nieuws

Reportage: Nieuwbouw met een menselijke maat

utiliteitsbouw

Reportage: Nieuwbouw met een menselijke maat

Ter Apel krioelt. De toestroom van vluchtelingen is zo groot dat in Budel een tweede aanmeldpunt wordt ingericht. Dagelijks werken tweehonderd bouwvakkers aan het nieuwe asielzoekerscentrum.

BAM maakt tempo om in Ter Apel tweeduizend asielzoekers goed onderdak te bieden. De eerste buurt van dertig woningen is gereed en kan volgende week de eerste vluchtelingen ontvangen. De herontwikkeling van het asielzoekerscentrum in Ter Apel betekent voor BAM een opdracht van 75 miljoen euro. Tot het werk behoren niet alleen het ontwerp en de realisatie maar ook (voor een periode van 24 jaar) het beheer. Fasegewijs verdwijnen de oude stacaravans om plaats te maken voor acht buurten met een menselijker gezicht. Wisselende steenpatronen verhogen de herkenbaarheid van de groepen woningen.

Projectdirecteur Wim van den Berg: “In april zijn we begonnen. Eind september komen de eerste bewoners. We leveren nu om de drie weken een buurt op. Voor de kerst is de school gereed.” De 258 woningen van het AZC, waarvan zestien voor mindervaliden, zijn bepaald geen gewone rijtjeshuizen. Voor de vluchtelingen betekent Ter Apel de eerste echte kennismaking met Nederland. Sommigen blijven slechts enkele dagen, anderen vanwege de af te wikkelen procedures, veel langer. De woningen zijn ingericht voor het verblijf van acht personen die elkaar vooraf meestal niet kennen. Privacy bieden de kamers voor maximaal twee mensen. De woningen hebben een gemeenschappelijke ruimte. Keuken en toilet worden gedeeld. “De verschillen met normale woningen zijn enorm”, zegt Van den Berg. “Er zijn veel specifieke voorzieningen voor mensen die niet altijd gewend zijn te leven zoals dat in Nederland gebruikelijk is. Het warmwater sluit na een periode automatisch af. Het energiegebruik is afgestemd op de aanwezigheid van mensen. De buurten zijn duurzaam opgezet. Je ziet zonnepanelen.”

Divers

De opvang vindt plaats in onder- en bovenwoningen, zonder portiek. De bovenwoningen worden bereikt via een inwendige trap. “De stedenbouwkundige opzet lag al vast. Daar zijn we op doorgegaan met het iets verkleinen van de binnenruimtes. Alle buurten hebben een menselijke maat gekregen met eigen uitstraling, metselwerk en het gebruik van kleuren. Geen grijze massa maar een heel diverse bouw. De mensen moeten snel de weg kunnen vinden. De wasruimtes en uitgiftegebouwen voor bijvoorbeeld voedingsmiddelen zijn herkenbaar aan eigen symbolen.”

Regio

Op de bouwplaats klinkt af en toe een woord Engels of Pools. Verreweg het meeste werk wordt echter verzet door mensen uit de regio. “We hebben niet zo veel nationaliteiten. Dat was ook de wens van de gemeente. Bij BAM is het een beleidspunt veel gebruik te maken van mensen uit de streek.” In de overgang van de ene naar de volgende buurt, heeft BAM vanwege de verhuisbewegingen even een kleine productiedip. In december 2016 zullen alle bouwwerkzaamheden op het 12 hectare grote terrein zijn afgerond. Naast de 258 woningen verrijzen een school met gymzaal, een gezondheidscentrum en recreatiegebouwen. 

Van vluchteling tot gedreven architect

“Daar! Daar woonden we. In huisje nummer 11.” Faddi Kachachee wijst naar een stacaravan. “Geweldig om mee te mogen werken aan het nieuwe asielzoekerscentrum in Ter Apel. Zes jaar geleden zijn we hier zelf opgevangen.”

Faddi (1988) en zijn broer Sameir (1989) vluchtten in 2009 uit Bagdad. Voor hen stond Irak in brand. Na een moeilijke tocht arriveerde het tweetal in Ter Apel, het startpunt van een zes maanden lange procedure om een verblijfsvergunning te verkrijgen. Als asielzoeker woonden ze op diverse plaatsen in Nederland. “Onze eerste dagen in Ter Apel waren heel moeilijk”, blikt Faddi terug. “We voelden ons erg onveilig.” Met een opmerkelijke veerkracht echter vond het tweetal zichzelf terug. De broers wilden zich bewijzen. Hoe? Door architect te worden! Eind 2017 studeren ze beiden af aan de Hanzehogeschool in Groningen. “We kregen een huis in Groningen. Zijn gelijk hard gaan studeren. Eerst de Nederlandse taal, daarna in één jaar Havo voor buitenlanders, gevolgd door een staatsexamen. Anders konden we geen hoger beroepsonderwijs volgen.”

Wie hbo volgt, moet stage lopen. Zij moesten zelf maar een bedrijf zoeken. Faddi: “Op een wand met vacatures las ik AZC Ter Apel. Dat was té toevallig. Ik heb direct gebeld en niet eens overleg gevoerd met mijn docent.” Projectdirecteur Wim van den Berg van BAM: “Het is bijna te leuk om waar te zijn. Twee jongens die hun kans grijpen. Ik dacht: geweldig dat we een steentje kunnen bijdragen. Ze zijn begonnen bij ontwerp en engineering met allerlei hand- en spandiensten.”

Sameir: “Heel leerzaam. Ik vond het niet erg om kleine klusjes te doen. Voor ons is dit de eerste keer dat we officieel voor een bedrijf werken. We hadden contact met Nederlandse volwassenen.” Faddi: “Wim en Marcel konden me direct vertrouwen. Ik was in het begin wel een beetje bang voor de verantwoordelijkheid die ze me gaven.”

Van den Berg: “Die jongens volgen niet voor niets een hogere beroepsopleiding. Dat geeft vertrouwen. Ze hebben snel Nederlands geleerd, zijn erg leergierig. Kortom: goede stagiaires.”

Snel mikt op nieuwe rol studentenwoning

Flexibele bouwer Jan Snel uit Montfoort ziet voor zichzelf geen hoofdrol bij de eerste opvang van de asielzoekers. Her en der in het land wordt tijdelijk de helpende hand geboden. Veel meer verwacht directeur Harry van Zandwijk van de tweede fase, wanneer de statushouders huurwoningen krijgen toegewezen. “We leggen de laatste hand aan een proefwoning. De ontwikkeling is klaar. We kunnen als een trein zes tot tien woningen per week leveren. Normale rijtjeshuizen of drie verdiepingen hoog. Tot nul-op-de-meter toe.”

Snel heeft in de crisisjaren de studentenwoning ontdekt. Aan de Amsterdamse Zuidas zijn de eerste achthonderd neergezet. De eerste paal ging in het voorjaar van 2014 de grond in, de oplevering volgde 324 kalenderdagen later. Het complex van vijf bouwlagen is bedoeld voor minstens twaalf jaar. Elders in de hoofdstad (Amstelwijk) komen 520 studentenwoningen. Volgend jaar begint in Utrecht de bouw van 250 stuks.

Van Zandwijk: “In de markt is een grote vraag naar betaalbare huurwoningen. Beleggers spelen daar op in. De woningen zijn, we geven geen-gezeurgarantie, prima geschikt voor de statushouders, de mensen die in Nederland kunnen blijven. Alles komt in droogbouw uit de fabriek. Geen faalkosten dus.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels