nieuws

Krimp: niets doen is duurste optie

woningbouw

Krimp: niets doen is duurste optie

Een krimpend inwonertal dreigt binnen afzienbare tijd een serieus probleem te worden in sommige delen van Nederland. De prognoses zijn somber: ruim de helft van alle gemeenten heeft in 2025 te maken met een afnemende bevolking.

Hoe moeten gemeenten en corporaties omgaan met deze leegloop? Moeten zij zich
schikken in wat onvermijdelijk lijkt, of kunnen ze er actie tegen ondernemen en
proberen de neerwaartse spiraal om te buigen? Niets doen is de slechtste optie,
blijkt uit het
Aanvalsplan
Krimp Holwerd, dat Adviesbureau PRC en Arcadis in opdracht van Stuurgroep
Experimenten Volkshuisvesting SEV, corporatie Thus Wonen en de gemeente
Dongeradeel bij wijze van pilot uitwerkten.
Sloop en herschikking van de
woningvoorraad bieden betere kansen. Ook recreatieve voorzieningen kunnen
uitkomst bieden. Holwerd is onderdeel van de gemeente Dongeradeel in
Noord-Friesland. Het dorp met 1620 inwoners lijdt aan dezelfde ontwikkelingen
als die zich in andere krimpgemeenten voordoen. Het verloor tussen 2003 en 2008
als gevolg van vergrijzing en ontgroening (jongeren trekken weg naar de stad) 8
procent van zijn bevolking. Woningen en bedrijfsgebouwen staan structureel leeg.
Het dorp heeft een supermarkt, een huisartsen- en tandartsenpraktijk, twee
basisscholen en een peuterspeelzaal, maar die voorzieningen staan door de krimp
onder druk. Voor Holwerd werden vijf scenario’s uitgewerkt. In het nulscenario
(niets doen) zet de krimp door en is het inwonertal in 2030 geslonken tot 1150
personen. De leegstand kost gemeente en corporatie 26 miljoen euro.

Baten

Variant twee waarin het dorp door sloop van 150 woningen wordt teruggebracht
tot 1200 inwoners kost ook geld (22 miljoen euro), maar levert tevens baten op:
woningen stijgen in waarde door samenvoeging en renovatie. In de derde variant
gaat Holwerd op zoek naar nieuwe inwoners; het dorp wordt aantrekkelijker
gemaakt door oude panden te slopen en monumentale panden op te knappen en te
herbestemmen. Financieel is de uitkomst ongeveer gelijk aan de tweede variant.
In de varianten vier en vijf knapt Holwerd zijn beeldbepalende panden op en
transformeert tot een Waddendorp met toeristische voorzieningen (camping,
hotels, jachthaven, wandel- en fietspaden, bungalowpark, Waddenmuseum). Deze
twee scenario’s leveren het meeste geld op. Maar hoe realistisch ze zijn, hangt
af van de bereidheid van ontwikkelaars om te investeren in een regio die door
leegloop wordt geplaagd. Het aanvalsplan adviseert gemeente en corporatie vooral
niet te wachten op oplossingen van buiten, maar zelf in te grijpen. Met het
beter benutten van de aanwezige kwaliteiten is al veel gewonnen. Belangrijk is
dat leegstand in de historische dorpskern – het visitekaartje van het dorp –
wordt voorkomen. ”Ontbouwen” (slopen) wordt onvermijdelijk geacht en de
overblijvende woningen moeten allereerst op permanente bewoning worden
ingericht. Met tijdelijke bewoners – recreanten – kan geen dorp zijn
voorzieningen op peil houden.

Methodiek

De conclusies voor Holwerd zijn niet zonder meer toepasbaar op andere
krimpdorpen, zegt mede-auteur Sander van Schijndel van PRC. ”Deze pilot is geen
universele blauwdruk. Het gaat om de methodiek – hoe kun je het probleem
benaderen. Het aanvalsplan wil een bewustwordingsproces onder bestuurders en
bevolking op gang brengen. Wat kan leegloop ons kosten, zijn er mogelijkheden er
iets tegen te ondernemen. Niets doen kan financieel heftig uitpakken. Proberen
een zachte landing te organiseren lijkt aantrekkelijker. De manier waarop een
dorp of regio dat aanpakt, is afhankelijk van lokale omstandigheden. Niet ieder
dorp verkeert zoals Holwerd in de gunstige omstandigheid dat het mooie
monumenten heeft en bij de pier van de veerboot naar Ameland ligt, wat het voor
recreanten aantrekkelijk maakt.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels