nieuws

Reportage | ‘Zonder pas kom je bij ons de bouwplaats niet op’

utiliteitsbouw 3915

Reportage | ‘Zonder pas kom je bij ons de bouwplaats niet op’
Spijkenisse. Terras aan de Maas. Foto: Guido Benschop

Pasjes, een registratiesysteem voor bijna-ongevallen en dagelijkse dagstarts met de chefs van alle onderaannemers: VORM Bouw duldt geen gevaar meer op de bouwplaats. Een reportage: “We investeren in de synergie van bouwvakkers.”

Een riante boot dobbert voorbij. Zonnestralen knipogen onafgebroken in het water. Als je even in je ogen wrijft, denk je dat dit een vakantieoord is. Alleen de naam al: Terras aan de Maas. Maar hier geen cocktailbar. Dit is een bouwplaats.

“Het uitzicht is inderdaad schitterend en rustgevend, maar voor ons bouw­gekken is dit echt wel bijzonder”, zegt ­Edwin van den Berg, projectleider bij VORM Bouw.

Het verhaal gaat onder de foto verder 

“We hebben hier namelijk maar zeer beperkt de ruimte. We zitten opgesloten in het openbaar gebied van Spijkenisse, bouwen tussen twee torens een nieuwe toren. Wij vullen het gaatje op.”

Even een gaatje vullen, langs de kant van het water, was het maar zo eenvoudig, maar het is ingewikkelder dan het eruitziet. Geen bende hier. De locatie oogt verzorgt.

“Alles valt of staat bij een goed plan”, stelt Van den Berg, zegt hij in de keet, terwijl hij er een bouwplaatstekening bij pakt.

“Daarom benutten we elke vierkante centimeter optimaal. ­Parkeren binnen de hekken is niet toe­gestaan. We hebben een speciale zaagloods, een los- en laadvak en een PBM-vrije zone (persoonlijke bescher­mingsmiddelen, red.). Overal is over nagedacht.”

‘Breedplaatvloeren’

Veiligheidskundige Sjoerd van der Stroom zet zich in voor het verbeteren van de veiligheid van bouwplaatsen. Hij heeft nog veel ideeën. Een daarvan is simpel: monteer leuningen op breedplaatvloeren. “Vallen van hoogte is een van de belangrijkste items in de bouw. Maar je wilt ook snel kunnen werken, dus het plaatsen en verwijderen van die hekjes moet geen kwartier duren. We nu bezig systemen uit het buitenland naar Nederland te halen.”

Verslappen

Het klinkt veiligheidskundige Sjoerd van der Stroom als muziek in de oren. Vrijwel dagelijks inspecteert hij bouwplaatsen en adviseert hij bouwbedrijven op het gebied van veiligheid. En daarbij blijft hij scherp als een mes. Tijd om te verslappen is er niet. Nooit.

Bouwplaatsen zijn risicovoller dan de meeste petrochemische werken. Binnen tien minuten kan een veilige situatie volledig onveilig zijn. Steeds weer kom je nieuwe dingen tegen.”

Onderschatting. Varen op routine. Iets doen wat je normaal niet zou doen… Anno 2019 zijn dat de meest voor­komende oorzaken van ongevallen in de bouw. Het ontbreekt meestal niet aan regels of veiligheidsvoorzieningen; het ontbreekt aan bewustzijn.

Het verhaal gaat onder de foto verder 

Sjoerd van der Stroom en Edwin van den Berg. Foto: Guido Benschop

De Inspectie van Sociale Zaken verkondigt het ook al langer: wil je de bouw veiliger maken, dan zul het gedrag van werknemers op de bouwplaats moeten aanpassen.

Van der Stroom en Van den Berg beamen dat: zeker negen van de tien ongevallen zijn volgens hen te voorkomen. “We moeten tussen de oren komen van bouwvakkers. Maar dat is niet eenvoudig, dat vereist permanente aandacht.”

Misdragen

VORM Bouw werkt krap een jaar met pasjes. Zonder VCA geen pas. De ­komende tijd kan die informatie ­worden aangevuld met vaardigheden en zelfs beoordelingen. Iedereen die op de bouwplaats werkt, is daarmee in beeld.

“Op dit project werken veel Polen, kijk maar.” Van den Berg toont op een scherm het bewijs: allemaal Poolse ­namen. “Hier zie je de namen en ­rugnummers. Nu al hebben tussen de 1500 en 2000 vakmannen (van onderaan­nemers) een pas. Met deze pas kunnen we ook onderaannemers weren die zich misdragen. Niet alleen hier, maar ook op onze andere bouwplaatsen.”

Van der Stroom wijst op de voordelen van de pasjes en het registratiesysteem. “Hiermee kun je als bouwbedrijf juist ook onderaannemers aan je ­binden. Door eisen te stellen aan onderaannemers ontstaat er vanzelf een vaste groep. Daarmee vergroot je ook de ­betrokkenheid.”

Chef-overleg

Naar buiten. Witte strepen op de grond markeren de PBM-vrije zone. “Je moet tenslotte ook veilig van buiten naar ­binnen kunnen”, licht Van der Stroom toe. En de kraan dan? “Die kan niet over dit gebied zwenken.”

Een loods. “Hier komen elke ochtend de teamleiders van alle onderaan­nemers bij elkaar voor een dagstart”, zegt Van den Berg. “De chef installatie, de chef van de vlechters… En als de loodgieter een probleem heeft met de vlechter, wordt dat direct daar be­sproken.”

Kortere lijnen schelen gedoe. “Vroeger gingen ze met problemen naar de uitvoerder. Wil jij tegen de vlechter zeggen dat… Door er een soort spreekuur van te ­maken lossen onderaannemers het ­onderling op en kan de uitvoerder ­gewoon weer doen wat hij moet doen.”

Kerstverlichting

Iets verderop, aan de voet van Terras aan de Maas 2, moet de bouwlift nog worden geplaatst. Een uitsparing in de grond geeft aan waar de lift komt: lager dan gebruikelijk, naar een idee van de uitvoerder.  “Ik moet al tien jaar die lift op, zei hij. Waarom leggen we de lift niet iets verdiept aan, zodat die gelijk valt met het maaiveld.”

Een EHBO-post, kerstverlichting (lees oriëntatieverlichting) in de kelder en de trapopgangen: niets wordt aan het toeval overgelaten.

Platen voor de liftschacht

“Voor de liftschacht plaatsen we ­platen. Vroeger gebruikten we planken, maar dan bleef je zitten met openingen waar je nog steeds door kunt vallen. En zie je die gaten in de planken? Als de dekvloer is aangebracht, hangen we ze direct ietsje hoger.”

Naar boven, de toren op. De Poolse werklui bereiden de stort van vanmiddag voor. Waar ze het over hebben is niet te volgen, maar de werksfeer is goed, niemand staat stil, teamwerk.

“We hebben geïnvesteerd in de synergie van deze mensen”, zegt Van den Berg. “En we houden ze elke dag bij de les.”

Tien speerpunten van VORM

VORM Bouw op het gebied van veiligheid in 2019

1. Inrichting werkplek
2. Orde en netheid
3. Sparingen
4. Gereedschappen onderaannemer
5. Vloerranden afzettingen
6. Steigers
7. Hijswerkzaamheden
8. Gedrag
9. Zaagloods
10. Rolsteigers

Stekafschermingen op staalvlechtwerk moet het spiesen van bouwvakkers voorkomen. Geloof het of niet, dat is weleens gebeurd.

Waarom?

Van der Stroom vertelt dat op de meeste bouwplaatsen in Nederland nog veel verbeterpunten zijn.

“Vooral bouwvakkers uit andere landen moeten nog kritischer en spraakzamer worden”, zegt hij, terwijl de fotograaf foto’s maakt.

Van den Berg sluit zich daarbij aan. “Dat psychologische aspect is ontzettend belangrijk. Er is geen uitvoerder of projectleider in Nederland die denkt: vandaag ga ik eens lekker onveilig ­werken. Dan kom je dus bij het punt van: hoe kom je tussen de oren van bouwvakkers? Waarom doen zij soms iets, wat ze normaal niet zouden doen? Hoe komen zij tot het idee dat het wel kan?”

Balkonplaat

Hoe halen ze het in hun hoofd? Dat dachten ze ook toen ze op het hoofd­kantoor van VORM Bouw ineens geconfronteerd werden met dat filmpje waarop te zien valt hoe twee bouwvakkers zich in de hoogte laten hijsen op een bungelende balkonplaat. Néé! Hoe hálen ze het in hun hoofd?

Van der Stroom kon het ook niet geloven. Uitgerekend bij VORM Bouw. “Ze moesten die balkonplaat daadwerkelijk plaatsen, maar dit valt natuurlijk nooit goed te praten. Dit hadden ze van ­binnenuit moeten doen.”

Hoe twee bouwvakkers VORM Bouw in verlegenheid brachten

Hoe twee bouwvakkers VORM Bouw in verlegenheid brachten

Waarom ze toch het idee hadden dat het wel kon? Van der Stroom: “Hijs ons iets hoger, hadden ze gevraagd, dan kunnen we foto’s maken. Uiteindelijk kregen ze een taakstraf. Ook dat is VORM Bouw. Bewust is ervoor gekozen ze niet van het project af te halen. Ze werken nog steeds mee aan hetzelfde project. Zo worden ze dagelijks met hun daden geconfronteerd. Ik weet zeker dat ze zoiets nooit meer doen.”

Het verhaal gaat onder de foto verder 

De PBM-vrije zone

Weer een boot. De zon glinstert nog altijd in het water. De twee mannen stellen zich kwetsbaar op. Laten rapporten zien waaruit weliswaar blijkt dat VORM Bouw mooie resultaten boekt op het ­gebied van veiligheid, maar waarin de fouten ook staan benoemd. Zo waren de kantplanken op de steigers laatst niet goed aangesloten op het vloerveld. Tja, dan heb je er weinig aan.

Ze worden er niet cynisch van. Nee, ze blijven zich inzetten voor jaarlijks nul doden in de bouw, als doelstelling van de hele sector. Van der Stroom: “Dat is absoluut haalbaar. Of ik nog tips heb voor bouwbedrijven? Bel ons maar, haha. Nee serieus, wij stellen ons open op als een keuken. Daan (Van der Vorm, red.) zit ook zo in elkaar. Kom maar kijken, wij zijn heel transparant. En ook wij maken fouten, maar we willen er wel van leren.”

Reageer op dit artikel