Eric Harms

Ooit was het Zandkasteel in Amsterdam een voorbeeldproject voor duurzaam bouwen in de utiliteitssector. Nu het oude ING-hoofdkantoor aan een tweede leven toe is, kan het opnieuw als voorbeeld dienen. Dit keer om de bouw te laten zien dat circulair renoveren en transformeren niet alleen tot de bouwkundige elementen beperkt hoeft te blijven. De installaties komen net zo goed voor hergebruik in aanmerking.

Met een zelf ontwikkelde, gewichtbesparende draagconstructie voor bomen en struiken wil het nieuwe bedrijf The Urban Jungle Project steden vergroenen op plekken waar dat normaalgesproken niet zou kunnen. "Er is zoveel meer mogelijk om het leven in de stad aangenamer te maken."

Ballast Nedam Development neemt voortaan standaard in al haar projecten maatregelen om de biodiversiteit te vergroten. Maar dat is lang niet altijd het geval in de bouw. Veel bedrijven willen wel, maar weten niet waar ze moeten beginnen. CEO Onno Dwars: "Ga het gewoon doen. Je doet niet iets fictiefs. Niet alleen de vogels vinden het geweldig, ook de bewoners."

Kan bodemwarmte worden ingezet als duurzame energiebron in de bestaande woningvoorraad? Die vraag hoopt wooncorporatie Wonion te kunnen beantwoorden na een jaar durend experiment met twee eengezinswoningen in Terborg. De eerste resultaten zijn bemoedigend. "Maar we moeten er natuurlijk wel met gezond boerenverstand naar blijven kijken."

Professionele partijen worden eerder ontmoedigd dan gestimuleerd om maximaal duurzaam te gaan. Hoe anders is dat bij wooncoöperatie De Warren. Alles wat zij tijdens de bouw investeert in de verduurzaming van het gelijknamige wooncomplex op het Centrumeiland in Amsterdam betaalt zich in klinkende munt terug. "Er zitten verkeerde incentives in het systeem."

Op het eerste gezicht lijkt het een doodgewone, zij het omvangrijke opknapbeurt voor drie naoorlogse appartementencomplexen in het Rotterdamse Prinsenland. Maar de zogeheten Prinsessenflats blijken niet minder dan een proeftuin voor grootschalige circulaire renovatie. "Hier laten we zien dat het wel degelijk kan."

Wie zo dicht bij de monumentale binnenstad van Amsterdam een historische locatie mag herontwikkelen, bouwt niet voor decennia maar misschien wel voor eeuwen. Volgens Sander van der Wolf, senior projectontwikkelaar van VORM, is het daarom niet meer dan logisch dat in de plannen voor Oostenburg naast kwaliteit ook duurzaamheid hoge prioriteit heeft gekregen.

Natuurlijker kun je het bijna niet krijgen. Met wiepen en baggerslib realiseert wilgenhoutspecialist Van Aalsburg in de Westeinderplassen bij Aalsmeer een natuureiland van circa 10 bij 350 meter. Onderzoek toont aan dat het project CO2-negatief is. "Je zou er de bouw van een woonwijk mee kunnen compenseren."

Eigenlijk was het budgettair helemaal niet mogelijk om het nieuwe treinstation Delft Campus van een spectaculaire overkapping te voorzien. Totdat werd gekozen voor een dakconstructie die zichzelf deels terugverdient.

Is het mogelijk om vrijwel uitsluitend met gebruikt materiaal een sociaal woningbouwproject met 19 wooneenheden, een buurthuis en een werkplaats te realiseren? Het is zeker niet eenvoudig, zo leert het project Boschgaard in Den Bosch. Maar het lijkt wel degelijk te gaan lukken.