blog

Geen rantsoenering meer in woningbouw

woningbouw

Geen rantsoenering meer in woningbouw

We moeten niet meer bouwen voor de schaarste. Dat zegt Nico Rietdijk van de NVB naar aanleiding van een advies van Stec. Dit adviesbureau stelt als er behoefte is aan honderd woningen, bouw er dan zeventig voor mooie ruime wijken. De bevolking groeit echter harder dan verwacht. Het CBS verwacht in 2035 maar liefst 18 miljoen inwoners. Er is volgens Rietdijk daarom geen enkele reden voor onderprogrammering.

Een goede vriend schoot me laatst aan. Hij had een uitgeknipt krantenberichtje in zijn hand, met als kop ‘Leraar krijgt voorrang op woningmarkt’. Wat bleek? De Zuid-Hollandse gemeente Capelle aan den IJssel wil voortaan ambtenaren, leerkrachten en medewerkers in de zorg voorrang geven bij de toewijzing van huurwoningen. Naar aanleiding van dat berichtje vroeg hij me ‘Ligt de toekomst soms weer achter ons’, met de impliciete verwijzing naar de tijden van weleer. Er waren toen in Nederland lange rijen woningzoekenden.

Rantsoenering

Hij vroeg zich oprecht af hoe het toch kon, dat – zo veel jaar na de Tweede Wereldoorlog – rantsoenering nog steeds nodig is in Nederland. Waarom bouwen we er niet gewoon meer woningen bij, zei hij?

Vlak daarvoor woonde ik een van de presentaties bij van adviesbureau Stec. Dit instituut trekt momenteel door het land om aan gemeenten en provincies het woord van onderprogrammering te prediken. Het advies van Stec komt erop neer, dat als er ergens behoefte is aan honderd woningen, er plannen moeten worden gemaakt voor slechts zeventig woningen. Want, zo zegt Stec, alleen zo creëer je mooie wijken en benut je de binnenstedelijke ruimte optimaal. Vooral bij provincies gaat het erin als ‘Gods woord in een ouderling’, met alle gevolgen van dien.

Je hoeft geen rocketscientist te zijn om te zien dat de benadering van Stec uiteindelijk tot grote ongelukken gaat leiden. Het is immers niets anders dan rantsoeneren ofwel bewust aansturen op schaarste en concurrentie en keuzevrijheid van de consument beperken. Situaties zoals – nu alleen nog – in Capelle zijn dus straks geen uitzondering meer.

Vinex

Jaren geleden – om precies te zijn begin jaren negentig – deed zich hetzelfde fenomeen voor. Er waren zorgen dat de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex, 1991) niet van de grond zou komen. Dus moest er schaarste komen. Grote gemeenten sloten vervolgens, aangemoedigd door het toenmalige kabinet, deals met samenwerkingsverbanden van marktpartijen om schaarste te creëren. Al gauw sloten de groene lobbyclubs zich hierbij aan. Zij wilden überhaupt niet dat er werd gebouwd. En schaarste hebben we gekregen. En hoe? Evenzeer als prijsstijgingen in dubbele cijfers in de tweede helft van de jaren negentig.

Uiteindelijk was er (weer jaren later) een parlementair onderzoek voor nodig om uit te zoeken, dat het destijds niet de bouwbedrijven waren die de prijzen zo extreem hadden opgedreven, maar het beleid van de overheid.

Geschiedenis is om van te leren. Dus laten we niet nog een keer dezelfde fout maken. Mocht dat toch gebeuren en er straks opnieuw een parlementair onderzoek nodig is, dan weet ik nu alvast wie als eerste mag worden ‘gehoord’. Natuurlijk is dat de huidige directie van Stec.

Tienduizenden migranten

We moeten beseffen dat onze bevolking veel harder groeit dan enkele jaren terug nog werd gedacht. Deels komt dit doordat er tienduizenden migranten meer naar Nederland komen dan er vertrekken, en echt niet alleen door de vluchtelingen. En deels ook door de stijgende levensduur. De CBS-bevolkingsprognose van 2014 verwacht nu rond 2035 maar liefst 18 miljoen inwoners. Dat is bijna 1 miljoen mensen meer dan de prognose van tien jaar ervoor en 167.000 meer dan de prognose uit 2012. Logisch dat andere adviesbureaus als ABF en Rigo Research ervoor pleiten niet minder maar juist meer woningen te plannen. Zeker in de komende tien jaar is volgens deze bureaus nog een productie nodig van 80.000 tot 90.000 woningen per jaar. Let wel, als we dit jaar al een productie van 50.000 halen, mogen we blij zijn. Kortom: er is geen enkele reden voor onderprogrammering. Integendeel, zolang plannen ook wel eens stranden, kun je beter overprogrammeren.

Nico Rietdijk, Directeur NVB Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels