nieuws

BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen): gaan we voor normconcepten of klantconcepten?

woningbouw 1578

BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen):  gaan we voor normconcepten of klantconcepten?

Vanaf 1 januari 2021 moeten alle nieuwe gebouwen in Nederland bijna energieneutrale gebouwen (BENG) zijn. Een stap naar het uiteindelijke doel: een energieneutrale gebouwde omgeving in 2050. Wat is dé oplossing voor BENG? Of is er niet één oplossing? Op een stormachtige dag in Stadskanaal gingen afgevaardigden van BAM, Comfort Partners, Inventum, Zelziuz, TNO en Emergo hierover met elkaar in gesprek. Dat gesprek nam een interessante wending: waarom toch steeds die focus op regelgeving? Met de berekeningen die worden opgelegd, kom je misschien wel aan wat ‘moet’, maar is dat ook goed voor de bewoners? Is het niet tijd voor een radicaal andere aanpak?

De toon werd direct gezet toen iedereen zich voorstelde. Een van de aanwezigen, Hans Kerkhof van BAM, is productontwikkelaar. “Wauw” was de reactie. “Een productontwikkelaar bij een aannemer, dat is uniek!”

Als er iets is dat anders moet, dan is het wel dat er een einde moet komen aan al die losse onderdelen in woningen die niet met elkaar communiceren. En die alles vooral heel ingewikkeld maken voor de bewoner. Jan de Jong van TNO: “Al die verschillende installaties in een woning, dat gaat niet werken. Mensen weten simpelweg niet hoe dat allemaal werkt. Ze kunnen het niet sturen. Het moet veel simpeler.”

En daar raakte hij aan een thema dat gedurende de ochtend steeds weer terug zou komen: “We kijken heel erg naar normgeving en regelgeving. Dat is niet de weg. We moeten terug naar de woning, naar de beleving van de bewoner.” Of, zoals Siegfried Zeevat van Zelziuz het onder woorden bracht: “Gaan we normconcepten op de markt brengen of klantconcepten?”

BENG is ook samen ideeën en concepten bedenken die goed zijn voor de bewoner en niet ‘om te voldoen aan de normen en regels’

Rondetafel over BENG

Het moet dus anders. Samen ideeën en concepten bedenken die goed zijn voor de bewoner en niet ‘om te voldoen aan de normen en regels’, zo vindt men. Normen zijn zeker nuttig, maar houden onvoldoende rekening met het comfort voor de bewoners. Iedereen kon wel een voorbeeld noemen waaruit dat blijkt. Als je warmte tegenhoudt met zonwerend glas word je daarvoor gestraft in de EPC bijvoorbeeld. En met 4 of 6 PV-paneeltjes op het dak voldoe je aan de norm voor een upgrade naar label-B, ook als een huis daarna nog vochtig en tochtig is. Je kunt in de EPC-berekening zelfs nog steeds een cv-keteltje in een huis opnemen, terwijl we toch echt af willen van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Maar wat doe je als een opdrachtgever specifiek vraagt om te voldoen aan die normen en ook de laagste prijs wil?

Discussie tijdens de Rondetafel over BENG

Zo’n aanpak moet je niet willen!, luidde de communis opinio. Maar wat doe je als een opdrachtgever specifiek vraagt om te voldoen aan die normen en ook de laagste prijs wil? Bij nieuwbouw is helaas nog bijna altijd de prijs leidend voor de keuzes die worden gemaakt. Bij renovatie gaat het beter, omdat daar vrijwel altijd sprake is van ketensamenwerking, waardoor kwaliteitsargumenten wel bespreekbaar zijn.

BENG: De markt moet met oplossingen komen die energie besparen, comfort geven en betaalbaar zijn.

Alle aanwezigen zijn het er echter ook over eens dat het een zwaktebod is om een gebrek aan goede oplossingen te wijten aan regels en normen of de manier waarop opdrachtgevers kiezen. De klantfocus zal bij producenten en bouwers vandaan moeten komen. De markt moet met oplossingen komen die energie besparen, comfort geven en betaalbaar zijn. Jan de Jong van TNO is voor een radicaal andere aanpak. “Het totale ontwerp van een woning moet anders. Waarom nog al die kabels en leidingen? Waarom zitten we nog allemaal op wisselstroom in plaats van gelijkstroom? Waarom PV-panelen op het dak, in plaats van PV panelen als dak?”

 

‘Eigenlijk zouden we moeten zeggen, we gooien BENG overboord. We moeten optimale woningen maken’.

Rondetafelgesprek BENG

De aanwezigen lopen tegen nog een obstakel aan. Eric van de Spijker van Inventum: “Eigenlijk zouden we moeten zeggen, we gooien BENG overboord. We moeten optimale woningen maken. Maar wat is optimaal?” Met andere woorden, hoever kun je standaardiseren en generaliseren? Met de gebouwschil gaat dat nog wel, maar kun je de capaciteit van de installatie wel afstemmen op een gemiddelde? Is het dan de helft van de keren niet onvoldoende? Denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid warm tapwater.”

Hans Kerkhof van BAM is het daar mee eens: “Je moet goed nadenken over wat je gaat bieden. Idealiter stem je dat af met de bewoners. Als je installaties niet variabel kunt maken, moet je een gemiddelde hanteren. De norm is 2,4 personen per woning maar dat is te laag voor gezinnen. Stel deze naar boven bij, naar 4 personen en informeer de mensen heel goed over het gebruik als ze met 5 of meer personen zijn.”

 

Als we ons blindstaren op de normen, dan komen we tot suboptimale oplossingen. En dat wil uiteindelijk echt niemand. Maar hoe gaan we dan BENG realiseren met respect voor bewonerscomfort?

BENG hield de gemoederen bezig

Al met al is de conclusie helder: als we ons blindstaren op de normen, dan komen we tot suboptimale oplossingen. En dat wil uiteindelijk echt niemand. Maar hoe gaan we dan BENG realiseren met respect voor bewonerscomfort?

“Door goed en verstandig te isoleren beperken we de vraag naar warmte. Dan kun je een woning opwarmen met een kaars,” aldus Eric van de Spijker. “Vergeet de koeling niet,” vult Wim Mulders van Comfort Partners aan. “Koeling wordt steeds meer een issue. We hebben tegenwoordig overal koeling, dat willen we in woningen ook.”

Men optimaliseert dus de schil van de woning en wekt energie op via de gevels en het dak. Installaties moeten vervolgens het comfort kunnen bieden naar de wensen van de individuele bewoners. Domotica gaat zorgen voor slimme verlichting en verwarming of juist koeling van ruimtes. Als een bewoner dan bijvoorbeeld de badkamer binnenkomt, is de temperatuur automatisch anders dan wanneer een ander de badkamer gebruikt. Zulke oplossingen zijn, volgens de deelnemers aan de ronde tafel, dichterbij dan we denken.

Eensgezindheid tijdens de Rondetafel over BENG: samenwerken is de sleutel

‘Met meer standaardisatie verklein je risico’s. Je moet echter niet gevangen zitten in wat één leverancier biedt’.

Wat we willen, dat kan dus. “Samenwerking is daarbij een essentiële factor,” zegt Koos Wessels van Emergo. Siegfried Zeevat van Zelziuz: “Met meer standaardisatie verklein je risico’s. Je moet echter niet gevangen zitten in wat één leverancier biedt. Als er dan andere oplossingen komen die beter zijn, kun je niet overstappen.” Daar is iedereen het mee eens. De boodschap is dan ook: “Als we elkaars werk respecteren en samenwerken, kunnen we comfortabele woningen ontwikkelen, die voldoen aan de bouweisen van de toekomst”.


Rondetafelgesprek BENG

Koos Wessels, directeur Emergo Hout en Bouw
Siegfried Zeevat, directeur Zelziuz
Wim Mulders, Comfort Partners
Jan de Jong, TNO
Hans Kerkhof, BAM
Eric van de Spijker, accountmanager Inventum

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels