artikel

Win-win? Neen, wel vijf keer winst

woningbouw

De schatkist heeft een groot belang bij een hogere bouwproductie. Voor elke bestede euro komt namelijk de helft terug via allerlei belastingen en heffingen. En minder bouwvakkers hoeven een uitkering te krijgen. Waarom ingewikkeld als het makkelijk kan, vindt Jos Feijtel.

Het woonakkoord van 13 februari had zoveel mooier kunnen zijn. Minister Blok had er zonder politieke schade en glorieus uit kunnen komen zonder een beroep op de schatkist. Als het Economisch Instituut voor de Bouw in de rapportage van twee weken geleden gelijk heeft, dan is er over een aantal jaren licht aan het eind van de tunnel. Maar we zitten nog wel een aantal jaren in de tunnel en in de dip. Die dip moeten we door met winst voor iedereen. Voordeel voor de schatkist vanwege meer belastinginkomsten in plaats van minder. Voordeel voor woningzoekenden, voor bouwvakkers, voor corporaties en voor het klimaat. Dat kan.

Het CPB heeft het uitgerekend. Voor één miljard investeringen in de woningbouw komt een half miljard in de schatkist als belastingopbrensten (CPB 24/11/09). Simpeler: bij een woning van 200.000 euro VON, komt er aan btw 36.000 euro terug en aan loon- en inkomstenbelasting, ook via materialen etcetera circa 58.000 euro. Extra overdrachtsbelasting bij doorstroming, extra eigen woningforfait, loon- en inkomstenbelasting voor de meubel- en verhuisbranche en we zitten al op 100.000 euro. Er is een nadelig schatkisteffect van de hypotheekrenteaftrek maar dat wordt ruim gecompenseerd: per nieuwbouwwoning komen anderhalve bouwvakker minder in een uitkering. De schatkist heeft dus groot belang bij een hogere bouwproductie. We moet het wel slim doen, zonder verdringings- of weglekeffect.

Doorstarterslening

Voor de koopwoningen kan dat als volgt. De huidige starterslening wordt verbreed tot ‘doorstarterslening’. De starterslening houdt in dat een huishouden dat een huis wil kopen onder de 230.000 euro en voldoet aan de inkomenscriteria maar een gat heeft tussen wat kan en wat mag, voor dat gat een renteloze lening kan krijgen. Periodiek wordt vervolgens getoetst of de lening nog steeds renteloos moet zijn dan wel (gedeeltelijk) omgezet kan worden naar een ‘gewone’ hypotheek. Dat systeem kan ook voor doorstarters naar de nieuwbouw gebruikt worden. De vorm is er. De uitvoeringsorganisatie is er. De kosten zijn beperkt, namelijk alleen de rente (de staat leent nu voor vrijwel nihil). Er is geen verdringing van andere woningen, want deze koper zou de nieuwbouwwoning niet gekocht kunnen hebben zonder de doorstarterslening. En de regeling is Europa- proof gebleken. In het woonakkoord van afgelopen dinsdag is 30 miljoen extra uitgetrokken voor verbetering van de huidige starterslening. Bravo. Maar met nog eens 30 miljoen hadden we 10.000 extra woningen voor doorstarters kunnen bouwen (zes jaar rente voor 10.000 woningen x 25.000 euro renteloze lening). Daarvoor komt in 1,5 jaar 1 miljard aan extra belastingen terug in de schatkist. Jammer, gemiste kans. Het kan nog steeds.

Isolatie-investeringen

Gelukkig is er in het recente woonakkoord wel aandacht voor de isolatie van bestaande woningen. Investeringen in isolatie van bestaande woningen zijn vele malen effectiever dan nu nog hogere energieprestatie-eisen stellen aan nieuwbouwwoningen. In de bestaande sector vliegt bij veel woningen de warmte nog weg door dak, vloer en muren zodat een verbetering van de isolatie echt werkt voor de CO- 2 -uitstoot en voor de energiemeter. Maar ook bij isolatie-investeringen komt circa 50 procent terug in de schatkist als belastingen. De opgenomen post van 150 miljoen euro verdient zich met gemak terug.

Voor de corporatiesector geldt dat 2 miljard euro aan de schatkist moest worden gedragen volgens het regeerakkoord. Dat is nu 1,7 miljard geworden maar met lagere huurverhogingen. De resterende investeringsruimte bij corporaties is daardoor vrijwel nul. Waarom niet de simpele oplossing: corporaties die verhoudingsgewijs in de komende 2 jaar meer dan gepland investeren in de nieuwbouw, krijgen een korting op de geplande heffing. Zij die niet investeren (onderhoud/renovatie /nieuwbouw) betalen het gelag. Kost niks voor de schatkist en de incentive gaat werken. Waarom ingewikkeld als het makkelijk kan? Maar ook dit kan nog steeds.

Voor alle drie vormen geldt: het kost de schatkist nu haast niks en dat alles verdient zich later dik terug. Het moet toch mogelijk zijn om, ondanks Haagse begrotingsregels, daarvoor zo nodig via bankbevoorschotting, creatieve oplossingen te vinden. Elke ondernemer weet dat de kost voor de baat uitgaat.

Jos Feijtel, Ex-burgemeester, ex-corporatiedirecteur, ex-projectontwikkelaar

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels