artikel

Schuivende panelen in de woningmarkt

woningbouw

Schuivende panelen in de woningmarkt

Elk jaar opnieuw krijgen stellen hun eerste kind en zoeken jonge gezinnen een eigen thuis. Toch zal het aantal gezinnen in de toekomst niet meer toenemen. Daardoor kunnen in de woningvraag opmerkelijke ontwikkelingen ontstaan.

In de jaren zeventig bestond de gemiddelde levensloop in wezen uit twee stappen: je was thuiswonend kind tot aan je huwelijk, daarna was je zelf een jong gezin. Bij zo’n standaard levensloop paste feilloos de gebouwde standaard van het eengezinshuis.

De standaard levensloop is niet meer. Zo kan iemand eerst alleen wonen, soms terug naar ouders, dan samenwonen en soms weer opnieuw alleen wonen.

Scheefwonen

Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) signaleert met name onder laag opgeleide dertigers een snelle toename van turbulente levenspaden. Een gemeenschappelijke woning moet vaak weer worden verlaten voor een betaalbaar alternatief. Voor een co-ouderende vader past dan een klein appartement in de buurt of een plek in een vaderhuis financieel beter. Mensen zijn tussentijds vaker toe aan een eenpersoonswoning.

Eengezinshuis verruilen voor een ander type woning

Het experiment van Heijmans met One, een verplaatsbaar huis voor eenpersoonshuishoudens, past perfect in deze tijdgeest. Ook na het vijftigste levensjaar blijven nogal wat exen liever alleen. Voor vrouwen kan die levensfase vele decennia duren. De vraag is of het eengezinshuis dan financieel de beste optie blijft. Minister Blok wil in de sociale huursector tijdelijke huurcontracten introduceren om mensen te verplichten te verhuizen zodra men qua woningbezetting scheefwoont. Het komt erop neer dat je na scheiding of zodra de kinderen de deur uit zijn, je eengezinshuis moet verruilen voor een ander type woning.

De extra ‘voorraad’ huishoudens die er volgens het CBS de komende decennia bijkomt, bestaat vrijwel volledig uit ouderen, ook licht dementerenden. Zij kunnen niet meer terecht in verzorgingshuizen en zullen zoeken naar nieuw woonvormen. Zowel in Nederland als in het buitenland zijn er inspirerende initiatieven die voorsorteren op een andere woonvraag op langere termijn.

Eensgezinswoning niet gewenst

Hoewel de meeste ouderen aangeven niet te willen verhuizen, blijkt uit CBS-cijfers dat 10 procent van de 65plus-huishoudens hun woning te groot vindt en ruim 5 procent te klein. Bij gelijkblijvende percentages zal het aantal huishoudens met niet passende woningen dus flink kunnen toenemen. Uit onderzoeken is bekend dat nogal wat mensen die vandaag zeggen niet te willen verhuizen, dat later toch doen. Als dat volgt op verweduwing of scheiding is een eengezinswoning waarschijnlijk niet de meest gewenste woonvorm.

In regio’s die te maken krijgen met een terugloop van huishoudens kunnen eigenaren van grote woningen volgens PBL (Planbureau voor de Leefomgeving) op langere termijn te maken krijgen met een drukkend effect op de verkoopprijzen. Met name wanneer de babyboomgeneratie gaat overlijden, kunnen er regionaal te veel woningen op de markt komen. Dat raakt mogelijk ook de jonge stellen die daar nu enthousiast hun eengezinshuis kopen.

Verstedelijking

En dan de verstedelijking. In toenemende mate gebruiken inwoners een hele regio. Ze maken gebruik van plekken die zich niet beperken tot de gemeentegrens.

Het gaat er om dat je je woonwensen kunt waarmaken. Onder andere uit een studie van Boterman blijkt dat vooral cultureel ingestelde gender-balanced gezinnen kiezen voor een gentrificerende binnenstad. Ze laten binnenstedelijke voorzieningen zwaar wegen in hun woonplaatskeuze. Hun woning zal niet altijd een eengezinswoning kunnen zijn. Als niche in de markt heeft Heren5 Architecten daarom een eengezinsappartement ontwikkeld. De meer traditionelen zoeken een eengezinswoning in een nieuwbouwwijk net buiten de habitat van de hipsters.

Er is hoe dan ook alle reden om aan te nemen dat de bestaande panelen gaan schuiven en het eengezinshuis in een ander daglicht komt te staan dan tot nu toe.

Jan Latten, hoogleraar Sociale Demografie UvA, CBS hoofddemograaf

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels