artikel

Vijf ballonnetjes over zelfbouw doorgeprikt

woningbouw Premium

In het nieuwe boek met de titel Community architecture waarschuwt architect Henk van der Woude tegen vercommercialering van het particulier opdrachtgeverschap. Cobouw berichtte daarover op 8 januari jl. Volgens Jos Feijtel is er sprake van een aantal misverstanden.

Ook in de zienswijze van Henk van der Woude is, zoals vaker bij hypes, sprake van een hoge mate van oogkleppendichtheid. Onderstaand een poging om de oogkleppen weg te nemen door een vijftal misverstanden recht te zetten c.q. vijf ballonnetjes door te prikken.

Ballon 1: “Een belangrijke oorzaak (voor initiatieven voor particulier opdrachtgeverschap) is de economische crisis”, meldt het artikel. De cijfers tonen aan dat het percentage nieuwbouwwoningen dat middels particulier opdrachtgeverschap in crisistijd niet is toegenomen. De CBS-cijfers voor nieuwbouw (vergunningen particulieren) tonen aan de het aantal po-woningen even hard daalt als de totale productie (cbs.nl/StatWeb/publication/?DM). Vanaf 1981 zijn in totaal slechts 6500 woningen gebouwd op basis van particulier opdrachtgeverschap.

Ballon 2: “Een deel van de consumenten haakt af omdat hij het geld niet kan ophoesten, een ander deel haakt af omdat het (traditionele) huizenaanbod ter ver verwijderd is van zijn woonideaal”, meldt het artikel. Dat laatste suggereert dat de tweede groep afhakers massaal kiest voor een grote mate van eigen inbreng in het ontwerp van de woning. Het is echter goed om te bedenken dat van de eigenaren van de woningen die door particulier opdrachtgeverschap tot stand zijn gekomen, liefst 69 procent heeft gekozen voor een zogenaamde cataloguswoning (Woonkennis Jaarrapport 2011/12/ De Regie BV).

Ballon 3: “In Almere kunnen ook mensen met lage inkomens aan particulier opdrachtgeverschap doen”, meldt Van der Woude. Dat zal vast zo zijn, maar ook “gewone” woningen zouden in Almere goedkoper en dus meer in trek kunnen zijn als ze dezelfde subsidie (grondkosten, gunstige leningen, 40 procent van de hypotheek rentevrij) zouden krijgen. Daarnaast: de WOZ-waarde van vrijwel alle in ons land in particulier opdrachtgeverschap gebouwde woningen bedraagt tussen de € 290.000 en € 4500.000. Niet echt een prijs waar je lage inkomens verwacht. En overigens, ook in Almere worden veel minder woningen met particullier opdrachtgeverschap gebouwd dan vorige jaren.

Ballon 4: “De moderne woonconsument pikt niet langer dat de rol van architecten gemarginaliseerd is tot het ontwerpen van een woninggeveltje”. Daar valt veel over te zeggen. De keuze van 69 procent van de particuliere opdrachtgevers voor een cataloguswoning lijkt niet op veel eigen ontwerp te wijzen. Maar daarnaast is er onderzoek van Woonkennis (jaarrapport 2011/12) waaruit blijkt dat van de Nederlandse consumenten bij aankoop van een nieuw huis, slechts 7 procent kiest voor particulier opdrachtgeverschap. Maar hoe komt het eigenlijk dat architecten vaak niet die meerwaarde leverden waardoor ze de ze gemarginaliseerd werden? Weinig architecten weten echt wat wensen van consumenten zijn bijvoorbeeld over de woningplattegrond.

Ballon 5: “Het enthousiasme van grote projectontwikkelaars voor participatie doet het ergste vermoeden”. (Dit citaat is niet van Henk van der Woude, maar van de schrijver van het voorwoord, Wouter Vanstiphout – red.) Het is ook nooit goed of het deugt niet. Eerst wordt ontwikkelaars (terecht) verweten dat ze te lang wensen van consumenten hebben genegeerd. Nu doen ze dat steeds meer wel (ze zullen ook wel moeten, anders overleeft een ontwikkelaar deze barre tijden niet) en dan is het meteen een concurrentie voor de pure, reine “idealistische aanpak” en een “verShelling van het particuler opdrachtgeverschap”. Petje af voor idealisten maar een beetje realisme zou ons verder helpen.

Jos Feijtel, Ex-burgemeester, ex-corporatiedirecteur en ex-ontwikkelaar

Reageer op dit artikel