nieuws

‘Kolonistenwoning’ weer modern

woningbouw Premium

‘Kolonistenwoning’ weer modern

Het energieverbruik van oude woningen kan drastisch omlaag zonder dat de leefbaarheid in het gedrang komt. Velux zegt dat te kunnen bewijzen in onder meer Hamburg-Wilhelmsburg. Daar wordt zo’n woning gerenoveerd tot een ‘LichtAktiv Haus’.

De proefwoning in Hamburg, één van de zes Model Homes 2020die Velux in Europa bouwt, staat model voor de aanpak van ruim twaalf miljoen vergelijkbare woningen in Duitsland. Het voorbeeld is gebouwd in 1954 als ‘kolonistenwoning’ in het buitengebied. De halfvrijstaande woning met één verdieping is 92 vierkante meter groot en staat op een perceel van 1120 vierkante meter. De toenmalige Duitse overheid wilde op die manier de zelfredzaamheid van de bevolking bevorderen. Een grote (moes)tuin gaf ze daartoe de gelegenheid.

“Renovatie is niet helemaal het juiste woord voor de aanpak van de Duitse woning”, zegt adviseur Raymond van Hattum van Velux. “Transformatie geeft de aard van het werk beter weer.” Van de bestaande woning is weinig meer overgebleven dan de vloeren en de kale muren van het casco. Een aanbouw, standaard bij dit soort woningen, maakte plaats voor een uitbreiding.

Van de verbetering bestaat ook een basisvariant die de bestaande woning grotendeels intact laat en een tussenvariant. Het concept is zo opgezet dat een woning later op een hoger plan kan worden gebracht.

De transformatie van de Hamburgse woning heeft 450.000 euro gekost. “In dat bedrag zijn de verschillende studiekosten verrekend”, zegt Van Hattum. In de praktijk zal de investering minder hoog zijn, al blijft het in zijn overweging een vraag of veel ‘kolonistenwoningen’ op deze manier worden verbeterd. “Sloop en vervangende nieuwbouw lijken dan eerder een optie.” In de praktijk zal de voorkeur eerder uitgaan naar de basis- en de tussenvariant van het renovatieconcept. Die kosten respectievelijk 140.000 euro en 250.000 euro.

De simpelste uitvoering biedt een beter geïsoleerde gevel en een nieuw dak met dakramen die meer daglicht brengen op de bovenste verdieping. Het dak had behouden kunnen blijven, maar de afstand tussen de spanten kwam niet overeen met de breedte van de dakramen. Als bedekking zijn lichte dakleien van Eternit gekozen. “De lichte kleur reflecteert een deel van de zonnewarmte, waardoor de woning minder snel te warm wordt”, licht Van Hattum de keuze toe. De plattegrond wordt efficiënter ingedeeld.

Aanbouw

In de meest uitgebreide variant worden de woon- en eetkamer, de keuken en de technische ruimte ondergebracht in de nieuwe aanbouw. In de bestaande bouw worden twee kinderkamers, de ouderslaapkamer en twee badkamers gemaakt. Vijfenzeventig vierkante meter zonnecellen en 22,5 vierkante meter zonnecollectoren en een lucht-waterwarmtepomp moeten de woning energietechnisch grotendeels autonoom maken.

Een ‘daglichtlamp’ uit verschillende dakramen brengt daglicht in alle ruimten en verlicht het nieuwe trappenhuis dat de nieuwe kamers ontsluit. In cijfers: de daglichtfactor van de Hamburgse woning is minimaal 5 procent van de gemiddelde hemelconditie. Deze term staat gelijk aan een lichtsterkte van 10.000 lux. “Vijf procent daarvan geldt als een goede factor”, zegt Van Hattum.

De verbouw van de woning maakt deel uit van de Internationale Bau Ausstellung. Onder de noemer IBA worden in Hamburg meer (renovatie)projecten opgezet.

Het concept voor de transformatie van de ‘kolonistenwoning’ is bedacht door Katharina Fey, een studente architectuur van de TU Darmstadt. Ostermann Architekten werkte het concept verder uit tot een uitvoerbaar plan. Velux Duitsland nam het initiatief voor het project.

Het dakraam is opgenomen in een groter geheel dat ook zonder producten van Velux kan worden gerealiseerd. Op initiatief van de Deense producent zijn op verschillende plaatsen in Europa proefwoningen gebouwd volgens het principe van ‘CO2-neutraal en comfortabel wonen’.

De resultaten vinden navolging in de praktijk. “Architecten willen de details van de proefwoningen gebruiken voor projecten van particuliere opdrachtgevers”, zegt adviseur Harold van den Koedijk, van Velux. Corporatie SWW overweegt in Montfoort tien woningen te laten renoveren tot het label A++ volgens het ‘Velux model’. Corporatie AWM denkt erover in Monnickendam hetzelfde te doen met 24 woningen.

LichtAktiv Haus

Reageer op dit artikel