nieuws

Restauratie De Baanderij: waaien aan het IJ

bouwbreed Premium

amsterdam – Het lijkt er altijd te waaien. Pal aan het IJ in Amsterdam-Noord staat in weer en wind het voormalige NDSM-gebouw De Baanderij. Aannemersbedrijf Scheurer uit Amsterdam voert de renovatie uit. Geen plek in het gebouw lijkt de werknemers beschutting te geven nu de aannemer bezig is met de complete aanpak van de met puien gevulde gevels.

“Dit is echt een tochtgat”, aldus directeur D.G. Hoekmeijer van aannemersbedrijf Scheurer. Van het gebouw aan een kleine zijhaven van het IJ is een van de langsgevels op het zuidwesten gericht op het voormalige terrein van de NDSM (Nederlandse Dok- en Scheepsbouw Maatschappij). De oorspronkelijke werkplaats sloot de deuren in het begin van de jaren tachtig. Nu maakt het gebouw deel uit van ontwikkelingsgebied NDSM-stad met de voormalige werf als cultuurplein, waar schepen in de haven voor de deur een thuishaven vinden en ruimte is voor nieuwe woningen en bedrijven. De renovatie van De Baanderij is een van de eerste werken binnen het project.

Directeur D.G. Hoekmeijer van aannemersbedrijf Scheurer: “Het is een goede zaak dat stadsdeel Noord de waarde inziet van de industriële gebouwen uit de vorige eeuw. Het behoud is met name van belang, omdat de NDSM in dit deel van Amsterdam de grootste werkgever was. De Baanderij heeft daarom zeker ook een emotionele waarde.”

Cultureel

De nieuwe bestemming van de voormalige koperslagerij, bankwerkerij met magazijnen en kantoren is een cultureel centrum. Ook is er plaats voor horeca en een ruimte voor oud-NDSM-werknemers om een biljartje te leggen.

De Baanderij is gebouwd met een zwaar gedimensioneerde staalconstructie en heeft daarmee iets weg van een schip. De langsgevels zijn opgebouwd uit stalen kolommen die aan de voorzijde zijn ingevuld met afzelia kozijnen met glas. In het midden van het gebouw staan vier zware kolommen. Tussen de kolommen zijn liggers opgenomen voor de loopkatten.

De kopzijden zijn uitgevoerd in anderhalfsteens metselwerk, een steens betonklinkerverband waar een halfsteens baksteengevel tegen aan is gezet. Het cascowerk voor Scheurer bestaat onder meer uit het herstellen van alle kozijnen. Hiervoor moet de aannemer elk stukje raam en kozijn op kwaliteit beoordelen. Uitvoerder Th. Kroese: “Het probleem is vaak dat een kozijndeel er nog goed uitziet, maar wanneer je een glaslat verwijdert, blijkt het onderliggende hout toch verrot.” In het werk is duidelijk te zien dat de timmerlieden als ze eenmaal gaan hakken, vaak hele stukken hout moeten vervangen. Herstel vindt echter niet plaats met het originele afzelia.

Kroese: “Afzelia is nauwelijks meer te krijgen en bovendien prijzig. Daarom vervangen we de slechte kozijnonderdelen door dark red meranti zoals besteksmatig is voorgeschreven.”

De volumineuze staalconstructie blijft zoveel mogelijk in zicht. Dat betekent dat Scheurer het staal van een brandwerende coating moet voorzien. Het staal in vertrekken in het gebouw met een minder publiek karakter krijgt een brandwerende bekleding.

Entresol

Ter hoogte van de begane grond heeft Scheurer een entresol in staal uitgevoerd. De vloer die nu is voorzien van Stelcon-platen krijgt zijn originele bestrating terug, maar nu in twee niveaus. Kroese: “Onder de entresol handhaven we de bestaande vloerhoogte, maar daarbuiten verhogen we de vloer in totaal met 40 centimeter zand en een isolatielaag.”

Ter plaatse van de borstweringen en aan de voorzijde van de kolommen tussen de puien dekt de aannemer de ruimte af met verzinkte staalplaten. De platen zijn uiteraard wel uitgevoerd in een sandwichconstructie ten behoeve van de isolatie. Voor het staal is gekozen vanwege het �stoere� karakter. Ook inpandig is gekozen voor een ruwbouwafwerking van de plafonds. Kroese: “De gemonteerde brandwerende plafondplaten blijven inclusief schroefgaten gewoon in zicht.”

Doordat het er altijd waait en de aannemer de puien vanwege de intensieve herstelwerkzaamheden voortdurend moet openen en het glas nog niet kan plaatsen, werken de mannen in De Baanderij onder �minder ideale� omstandigheden. Kroese: “Het is gewoon een gegeven, dat het herstellen van de kozijnen puur handwerk is en dus veel tijd vergt, maar het duurt gewoon nog even voordat de langsgevels weer wind- en waterdicht zijn.”

Een tegenslag ondervond de aannemer toen enkele weken geleden tijdens een hevige storm het nooddak van het gebouw afwaaide waardoor een grote lekkage ontstond. Inmiddels is het dak geheel vervangen. Het pand ligt bovendien zo verlaten dat het voor de hand ligt dat gelukzoekers, inbrekers of vandalen de bouwplaats bezoeken. “Het enige wat we daaraan kunnen doen is onze spullen zoveel mogelijk opbergen in inbraakveilige containers, al is het ondoenlijk om alle spullen veilig te stellen.”

De aannemer is op dit moment ook bezig met het maken van de plafonds en de bouw van een schacht voor de nieuwe liftinstallatie.

Trappenhuis

Aan de buitenzijde moet de aannemer nog ongeveer 80 strekkende meter scheuren in het metselwerk herstellen. Verder voorziet hij de gerestaureerde kozijnen nog van een elektrisch te bedienen lamellenvoorziening aan de zonzijde.

Een interessant detail in De Baanderij is het trappenhuis aan één van de kopgevels, dat zo was ontworpen dat opgaande mensen op weg naar de kantine nooit hinder ondervonden van mensen die al gegeten hadden, omdat zij gebruik maakten van een gespiegelde trap. Omdat de mensen vanuit de werkplaats direct naar de kantine op de tweede verdieping liepen, ontbrak een ingang op de eerste verdieping, waar zich de kantoren bevonden. De trappen blijven allemaal behouden. Scheurer maakt alleen nieuwe toegangen zodat elke verdieping toegankelijk is.

De aannemer verwacht de klus te klaren in de voorgeschreven 180 werkbare dagen. Met een start in de laatste helft van december vorig jaar betekent dat een oplevering die in de nazomer plaatsvindt.

Projectgegevens

BVO1865 vierkante meter

OpdrachtgeverStadsdeel Amsterdam-Noord.

ArchitectOntwerpers Amsterdam

Constructie enPieters Bouwtechniek, Almere

bouwmanagement

Hoofdaannemer-Aannemersbedrijf Scheurer, onderdeel van VIOS Bouwgroep

W-installateurVetim, Zaandam

E-installateurSDR, Amsterdam

Reageer op dit artikel