artikel

Koper moet verliefd worden op een huis

woningbouw Premium

Koper moet verliefd worden op een huis

Je eigen vrijstaande woning bouwen en dat ook nog zonder welstandscontrole, dat geeft een wereld van mogelijkheden. Jan den Boer beschrijft de realiteit van de zelfbouw op IJburg.

Veel mensen kiezen bij zelfbouw voor een cataloguswoning of een andere vorm
van retroarchitectuur, maar de architect Victor Thöne wilde een heel eigen apart
ontwerp realiseren. Hij kreeg deze mogelijkheid op het Steigereiland, IJburg,
Amsterdam. Naast een woning met Byzantijnse details en pilaren, ontwierp hij
zijn woning met een gevel voor een gedeelte in cortenstaal. Hij heeft op alle
fronten gezocht naar een optimaal ontwerp, zowel betreffende duurzaamheid als
woning plattegrond. De staalconstructie en betonnen vloer heeft hij laten
bouwen, voor de rest heeft hij zoveel mogelijk in zelfbouw gedaan. Daar bleek
hij overigens wel te optimistisch in te zijn, dus gedurende de bouw moest hij af
en toe toch externe deskundigheid inschakelen. Dat heeft hij ook gemerkt in de
bouwkosten. Naast de grondkosten van 130.000 euro had hij de woning begroot op
170.000. Uiteindelijk is hij uitgekomen op 240.000 euro inclusief btw. Om te
komen tot optimale duurzaamheid heeft hij onder meer gekozen voor cellulose
isolatie, een warmtepomp voor tapwater en FSC-gekeurd hout. Op het moment van
bouw was dit hout echter niet te krijgen voor een overspanning van 3,5 meter wat
nodig was om een hoge woonkamer te maken. Daardoor moest hij, ondanks al zijn
inspanningen, de milieusubsidie missen omdat hij aan die eis niet kon voldoen.
Ook heeft hij het huis zo gebouwd dat het weer te demonteren en hergebruiken is.
Dat blijkt in de praktijk nog niet zo eenvoudig te zijn, hij realiseert zich dat
veel onderdelen toch beschadigd of gemengd zullen zijn als je dat echt in de
praktijk zou willen brengen.

Binnenruimte

Een belangrijk element van het ontwerp is het gebruik van de binnenruimte.
Thöne geeft ook af en toe les aan studenten, onder meer aan de TU in Delft, en
benadrukte daarbij altijd dat je niet vanuit beelden moet ontwerpen, maar vanuit
het gebruik. Waar leest de gebruiker de krant? Waar eet je? Waar verblijf je het
meest? Om binnen de maximale hoogte tot een optimaal plan te komen, heeft hij
aan de voorkant met drie verdiepingen gewerkt en aan de achterkant met twee
verdiepingen. Dat geeft verrassende oplossingen voor bijvoorbeeld de keuken die
half in de woonkamer hangt.

Doorzonwoning

Volgens Thöne kiezen mensen, ook ontwerpers, te makkelijk voor een
doorzonwoningconcept. Maar een iets andere opzet van ruimtes maakt dat een
potentiële koper echt verliefd kan worden op speciaal dat huis, en daar moeten
er meer van komen. Thöne vindt het belangrijk dat de bewoner zich niet aan de
plattegrond moet aanpassen, maar de plattegrond afgestemd is op de bewoner. Dat
lijkt in zijn woning voor hemzelf goed gelukt te zijn. Het verhaal van de
zelfbouw van Thöne doet af en toe denken aan de televisieprogramma’s van mensen
die zelf willen bouwen en alle drama’s die ze daarbij tegenkomen. De woning van
Thöne is na meer dan twee jaar bouwen nog steeds niet af. Dat is op sommige
plekken ook te zien aan het soms wat matige afwerkingsniveau van bijvoorbeeld de
gevel. Je moet het wel leuk vinden om op deze manier te bouwen en te wonen. Voor
een selecte groep ontwerpers en hobbyisten is dat vast heel leuk, maar het is de
vraag of dat ook geschikt is voor grote groepen zoals bijvoorbeeld de gemeente
Almere wil. Het is opvallend hoeveel bordjes ‘Architect’ je op de voordeuren in
deze zelfbouw wijk op IJburg ziet. De zelfbouw geeft een rijkdom aan
architectuur die op veel plaatsen in Nederland node gemist wordt. Maar het zal
lastig zijn dit op grotere schaal te herhalen. Overigens betekent zelfbouw op
dit soort kavels niet, dat je daadwerkelijk zelf moet bouwen. Veel ‘zelfbouwers’
laten hun ontwerp netjes door een aannemer uitvoeren en kunnen dan al snel in
hun eigen paleisje kunnen wonen.

Jan den Boer
Stedenbouwkundige en filosoof

Reageer op dit artikel