nieuws

Ballast Nedam verbouwt de Johan Cruijff Arena: alsof je een openhartoperatie uitvoert

utiliteitsbouw Premium 4894

Ballast Nedam verbouwt de Johan Cruijff Arena: alsof je een openhartoperatie uitvoert

Een bouwplaats op orde houden waaromheen geregeld een voetbalspektakel plaatsvindt, is geen sinecure. In de Johan Cruijff Arena slaagde de operatie op de doorspelende patiënt wonderwel. Een kwestie van geven en nemen tussen bouwer en gebruiker.

Het gewelf onder de tribunes van de Ajax-tempel was vroeger deels een loze ruimte, maar daar is sinds kort verandering in gekomen. De Arena ging aan de buitenkant ‘van hol naar bol’. Huisaannemer Ballast Nedam – in 1996 ook een van de bouwers – construeerde aan de oostzijde tegen de stadiongevel een bolvormige nieuwe buitenwand van transparante kussens. Die vormen een bescherming voor de omlopen van de eerste en tweede ring. Voorheen lagen deze verscholen in de holte achter de tribunes, maar door een grootschalige bouwkundige ingreep werden e omlopen ruim drie keer zo breed – van 5 naar 21 meter.

“Al met al zijn ze ongeveer een voetbalveld groot geworden”, zegt projectmanager René Kroezen van de Arena. “Je zou er bijna een potje voetbal kunnen spelen.”

Dat laatste gebeurt niet, want inmiddels zijn op de uitgestrekte betonvlaktes enkele langgerekte uitgiftepunten gebouwd, met op iedere meter een kassa. Tijdens wedstrijden en evenementen kunnen massa’s mensen hier snel en efficiënt worden bediend. Eromheen kunnen ze hun eten en drinken in een behaaglijke omgeving nuttigen achter de 24 meter hoge EFTE-gevel. Die bestaat uit tweehonderd kussens, opgebouwd uit twee lagen kunststof folie waartussen lucht wordt geblazen. Daardoor ontstaat een gebogen, isolerende wand waar een zee van licht doorheen valt.

‘Het is alsof je een openhartoperatie uitvoert terwijl de patiënt lekker doorspeelt’

De verbouwingsoperatie van 16 miljoen euro is vooral uitzonderlijk omdat het stadion gewoon doordraait. Vaste regels zijn dat evenementen altijd voorgaan op de bouw en veiligheid voor bezoekers gegarandeerd is. “Voor ons is het natuurlijk niet alledaags dat we regelmatig de bouwplaats schoon moeten opleveren omdat er duizenden mensen langs moeten”, zegt projectleider Erik Hooijschuur van Ballast Nedam. “Het is alsof je een openhartoperatie uitvoert terwijl de patiënt lekker doorspeelt.”

Het stadion is niet alleen op wedstrijddagen van Ajax drukbezocht. De hele week door zijn er rondleidingen, banenmarkten en congressen. Geregeld zit het ook bomvol bij grootschalige evenementen, zoals de optredens van de Toppers en het recente kickboxspektakel Glory 59 rond Rico Verhoeven.

De bouwkundige ingrepen kosten mede daarom voortdurende afstemming en overleg. Niet alleen met het stadion, maar ook met de wegbeheerders. Ballast Nedam realiseerde de uitbouw, die inmiddels is voltooid, namelijk boven een vierbaansweg. Deze moest de afgelopen maanden een paar keer dicht om grote operaties mogelijk te maken.

De A staat in dit geval niet voor ‘Ajax’ of ‘ArenA’, maar voor de vorm van de constructie

Voor het zware werk versterkte de aannemer eerst enkele betonwanden en kolommen van de bestaande constructie. Vervolgens werden, volgens een ontwerp van Arcadis, ter weerszijden van de weg schroefpalen en jetgroutkolommen aangebracht, met erop vijzelbalken. Op de nieuwe funderingsconstructie kwam een rij zware stalen A-frames te staan, die in één keer werden ingehesen. De A staat in dit geval niet voor ‘Ajax’ of ‘ArenA’, maar voor de vorm van de constructie. Deze ondersteunt de dikke ronde kolommen die de nieuwe uitbouw dragen. Na koppeling met behulp van een stalen vakwerkconstructie kon Ballast Nedam de bestaande omlopen uitbouwen met kanaalplaatvloeren. De aannemer bouwde ook een nieuwe liftkern die de nieuwe vloeren met elkaar verbindt.

Projectgegevens

Ontwerp: Arcadis
Bouwer: Ballast Nedam
Bruto vloeroppervlak: 5300 vierkante meter
Oppervlak ETFE-gevel: 2440 vierkante meter folie, 200 luchtkussens
Staalconstructie: 714.000 kilo
Investering totale verbouwing: 16 miljoen euro

De kraag van de tribune werd versterkt met een rij S-kommen. Aan deze gebogen staaldelen werd uiteindelijk de nieuwe ETFE-gevel bevestigd. Deze heeft een vierhoekige structuur en is opgebouwd uit lichte stalen kokers. Door prefabricage kon telkens een compleet spant worden ingehesen en vastgebout. Het onderste deel van de gevel werkte Ballast Nedam af met sandwichpanelen, met eroverheen een geveldoek.

Tussen stadion en bouwer was voortdurend overleg noodzakelijk om alles in goede banen te leiden tijdens de uitvoering. Dat leidde geregeld tot aanpassing van de planning. De vluchttrap naar de vierde etage moest er bijvoorbeeld helemaal uit om de aanpassingen aan de vloeren mogelijk te maken. Maar daardoor werden de vluchtwegen vanaf het middendeel veel te lang. In onderling overleg werd daarom besloten om het plaatsen van de nieuwe, definitieve trappen naar voren te schuiven. Kroezen: “De veiligheid van onze bezoekers staat bij de verbouwing op de eerste, de tweede en de derde plaats.”

Geen extra zitplaatsen, wel meer comfort

Wat het allemaal oplevert? Geen extra zitplaatsen, wel meer comfort. Heineken Interieur Design, verantwoordelijk voor het interieurontwerp, legt momenteel de laatste hand aan de afwerkingdetails van de nieuwe bars op niveau 4 en 7. Het restaurant voor op niveau 6 is een grote blikvanger. Dat bezit een enorme bar met rondom eettafels op parketvloeren. Alleen een dilatatievoeg middenin de vloer herinnert eraan dat het oppervlak de afgelopen maanden is verdriedubbeld. Vanaf de binnenzijde van het restaurant hebben dinerende bezoekers zicht op het veld.

Opvallend is verder het grote aantal toiletten dat erbij kwam: op niveau 7 zijn het er 28, op niveau 5 maar liefst 104. Bijzonder is dat de toiletgroepen flexibel inzetbaar zijn. Door wanden te verplaatsen kunnen herentoiletten razendsnel veranderen in damestoiletten. “Handig, want bij concerten hebben wij vaak veel meer dames op bezoek dan bij voetbalwedstrijden”, zegt Kroezen.

Na afronding van de oostzijde ligt de verdere verbouwing van de ArenA stil tot na het EK 2020, op een paar projecten aan de westzijde na. Dit in verband met de wedstrijden die in het stadion worden gespeeld.

Ballast Nedam kijkt ernaar uit, ondanks de ongewone gang van zaken: telkens inspelen op de evenementen die voorbijkomen en soms al voor oplevering een kras op een nieuwbouwelement. Hooijschuur: “Al in de aanbestedingsfase weet je niet precies hoe alles gaat lopen, je moet voortdurend afstemmen. Of dat moeilijk is? Niet echt, want we doen sinds de oplevering al alle onderhoud in het stadion. Het is een kwestie van geven en nemen.”

Megabatterij

De Johan Cruijff ArenA is tijdens de verbouwing uitgerust met Europa’s grootste megabatterij. Daardoor kan het stadion tijdens een stroomstoring altijd beschikken over energie. De batterij kan energie opslaan uit de 4.200 zonnepanelen op het ArenA-dak en kan het energienet ontlasten door pieken tijdens evenementen af te vlakken. Het opslagsysteem van 3 MegaWatt is opgebouwd uit tweedehands batterijen van elektrische auto’s. Het combineert Eaton inverters met het equivalent van 148 Nissan LEAF-batterijen. De ArenA-batterij kan ook worden geladen op momenten dat er pieken op het net ontstaan en de ArenA-batterij capaciteit over heeft.

Reageer op dit artikel