De vijftig grootste bouwprojecten van Nederland op een rij. Waar staan ze, wie bouwden ze en hoe groot zijn ze?

Kop van het Dok heet het project dat Bouwgroep Peters bouwde in het Scheldekwartier in Vlissingen. Kop van het Dok bestaat uit drie woontorens met in totaal 182 appartementen. Een van de drie woontorens is bestemd voor vijftig sociale huurappartementen, de andere twee voor vrijesectorhuur (24)- en koopappartementen (108). Opdrachtgever was WVO Zorg, architect Atelier Pro Architecten. Het Scheldekwartier is een nieuwe woonwijk die verrijst op de voormalige scheepswerf De Schelde. De woontorens staan naast het nieuwe woonzorgcentrum Scheldehof en zijn daarmee verbonden via een loopbrug. De middelste van de drie torens is met 54 meter en in totaal zeventien verdiepingen de hoogste.

Aan de Hoge Mors in Leiden verrees fase 2 van de Robijnhof, een psychogeriatrisch zorgcomplex voor ouderen met dementie. Fase 2 van de Robijnhof bestaat uit vijf kleinschalige wooneenheden met ieder acht appartementen rond een huiskamer en vijftien (koop)eengezinswoningen. Met de oplevering van fase 2 is de sloop en nieuwbouw van het project Robijnhof afgerond, dat in totaal de bouw van zijn 120 levensloopbestendige appartementen en een ondergrondse parkeergarage in een parkachtige, groene omgeving behelst. Opdrachtgever waren zorginstelling Libertas en Alterra Vastgoed en projectontwikkelaar en aannemer bouwbedrijf M.J. de Nijs en zonen. De architectuur is van LEVS Architecten.

Kudo Bouw transformeerde drie voormalige kantoorpanden van Nationale Nederlanden - voorheen Victoria Vesta - in Ede tot wooncomplex met 194 sociale huurappartementen, 35 koopwoningen en veertig sociale huurwoningen voor ouderen met een zorgindicatie. Projectontwikkelaars waren SVE Group en Kudo Vastgoed, opdrachtgever woningcorporatie Woonstede. Architectenburo Guido Bakker tekende voor het ontwerp. Verdou leverde de in totaal 1690 benodigde kozijnen en tweeduizend deuren. Het sloopwerk gebeurde door aannemersbedrijf Roseboom. Kudo Installatietechniek tekende voor de installaties.

Liefst 4.000 fietsen kunnen worden gestald in de ondergrondse rijwielstalling aan de De Ruijterkade in Amsterdam. De stalling maakt deel uit van de renovatie van de IJ-boulevard tot wandelgebied en ligt vlak naast Amsterdam CS, deels onder het IJ. Door de bouw van de ondergrondse fietsenstalling is bovengronds zesduizend vierkante meter openbare ruimte vrij gekomen voor voetgangers. De renovatie van de IJ-boulevard en de bouw van de ondergrondse fietsenstalling hebben de BNA-award 'beste gebouw van 2024' gewonnen in de categorie leefbaarheid en sociale samenhang. Het gebruik van ecovriendelijke materialen en energiezuinige verlichting maken de stalling duurzaam. Aannemer was Van Hattum en Blankevoort regio Noord, landschapsarchitect DS en architect Venhoeven CS.

De bouw van een nieuwe stikstoffabriek in Zuidbroek werd geïnitieerd door kabinet-Rutte III om de gaswinning in Groningen zo snel mogelijk naar nul terug te brengen. De in de fabriek geproduceerde stikstof wordt gemengd met geïmporteerd gas, waardoor dat geschikt is voor gebruik in huishoudens. De fabriek bestaat uit 22 panden op een oppervlakte van ongeveer 12 hectare en werd met vertraging als gevolg van corona en een conflict met de bouwer in september 2023 opgeleverd. Hoofdaannemer was Air Products Nederland, opdrachtgevers Gasunie Transport Services, het ministerie van Economische Zaken en de gemeente Midden-Groningen.

In opdracht van woningcorporatie De Sleutels heeft Hillen & Roosen het wooncomplex 'Centrale Blokken' in het hart van de wijk Oude Kooi in Leiden ingrijpend gerenoveerd. Het betrof 139 woningen met een gemeentelijke monumentenstatus. De Centrale Blokken waren in de jaren twintig van de vorige eeuw de eerste sociale woningen in Leiden. De hoekwoningen werden gerenoveerd, de tussenwoningen kregen een speciale behandeling. Daarvan bleef alleen de voorgevel staan, waarachter een compleet nieuw skelet werd opgebouwd. Alle woningen werden uitgebreid en kregen een nieuwe fundering. Tijdens de werkzaamheden verhuisden de bewoners; de meesten van hen keerden na oplevering van hun woning weer terug. Vanschagen Architecten maakte het ontwerp.

In opdracht van Stichting Hogeschool Rotterdam realiseerde Heerkens van Bavel Bouw een nieuw schoolgebouw voor de Rotterdam Business School op Campus Woudestein. In het gebouw van 14.000 vierkante meter zijn de vier business georiënteerde studierichtingen van de Hogeschool geïntegreerd. Studenten en docenten zijn nauw betrokken bij het ontwerp van Paul de Ruiter Architects. Dat heeft geresulteerd in een licht en toegankelijk onderwijspand, dat zich in materiaalgebruik en energiegebruik kenmerkt door een grote duurzaamheid. Hout voert de boventoon, de wandbekleding is gemaakt van oude petflessen, de banken en tafels van gerecycled materiaal. Voor de nieuwbouw moest een oud schoolgebouw worden gesloopt; voor veel onderdelen daarvan is elders een nieuwe bestemming gevonden.

Het herstelplan voor de betonschade aan de Westerscheldetunnel laat langer op zich wachten. Zeker is inmiddels dat de kosten van de reparatieklus fors zullen zijn.

De grootste klimaatwinst voor de bouw zit in het verduurzamen van bestaande bebouwing, zegt Arne Balvers (50), directeur van BBN adviseurs. "Maar de meeste onroerend­goed­eigenaren investeren alleen in duurzaamheid als dat ook financieel loont."