nieuws

Hoge zuil met cannelures op dramatische plek

utiliteitsbouw

Hoge zuil met cannelures op dramatische plek

Toekomstige archeologen zullen verbaasd staan. Zou de theorie van Iman Wilkens, dat Homerus op zijn reizen ook Zierikzee (verblijfplaats van de tovenares Circe) heeft aangedaan, toch kloppen? Ze zullen daar namelijk een hoge toren vinden die door zijn cannelures aan een Griekse zuil doet denken. Nee, geen deel van een tempel, maar een 115 meter hoge betonnen radartoren van de Vlaams-Nederlandse Schelde Radar Keten (SRK).

“Een toren ontwerpen is altijd leuk”, zegt Paul Wintermans, architect en partner van Quist Wintermans Architekten uit Rotterdam. “Het is mijn eerste radartoren. Op een dramatische plek, met de enorme horizon van de Noordzee en aan de landzijde de Deltawerken. Hij heeft de vorm van een naald, hoger dan de turbines van de windmolens, staat op een dam en steekt als een spijker in de dam. Ik heb hem onderscheidbaar gemaakt door het materiaal en de architectonische vorm. Helemaal bovenin wordt hij wat dikker, daar zitten functies zoals een werkruimte en computers. Aan de buitenkant oogt hij slank, door can nelures (verticale groeven). Dat geeft de toren een heel eigen karakter.”

De cannelures hebben ook een andere functie, meldt Wintermans. “Zij overtroeven de vlekken en oneffenheden die ontstaan door kistnaden en centerpennen. We wilden de toren eigenlijk uitvoeren met een glijbekisting, maar de aannemer heeft voor een klimbekisting gekozen.”

Weinig vervorming

“In de toren zit veel voorspanning”, aldus de architect. “De radar moet heel ver kunnen kijken en als het waait mag de toren niet veel vervormen. Hij moet heel stijf zijn. Dat was mede een reden om voor beton te kiezen, materiaal dat goed overleeft in het rauwe klimaat. MC Bouwchemie levert de kleur, die wordt aangebracht op het nog natte beton. De kleur wordt antraciet (heel donker grijs). De Welstandscommissie van Zierikzee stelde hoge eisen aan het uiterlijk van de 115 meter hoge toren. Hij moet echt gezien mogen worden.”

De buitenwand springt van 80 centimeter dikte naar 70 en 50 centimeter. Bovenaan wordt de toren wijder, van zo’n 6 meter diameter naar ruim 9 meter. Het platte dak is rondom voorzien van een stalen borstwering die naar binnen helt. Onder het overstek zijn led-lampen voorzien boven de cannelures. Wintermans: “Als het donker is lijkt het alsof de toren een verlichte kroon heeft. Een ander mooi detail is de entree, hoog boven de dam in verband met het risico van hoog water. Een lange monumentale betonnen trap loopt van de dam naar de deur.”

Patrick van Iersel, omgevingsmanager bij Rijkswaterstaat, bevestigt dat de toren nauwelijks mag vervormen. “Ook onder extreme omstandigheden niet meer dan 0,25 graden. Het is een onbemande toren, maar met een lift, een verzinkt stalen trap, led-verlichting. Zonder gas, water of riolering. Alle kabels voor de elektriciteit en communicatie lopen door de betonnen wand naar boven. De toren heeft een brandmeldinstallatie. Hij is ontworpen voor een levensduur van honderd jaar, bestand tegen golven en wind, met minimaal onderhoud.”

De radartoren staat op een op de originele zeebodem opgespoten dam van zand. De stalen damwanden (planken van 11 en 14,5 meter) van de bouwkuip vormen in combinatie met een betonnen funderingsplaat (1,6 meter dik, met een hoog percentage wapeningsstaven) de fundering. Onder de plaat bevindt zich een kelder, van waaruit de wapening van de toren wordt voorgespannen.

De aanvoer van bouwmaterialen is geen probleem. Hij loopt over de openbare weg en de havendam, breed en sterk genoeg voor alle transporten. “We verwachten een goede betonkwaliteit met de inzet van klimbekisting van Doka. De mortel wordt niet verpompt, maar gekubeld. Het beton heeft verschillende sterkteklassen en wordt met trilnaalden verdicht”, licht Van Iersel toe.

De radarinstallatie wordt geleverd door HITT uit Apeldoorn. Hij moet ruim zicht geven op het ankergebied De Steenbank in de Noordzee. De aannemer, Besix, heeft eerder radartorens gebouwd in Jabbeke en Oostende, beide in België.

Projectgegevens

Project: Radartoren op Neeltje Jans

Opdrachtgever: Rijkswaterstaat

Architect: Paul Wintermans

Constructeur: Besix Engineering Department, Brussel

Aannemer: Besix Nederland

Bouwsom: Circa 6 miljoen euro

Bouwperiode: April ‘14 tot medio ‘15

In gebruik: Tweede helft van 2015

Artist’s impression van de toren. Afbeelding: Quist Wintermans Architekten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels