nieuws

Aanpak vergrijzing vereist sturing

woningbouw

Aanpak vergrijzing vereist sturing

Er wonen nog veel ouderen in grote eengezinswoningen. Hoe krijgen deze ouderen een meer passende woning en komen de eengezinswoningen beschikbaar voor de woningmarkt. De bouw van seniorenwoningen alleen lost dat probleem niet op. Ook in de bestaande woningvoorraad is nog veel mogelijk. Een meer individuele aanpak kan een bestaande wijk ook in de toekomst aantrekkelijk houden. Dat bewijst de aanpak in Almere Waterwijk.

De oudere van nu wil graag de regie houden over zijn eigen leven. Voor hen is een zorginstelling of serviceflat geen aantrekkelijk vooruitzicht. Er ontbreekt een alternatief om kleiner en comfortabeler te gaan wonen. Daarom blijven ze zo lang mogelijk in hun eengezinswoning wonen. Dat is ook de wens van de overheid. “Thuis blijven wonen” betekent ook wonen in de vertrouwde omgeving, met bekende buren, in eigen regie en met voldoende voorzieningen. Toch kan de bestaande woningvoorraad niet goed voldoen aan de wens om comfortabel en veilig oud te worden. Hoe kan worden voorkomen dat wonen van lust een last wordt? En hoe valt daarop te anticiperen?

Waterwijk Almere

Onderzoek in de Waterwijk van Almere laat zien dat er meer mogelijk is in de bestaande voorraad. De uitgangssituatie lijkt er prima; eengezins(-koop)woningen in het groen met een winkelcentrum vlakbij de Leeghwaterplas. De wijk is begin jaren tachtig gebouwd, vooral voor jonge huishoudens met kinderen. Nu de kinderen zijn uitgevlogen blijven de oudere een- en tweepersoonshuishoudens achter in de ruime eengezinswoningen. Van de woningvoorraad in Waterwijk bestaat 85 procent uit tweelaagse rijwoningen met kap. En sluiten nu en straks niet aan op de bewonerssamenstelling. Daardoor ontstaat een grote mismatch tussen vraag en aanbod. 

De ruime eengezinswoningen sluiten nu en straks niet aan op de bewoners- samenstelling

 

Dat is overigens geen specifiek probleem van Almere. In veel New Towns als Spijkenisse, Alkmaar, Nieuwegein, Houten, Amersfoort, Zoetermeer en Alphen aan den Rijn speelt deze problematiek. Jongeren trekken weg en er ontstaat vergrijzing. Minder koopkracht heeft weer effect op bijvoorbeeld het voorzieningenaanbod, dat schraler wordt. Het aantal schoolgaande kinderen neemt af met leegstaande scholen tot gevolg.

Woonmodellen testen

In Almere Waterwijk is gekeken naar mogelijke oplossingen die het individuele belang van de (huidige) bewoner overstijgen. En die verder gaan dan alleen technisch-fysieke kortetermijnoplossingen als een traplift, die de last van de kwaal wel wegneemt, maar waarmee de kwaal op de lange termijn blijft bestaan.

Het samenwerkingsverband tussen ANA Architecten en Bureau Ritsema ging in opdracht van de gemeente aan de slag. In workshops met bewoners zijn verschillende woonmodellen besproken met als doel te onderzoeken hoe Waterwijk vitaal kan worden gehouden. Zowel lichte, kleine aanpassingen aan de woning (traplift, aanpassing badkamer en toilet) als een ‘grotere’ aanpak van de woningen kwamen aan de orde. Die grotere aanpak betreft een aanbouw plaatsen in de tuin, woningen splitsen en woningen clusteren. Bewoners onderkenden het nut van dergelijke ingrepen, maar vooral de generatie na hen. Dergelijke ingrepen financieren is erg ingewikkeld en vormt een grote zorg voor de bewoners.

Tussenschaal ontbreekt

Individuele huishoudens willen best hun woning (laten) aanpassen. De gemeente erkent en ondersteunt de problematiek, maar vindt zichzelf niet de aangewezen partij om de wensen van particuliere eigenaren samen te smeden tot een gemeenschappelijk plan van aanpak. Het gremium dat boven het belang van een Vereniging van Eigenaren uitstijgt ontbreekt. En zolang een dergelijke organisatievorm ontbreekt blijft de aanpak van de wijk tot papier beperkt. En dat zou zonde zijn, want het nut en de noodzaak om de woningen en wijk geschikt te maken voor ouderen zijn wel degelijk doordrongen tot de bewoners en de gemeente.

Wel is met bewoners de mogelijkheid verkend van een wijkcoöperatie, die het mogelijk maakt om individuele belangen gemeenschappelijk aan te pakken. Het vermogen van deze wijkcoöperatie in Waterwijk zou kunnen bestaan uit kapitaal van particulieren en externe financiers en uit (bestaande) woningen. Dit kapitaal kan worden benut om individuele leningen te verstrekken en om woningen aan te passen en te verhuren.

Verbouwbegeleider

Almere overweegt een ‘verbouwbegeleider’ aan te stellen als variant op de bouwbegeleider die de gemeente inzet bij het project Ik Bouw Betaalbaar In Almere. Een verbouwbegeleider kan enthousiasmeren, doorverwijzen, gemeenschappelijkheid benadrukken en bewoners dat laatste zetje geven om toch hun vertrouwde woning aan te pakken en daarmee toekomstbestendig te maken. Aan die bestaande woningvoorraad ligt het niet; die heeft voldoende potentie. Wel moet de vrijblijvendheid er vanaf. De toekomst begint vandaag en die kun je als oudere nu al actief vormgeven.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels