betekent dat in veel gevallen een kalk- of bastaardmortel moet worden toegepast. Van Roon: “Als we bereid zijn om nu een slag te maken, zullen de duurzaamheid van onze steden en het karakter en de uitstraling van de gebouwde omgeving toenemen. De branche is als eerste aan zet. Die moet kiezen voor vakmanschap en voor investeren in de kwaliteit van haar vaklieden en de bouwmaterialen.” Maar ook de overheid heeft hierin volgens Van Roon een taak. “Het Rijk zou bijvoorbeeld strengere eisen kunnen stellen aan de uitvoering van gevelreiniging en hoogstaand metselwerk moeten stimuleren. Dat past in het streven naar een duurzame samenleving, dat de overheid al jaren promoot.”

Reageer op dit artikel