nieuws

Opvallend bezoekerscentrum ‘abstracte doos op pootjes’

utiliteitsbouw

Opvallend bezoekerscentrum ‘abstracte doos op pootjes’

“Een abstracte doos op pootjes”, zo omschrijft architect Wytze Bouma van Jelle de Jong Architekten uit Lemmer het nieuwe bezoekerscentrum, dat bij het negentig jaar oude Ir. D. F. Woudagemaal komt.

Het bouwwerk krijgt de vorm van een halfronde buis en staat op schuine
betonkolommen pal achter de IJsselmeerdijk. Een 50 meter lange stalen loopbrug
verbindt het bezoekerscentrum straks met het gemaal. Onder en naast het gebouw
komt een waterpartij. Het contrast tussen het Ir. D. F. Woudagemaal en het
bezoekerscentrum is groot. Het metselwerk in de stijl van de Amsterdamse School
en het nieuwe aluminium bezoekersgebouw passen volgens de architect heel goed
bij elkaar. “We hebben expres afstand tot het gemaal gezocht, zowel letterlijk
als wat de stijl van het gebouw betreft,” zegt Bouma, die samen met zijn
collega’s Jelle de Jong en Kees de Haan verantwoordelijk voor het ontwerp is.
Het eigentijdse uiterlijk is bewust ondergeschikt aan het karakteristieke gemaal
gemaakt. “Het draait om het gemaal en niet om het bezoekerscentrum. Om die reden
is ook voor een donkergrijze kleurstelling van wanden en kolommen gekozen.” De
ontwerpfase is zorgvuldig met Monumentenzorg doorlopen. Belangrijk punt hierbij
was de inpassing van het gebouw met bijkomende elementen in het terrein. “We
hebben bijvoorbeeld heel bewust voor de waterpartij gekozen omdat dit mooi in
het terrein past. Bovendien ben je dan zeker dat op die plek niets anders meer
neergezet wordt.”

Uitkijk

Het bezoekersgebouw rijst 5 meter boven de begane grond uit. Daarmee is een
uitkijk over de dijk naar het IJsselmeer en het gemaal zelf gewaarborgd. De
vloer staat op 22 betonkolommen die aan de bovenzijde 120 centimeter breed zijn
en naar beneden toe tot 55 centimeter aflopen. De entree van het
bezoekerscentrum is een ontvangstruimte op de begane grond, precies in het
midden van de nieuwbouw. Het gebouwtje van 5 bij 15 meter is via een 30 meter
lange houten brug bereikbaar. Bezoekers kunnen vervolgens via een trap naar
boven. Alle technische installaties, zoals het ventilatiesysteem, worden in het
entreegebouw ondergebracht. Aan de kant van het IJsselmeer krijgt het
bezoekersgebouw (11 x 70 meter) over de hele breedte een grote glazen wand van
3,5 meter hoogte. Op de eerste verdieping komen een filmzaal, expositieruimte en
horecagelegenheid. In totaal kunnen zo’n 260 personen tegelijkertijd in het
gebouw terecht. Een van de opvallende elementen is een 50 meter stalen
voetgangersbrug die vanaf het gebouw naar de kruin van de IJsselmeerdijk loopt.
Via de dijk kunnen bezoekers het gemaal bereiken. De brug krijgt een betonnen
looppad. “In het laatste stuk zit een beweegbare klep, zodat we bij eventueel
benodigde aanpassingen van de dijkhoogte de aansluiting van de brug op eenvoudig
wijze kunnen aanpassen.”

Strakke huid

De buitenkant van het gebouw krijgt een aluminium beplating, kalzip, een
profiel met om de 80 centimeter een ribbel. Hierdoor ontstaat een strakke huid.
Door dit materiaal ontstaat een modern industrieel gebouw,” legt Bouma uit. Aan
de binnenzijde van het bezoekerscentrum komt een huid van geprofileerde
staalplaat. Zodra de nieuwbouw van het bezoekerscentrum is afgerond, wordt
buitenom nog een stuk grond ontgraven en onder water gezet. Het meertje dat
ontstaat, krijgt een verbinding met de nabij gelegen Dijkvaart. Vandaar ook dat
de kolommen van beton zijn. Bezoekers lopen via de houten brug over het water
het gebouw binnen. Behalve met het bezoekerscentrum heeft de architect ook
bemoeienis met de invulling van het terrein. “Bij het gebouw zijn vijftien
parkeerplekken. Op drukke dagen als het gemaal op stoom is, is dat te weinig.
Daarom worden er nog eens dertig parkeerplekken aangelegd, 500 meter verderop
bij de entree aan de provinciale weg.” Voor de nabije toekomst bestaat nog een
plan om een aanlegsteiger aan de zijde van het IJsselmeer te realiseren, zodat
pleziervaarders het gemaal ook eenvoudig kunnen bezoeken.

Jelle de Jong Architekten

Jelle de Jong Architekten uit Lemmer kreeg de opdracht voor de bouw van een
bezoekerscentrum na het winnen van een prijsvraag van de Stichting Woudagemaal
in 2006. Uit vier ontwerpen werd dat van De Jong als beste uitgeroepen. In het
eerste concept was het gebouw kleiner dan dat het nu uiteindelijk wordt. Na de
prijsvraag werd het budget iets ruimer, zodat de totale vloeroppervlakte kon
worden vergroot. Het Lemster architectenbureau, dat in 1988 werd opgericht,
ontwierp onder andere het vernieuwde Natuurmuseum Fryslân in Leeuwarden en het
glazen dak van de Broerekerk in Bolsward. Hoewel de negen werknemers
kleinschalig werken, kwamen hun ontwerpen zowel in 2009 als in 2010 in het
prestigieuze Jaarboek van de Architectuur.

Projectgegevens

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels