nieuws

Het nieuwe Hof van Eden?

utiliteitsbouw 69

Het nieuwe Hof van Eden?

Nederland telt nu al meer 50-plussers dan inwoners die die leeftijd nog niet gehaald hebben. En de overheid verlangt dat al die ouderen langer zelfstandig wonen. Het aanbod van geschikte woningen blijft echter achter. Het initiatief Knarrenhof bewijst dat bouwen voor oudjes niet duur hoeft te zijn.

Meerdere steden kennen een Begijnhof. Haarlem heeft zijn Haarlemse Hofjes, ooit meer dan veertig, nu nog 22. Ze kenmerken zich door rustie ke binnentuinen, met vaak prachtige kleine woningen. De hofjes waren, in al hun eenvoud, een goede vorm van bejaardenzorg. Oudere weduwen of ongehuwden woonden gezamenlijk op één terrein, waar ze niet vereenzaamden, in een tijd dat overheidssteun nauwelijks bestond. De arme bewoonsters kregen tegen een bescheiden betaling huisvesting, een maandelijkse toelage en turf voor de verwarming. Daarnaast kregen ze onder andere boter, gort, medische verzorging en wanneer een bewoonster kwam te overlijden, een nette begrafenis.

Het inspireerde ondernemer Peter Prak om het concept grondig af te stoffen en de 21ste eeuw in te loodsen. Samen met Eerde Schipper van INBO-architecten nam hij zeven jaar geleden het initiatief voor een Knarrenhof: een woonconcept voor ouderen en anderen, gebaseerd op het oude hofjes-idee. Prak: “De aanpak van het concept gaat verder dan alleen de fysieke vorm van een hof. Bij Knarrenhof gaat het juist om de combinatie van een goede inhoud qua sociale samenhang, ‘zorgvoorbereid’ zijn, duurzaamheid en zelfstandigheid. En dat in een proces waarin de groep ‘de baas’ is.”

De toekomstige ‘hovelingen’ organiseren samen het onderhoud, de zorg, energie en zo meer met hulp van de landelijke stichting. Als gebruikers dat zelf doen, is dat volgens de initiatiefnemers altijd actiever, leuker, beter en goedkoper. Was de Knarrenhof in eerste instantie bedoeld voor ouderen, inmiddels melden zich steeds meer andere mensen – bijvoorbeeld met gehandicapte kinderen of familieleden en geïnteresseerden in een meergeneratie-hof. Het idee slaat dus aan. Inmiddels zijn er al vierduizend geïnteresseerden in zeventig gemeenten verspreid door Nederland.

Primeur

Zwolle krijgt de primeur: nog dit jaar gaat daar de eerste paal de grond in voor de bouw van ‘s lands eerste hofje nieuwe stijl. Er komen 67 huizen die allemaal ruim voor aanvang bouw verkocht waren. Prak: “De hofjes van vroeger waren besloten en veilig, maar zeker niet luxe en comfortabel. Dat is ons concept wel. Knarrenhof stelt privacy en wooncomfort centraal in een veilige en afsluitbare hof. Ieder heeft een eigen voordeur, inpandige berging, terras, zolder en een eigen afsluitbare schuur op het terrein. Door de combinatie van ouderwets burenfatsoen en ‘noaberschap’ ben je er nooit alleen. Met de gemeenschappelijke tuin en hobbyruimte is er namelijk genoeg mogelijkheid voor ontmoeting. Het is beslist geen woongroep, want niets moet gezamenlijk, maar het kan en mag wel.”

Prak en Schipper geloven heilig in hun aanpak en voorspellen een grote toekomst voor hun hofjesconcept. “Met het Scheiden Wonen en Zorg hebben de ministers Schippers en Van Rijn de stap gezet naar een zorgsysteem met meer eigen verantwoordelijkheid. Het budget is met 30 procent verkleind, twee op de drie verzorgingstehuizen gaat dicht, alleen zeer ernstige gevallen worden nog opgevangen”, stelt Prak. “Bovendien mogen en kunnen corporaties weinig meer en heeft minister Blok met zijn nieuwe Woningwet en het Gepast Toewijzen het langer thuis wonen geblokkeerd. Door het te haastig invoeren van dit beleid is er nu geen geld meer voor toekomstvoorbereide woningen voor sociale huur.”

Volgens Prak en Schipper bewegen marktpartijen pas wanneer ouderenwoningen in het duurdere segment vallen. “Want een woning die echt op langdurige zelfstandigheid is gebaseerd kost zo 20.000 euro extra. Dus als de markt dat doet dan is het vanaf 260.000 euro. Wij bouwen vanaf 158.000 euro.”

Fraude

Prak wijst daarnaast op het wantrouwen dat rond vastgoedprojecten heerst. “Als we acht jaar terugkijken zien we fraude en zelfverrijking bij projectontwikkelaars, corporaties en banken, verzekeraars, wethouders, gedeputeerden, accountants, hogescholen, ziekenhuizen. Het gevoel is dat de enige die je nog kunt vertrouwen, jezelf is. Wij denken dat pas als de eindgebruiker zelf de baas is, een bedrijf pas echt zijn best gaat doen voor haar klanten in plaats van voor haar directie. Wij denken dat dit zogenaamde coöperatie-denken onstuitbaar is. Daarom werken wij zo. Onze professionals faciliteren slechts. Wij adviseren wat haalbaar is, maar de bewoner kiest en niemand anders.”


Nederland wordt anders

Op initiatief van Actiz, de organisatie van zorgondernemers, schreef Rijksbouwmeester Floris Alkemade vorig najaar een ontwerpprijsvraag uit onder de titel ‘Who Cares’. Op 18 januari was in Almere de kickoffbijeenkomst. Sinds vrijdag 10 februari kunnen architecten zich inschrijven. De prijsvraag zal worden uitgeschreven in samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving, de gemeente Rotterdam (zorgorganisatie Humanitas), de gemeente Almere (ontwerpatelier Almere) en de gemeente Groningen. In deze nieuwe prijsvraag staan de zorg en de naoorlogse wijken centraal. De deelnemende gemeenten zullen wijken voordragen die ideaaltypisch moeten zijn en een voorbeeldfunctie voor vergelijkbare wijken kunnen vervullen. Humanitas is op zoek naar een toekomstbestendig concept voor langdurige verpleegzorg in de stad. Deelnameformulieren en meer informatie is te vinden op www.nederlandwordtanders.nl.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels