nieuws

Elke patiënt zijn eigen kachel

utiliteitsbouw Premium

Elke patiënt zijn eigen kachel

In een ziekenhuis is eigenlijk alleen het bord dat naar de uitgang verwijst interessant. Maar in het Medisch Spectrum Twente (MST) in Enschede, dat in aanbouw is, vertoeven patiënten, personeel en bezoekers straks waarschijnlijk toch weer iets aangenamer. Elke patiënt kan namelijk zijn eigen klimaat regelen, zodat het niet overal meer even warm hoeft te zijn.

Een elektrisch element boven elk bed is één van de innovatieve installatietechnische voorzieningen in het nieuwe Medisch Spectrum Twente. Met dat element kan de patiënt zichzelf bijverwarmen. “In ziekenhuizen is het met gemiddeld 22 graden Celsius vaak warmer dan in andere gebouwen”, zegt projectleider Marien Breedijk. “Dat wordt niet altijd als comfortabel ervaren.” Met een elektrische bijverwarming kan de temperatuur op de verdiepingen iets omlaag. Patiënten die dat te koud vinden, kunnen het element in het plafond aanzetten.

Een andere noviteit in het MST houdt verband met de opdektafel: de tafel waar de benodigdheden voor een operatie worden klaargelegd nadat ze zijn gesteriliseerd. Om de instrumenten steriel te houden, blaast een horizontale luchtstroom (crossflow) eventuele ongerechtigheden tijdens het uitpakken en rangschikken van de benodigdheden weg. “De kans dat het gereedschap vervuilt wordt kleiner wanneer de lucht uit de wand komt”, zegt Louis Wesselink, die verantwoordelijk is voor de installaties van het MST. “De verzorger van het instrumentarium staat dan altijd stroomafwaarts; alles wat niet op de tafel hoort, wordt eraf geblazen.”

Bijzonder vindt Breedijk ook het microfiltersysteem dat het drinkwater vrijwaart van gevaarlijke legionellabacteriën. Het systeem zit direct achter de watermeter. “Voor ziekenhuizen is dat bijzonder, omdat drinkwater daar vaak decentraal, aan de uitstroomkant, wordt gefilterd.” Zonder microfilter moet het warme water circuleren met een temperatuur van 60 graden Celsius, zodat legionellabacteriën zich niet kunnen vermenigvuldigen en de kans op een besmetting minimaal wordt.

Voorts moet een ziekenhuis regelmatig alle tappunten spoelen. Voor het MST is dat nogal wat, vindt Breedijk. “Er zijn ruim drieduizend tappunten voorzien en die moeten allemaal vele keren per jaar minimaal twintig minuten achtereen worden gespoeld. Dat kost veel water, energie en tijd.”

Tapwater wordt in perioden met overtollige energie voorverwarmd in een buffer die de pieken in het verbruik vermindert. Het MST gebruikt daarvoor de watertank van de sprinklerinstallatie. Deze heeft een inhoud van 110 kubieke meter. Een warmtepomp brengt het sprinklerwater op temperatuur waarna een wisselaar het tapwater via deze buffer voorverwarmt.

De warmtepomp staat in verbinding met een warmte-koudeopslag (wko) in de bodem. Aan de realisatie daarvan is heel wat discussie vooraf gegaan. Aanvankelijk was de gedacht dat zo’n systeem in Enschede geen kans van slagen had, vertelt Breedijk. “Tussen de bodembron en de stad ligt de Bentheimer zandsteenlaag. Die zou moeilijk te doorboren zijn.” Tegen deze voorspelling in is toch gekozen voor een wko, vult Wesselink aan. “Die beslissing sloot ook goed aan bij de keuze voor betonkernactivering.” Voor de naverwarming van de verdiepingen wordt het ventilatiesysteem gebruikt. Een wisselaar brengt de lucht op temperatuur.

Elk van de drie operatiekamers heeft een eigen luchtbehandelingskast. Iedere kast is afgesteld op een capaciteit van 50 procent. “Wanneer één van de installaties uitvalt, kunnen de resterende twee het tekort opvangen zonder dat de luchtbehandeling in het operatiecomplex in problemen komt”, rekent Wesselink voor.

De luchtbehandeling is geconcentreerd op de hoogste, zevende verdieping die als technische ruimte is ingericht. De vierde verdieping is gereserveerd voor de technische voorzieningen voor de intensieve zorg.

Als de elektriciteit uitvalt, vangt het ziekenhuis dat op met een statische no-break noodstroomvoorziening. Deze installatie bestaat uit twee rekken met natte accu’s die elk 340 kilovoltampère leveren. De no-break accu’s vangen de vijftien seconden op die het duurt voordat de dieselaggregaten zijn gestart en elektriciteit leveren. “Deze aggregaten leveren een vermogen van tweemaal 2000 kilovoltampère”, zegt Breedijk, “genoeg om ruim de helft van de ziekenhuisfuncties in bedrijf te houden.” Het no-break vermogen is volgens Wesselink voldoende om ongeveer 15 procent van deze functies te bedienen.

Het accusysteem heeft een rendement van ongeveer 94 procent. Een dynamische no-break voorziening met een sneldraaiend vliegwiel komt tot 97 procent. De markt biedt onder meer combinaties waarin het vliegwiel als startmotor werkt voor het dieselaggregaat. Vanwege de hogere kosten viel het vliegwiel af.

Om technische redenen viel voor het MST in Wesselinks woorden ook de ambitie af om het eerste ziekenhuis te worden dat alleen met leds wordt verlicht. Die redenen zijn de harmonische vervormingen en die doen zich vooral voor op het moment dat het noodaggregaat draait. “Door die vervormingen kan de noodstroomvoorziening door de knieën gaan.” Dat is te voorkomen met actieve filters, maar die veroorzaken weer energieverlies.

In de ontwerpfase in 2011 vielen ook zonnepanelen af: ze zouden met een kleine 3 procent te weinig bijdragen aan de energievoorziening en zeventien jaar terugverdientijd werd als te lang aangemerkt. Daarmee viel ook de aanleg van watervoerende zonnecollectoren af, zegt Wesselink. “Bij het uitwerken van de plannen is overwogen om daarmee de wko op te laden.” Het sheddak boven het ziekenhuis is overigens wel voorbereid op eventuele toekomstige zonnepanelen.

Bij het maken van het ontwerp is voor de brandbestrijding ook gekeken naar een watermistsysteem. Die keuze viel af ten gunste van een conventionele sprinklerinstallatie. Het watermistsysteem viel af vanwege onder meer de drie atria van elk zeven verdiepingen hoog. In het slechtst denkbare scenario zou het vernevelde water zijn verdampt voordat het effect zou sorteren. Uit een sprinkler komen druppels waarvan het veel langer duurt voordat die zijn verdampt. Alle ruimten in het MST zijn gesprinklerd.

Medisch Spectrum Twente

Oppervlakte: MST nieuwbouw 78.400 vierkante meter

Investering: nieuwbouw 239 miljoen euro incl. btw

Opdrachtgever: Medisch Spectrum Twente

Projectbureau nieuwbouw: dr. A.L.P. Buitelaar, ing. M. Breedijk

Techniekconcept: Arup, ir. J. Wiedenhoff

Installatiecombinatie: Croon/Unica/Wolter&Dros

Bouwkundig ontwerp: IAA Architecten ir. H.A.M. Abels

Realisatie: Bouwcombinatie Dura Vermeer/Trebbe

Constructie: Bartels Ingenieurs ir. S. W.H. Droste

Reageer op dit artikel