nieuws

Kan Tiny House nu wel groot worden?

woningbouw 176

Kan Tiny House nu wel groot worden?

Consumenten staan in de rij voor de Heijmans One. Een prijsvraag voor Tiny Houses leverde in Almere 245 concepten op. Kleiner bouwen is hot. Maar zet het de woningmarkt op zijn kop? Of is het een hype, die net zoals begin deze eeuw na een bliksemstart overwaait?

Is het een vogel? Is het een vliegtuig? Nee, het is een piepklein, felgroen huisje van Fins multiplex dat zich aan de oever van de Maas, boven op Las Palmas heeft genesteld. Nu zouden ze het een Tiny House noemen. Toen heette het een Parasite, een snel in elkaar gezet, relatief klein woninkje dat als een parasiet gebruikmaakt van de aanwezige infrastructuur.

De Parasite Las Palmas kan beschouwd worden als de voorloper van de huidige concepten voor Tiny Houses.

Het is 2001. Rotterdam is de culturele hoofdstad van Europa. Het ‘groentje’ trekt de aandacht van de internationale media en jonge Europese architecten, die hun vergelijkbare concepten, als stil protest tegen de ‘Superdutch’ van iconische en grote gebouwen, in de tijdelijke kunsthal tentoonstellen. “We hoopten dat het groot zou worden”, blikt architect Mechthild Stuhlmacher terug. Ze herinnert zich de Parasite-periode als de dag van gisteren. Zij was namelijk de drijvende kracht achter de ontroerende en tot de verbeelding sprekende minihuisjes van toen.

Ondanks alle roem, kwam de Parasite nooit van de grond. Nou ja. Alleen letterlijk, toen het huisje verplaatst moest worden naar een andere locatie. Maar zelfs dat ging niet zonder slag of stoot. Niemand kon deze ‘vreemdeling’ onder de woningen onderdak bieden. Het groentje bleef een groentje.

En nu?

2016. De roep om creativiteit, de bewoner aan de knoppen en de menselijke maat zijn terug van weggeweest. Tik alleen het woordje ‘Tiny’ in op Google en de voorbeelden vliegen je om de oren. Stuhlmacher kan er wel om lachen. Ze spreekt van een vergelijkbare situatie. Ook de motieven om kleiner te willen wonen en bouwen lijken op die van toen. De één wil ontspullen, de ander minder woonlasten, voor weer een ander staat Tiny tegenwoordig gelijk aan vrijheid.

Tiny houses van de toekomst zullen groter zijn

Lukt het dit keer wel om door te breken? Het heeft er alle schijn van. Nu al is er meer bereikt dan toen. Binnen één jaar tijd verkocht Heijmans dertig exemplaren van de Heijmans One. Een prijsvraag van de gemeente Almere en het Woningbouwatelier leverde de initiatiefnemers maar liefst 245 concepten op, waarvan 25 geestelijk vaders die uiteindelijk echt mogen realiseren. Tiny leeft. Er is geen ontkennen aan. In het land van verenigingen ontbreekt het ook niet aan een club voor kleinehuisjesfanaten.

Volgers

Tiny House Nederland telt ruim achtduizend volgers op Facebook. “Dat aantal groeit met de dag”, zegt oprichtster Marjolein Jonker, beter bekend als Marjolein in het Klein. “Een geitenwollensokkenbeweging? Helemaal niet. Ik werk bij een farmaceut als internationaal projectbeslisser.”

Project Porta Palace van woonpioniers Jelte Glas, Arthur van der Lee en Daniel Venneman. Beeld: Woonpioniers

Jonker is één van de eerste Nederlanders met een tiny house van twintig vierkante meter. Zij vond wél een locatie, al is het tijdelijk, Alkmaar is zo gastvrij. Andere indicatoren wijzen er ook op dat de Tiny House-movement dit keer niet is te stuiten. Vraag zat. Het aantal vluchtelingen neemt toe, net zoals de roep om betaalbare huizen.

Obstakels

En toch zijn er obstakels. Tal van obstakels. Waar bouw je Tiny Houses? En voor hoelang? En wat gebeurt er als iedereen overal maar kleine huisjes mag neerzetten, die niets van de bestaande infrastructuur willen weten? Die zich als parasieten, zo niet ‘ondankbare gasten’ gedragen?

Tiny Houses breken met alle regels en opgebouwde verworvenheden van het Nederlandse woon- en energiebeleid. Het Bouwbesluit kent geen kleine maatjes. En ook de Hollandse nuts- en grondprijsprincipes staan een snelle doorbraak van klein, zelfvoorzienend en tijdelijk in de weg.

Onwelkome gast

Het Tiny House is ook vandaag de dag nog een vluchteling, een bijna onwelkome gast. Gebrek aan braakliggend terrein is niet het punt. Het zijn de regeltjes, de systemen, de hypotheekvoorwaarden. De Hollandse heilige huisjes. “Je mag niet eens langdurig in je eigen tuin kamperen”, verwoordt Jonker het treffend.

Waarom is de Heijmans One niet geschikt voor ouderen?

Wethouders bijten zich er allemaal de tanden op stuk. Ook zij vinden het nieuwe ‘bouwstroompje’ schattig. Van Zutphen tot Oss, allemaal lijken ze Tiny te willen adopteren. “Zeker 27 gemeenten zijn er actief mee bezig”, maar een akkoord is niet op handen.

Anneke Timmermans denkt al ruim drie jaar klein bij Heijmans. Zij ontfermt zich over de Heijmans One, hip en 38 vierkante meter. Klein groeit als kool bij één van de grootste bouwbedrijven in Nederland. “We kijken ook naar een concept voor kleine appartementen met gezamenlijke buitenruimten en bergingen.”

Varianten

Daar blijft het niet bij. Timmermans broedt op verschillende varianten van de Heijmans One. Eentje met één woonlaag, een iets grotere voor families. “Het zou het allertofst zijn als consumenten zelf hun huizen als legoblokjes online kunnen samenstellen. Zoals je nu Nikes ontwerpt.” Wordt de kabouter ooit een reus? Aan de potentiële doelgroep kan het niet liggen, signaleert ook Timmermans. “Kijk alleen al naar het aantal alleenstaande jongeren. Nu speelt ook de explosieve groei van statushouders en vluchtelingen een rol.”

Enorme vraag

Jan Latten, hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit van Amsterdam, bevestigt dat beeld. De “enorme” vraag naar kleinere woningen is vanuit veranderende demografische ontwikkelingen goed te verklaren, benadrukt Latten. “We stevenen af op meer dan drie miljoen eenpersoonshuishoudens in Nederland.” De hoogleraar denkt dat Tiny Houses vooral uitkomst bieden in krimpgebieden, die nu nog even groeien. “Dan kun je ze over dertig jaar doorverkopen als ze niet meer nodig zijn.”

Cijfers liegen niet. Sinds de eerste modelwoning van de Heijmans One is geplaatst, stromen de aanvragen vanuit heel Nederland binnen. Ruim 550 particulieren tonen serieuze interesse. Soms hangen er boze vijftigplussers aan de lijn. “Waarom is de Heijmans One alleen geschikt voor jonge mensen?”

De Heijmans-One, hip en 38 vierkante meter. Foto: Heijmans
 

Hoewel het kleintje van Heimans de harten verovert, verkoopt het bouwbedrijf de One nog niet aan consumenten. Reden? Gebrek aan richting en beleid, de bouwer wil mensen niet opzadelen met dat soort problemen. “Daarom werken we aan een soort draaiboek”, vertelt Timmermans.

Ook anderen werken hard aan oplossingen. Eén van hen is de 38-jarige Gijsbert Schutten. De timmerman wil Tiny House-bouwer worden, hoopt dat Tiny een “serieus alternatief” wordt op de woningmarkt en werkt met Tiny House Nederland aan een soort Bouwbesluit voor kleinere woningen. Dat Tiny alleen interessant zou zijn voor vrijgezellen blijkt onzin. “Ik heb een vrouw, een kind en een tweede op komst. Ons toekomstige huis wordt 27 vierkante meter. Ik bouw het zelf. “

Motor van innovaties

In hele kleintjes gelooft Jelte Glas niet. Met Arthur van der Lee en Daniel Venneman is hij één van de drie Woonpioniers. Hij beschouwt de Tiny Houses zoals ze nu bekend zijn, klein en trailerbaar, als motor van innovaties voor de Tiny Houses van de toekomst. “Die zullen groter zijn. Ongeveer 50 vierkante meter. Vergelijkbaar met de sociale huurwoningen die tussen 1950 en 1980 zijn gebouwd. Zonder hal, trap en gang.”

Glas ziet een bouwstroom voor zich met prijzen tussen de 80.000 en 130.000 euro voor een woning. “Maar dan moeten bestuurders wel hun nek durven uitsteken. In detail willen ze weten wat er gebeurt, terwijl gebouwen en installaties razendsnel veranderen”, waarschuwt hij. 

Lef. En locaties. Als die er zijn komt het dit keer goed, denken vriend en vijand. Artist’s impression: Woonpioniers, 3Dstudio Prins.
 

Lef. En locaties. Als die er zijn komt het dit keer goed, denken vriend en vijand. Precies aan dat laatste ontbrak het vijftien jaar geleden. Jaren duurde het voor de Parasite, de voorloper van de Heijmans One, een locatie kreeg. De vreemdeling werd ‘verbannen’ naar het quarantaineterrein, een kunsteiland.

“Het waren andere tijden”, mijmert Stuhlmacher. “De tijd was er nog niet rijp voor.” Nog steeds gelooft ze in “urban campings”. “Vooral in stedelijke gebieden zullen Tiny Houses iets toevoegen.”

Marjolein Jonker is het daar helemaal mee eens. “Als je toch braakliggende gebieden hebt, kun je er beter iets moois van maken. Of het groot wordt?

Praat mee op 6 juli in het Cobouw Café

Praat mee op 6 juli in het Cobouw Café
Dat durf ik niet te zeggen. Niet iedereen is zo gek als ik.”



Almere en het Woningbouwatelier schreven een prijsvraag Tiny Housing uit, die 245 inzendingen opleverde van architecten, bouwers en particulieren. Op 6 juli worden de 25 winnaars tijdens een Cobouw Café in Almere bekendgemaakt. Zij krijgen allemaal de mogelijkheid en een locatie om hun Tiny House te realiseren. 

Benieuwd naar het hele weekblad? Je kunt het hier los bestellen.  

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels