nieuws

‘Voorontwerp bleek hele puzzel’

utiliteitsbouw

‘Voorontwerp bleek hele puzzel’

Met een totaalpakket aan energiebesparende maatregelen is het DHV-hoofdkantoor straks net zo zuinig in gebruik als nieuwbouw. De kostenbesparende ingreep vereist een integrale aanpak. “Het gaat hier niet om vervanging van installaties, maar een totaalpakket van ingrepen dat moeten leiden tot een uiterst duurzaam eindresultaat.”

Het van de jaren zeventig daterende pand, dat verscholen ligt in de bossen
nabij kamp Amersfoort, maakt met zijn bruingeverfde houten kozijnen en
gevelpanelen een gedateerde en introverte indruk. Dat beeld gaat de komende
maanden drastisch veranderen. De verbouwingsplannen bestaan behalve een moderner
en transparanter uiterlijk ook uit sterk verbeterde energieprestaties en een
optimaal binnenklimaat. En dat voor een gangbaar renovatiebudget. “De lat ligt
hoog. Met de renovatie verandert het energielabel van G naar A en is het
40-jarige pand straks net zo energiezuinig als nieuwbouw” aldus Remko Noor,
installatie-adviseur bij DHV. Het advies- en ingenieursbureau neemt zelf het
ontwerp en het projectmanagement voor zijn rekening. “Met ons eigen pand laten
we zien waartoe we in staat zijn.” Het energieslurpende kantoor was na vier
decennia hard toe aan een opknapbeurt. Het DHV-onderkomen, een ontwerp van
architect D. Zuiderhoek, staat te boek als een van de eerste echte kantoortuinen
van Nederland. Het speelse complex beslaat circa 20.000 vierkante meter bruto
vloeroppervlak en is opgebouwd uit drie bouwdelen variërend van drie tot vier
verdiepingen. De werkruimte is een aaneenschakeling van zeshoekige rasters, elk
gegroepeerd rondom een kolom. Vides, trappen en hellingbanen verbinden de open
ruimtes rondom de kantoortuinen. “Het kantoortuinconcept heeft vanaf het begin
goed gefunctioneerd en blijft gehandhaafd. De medewerkers zijn ook zeer te
spreken over het aangename werkklimaat.”

Improviseren

Vorig jaar begonnen de aannemers Dura Vermeer en TBI Techniek aan de
verbouwing die in zes fasen is onderverdeeld. Deze maand begint de derde fase,
met 4000 vierkante meter een van de grootste kantoorvelden. Voor de ruim 1000
medewerkers is het gedurende de ingreep even improviseren, want het kantoor
blijft tijdens de ingreep in gebruik. De eindgebruiker koos voor een grondige
verbouwing die het kantoor het hoogste energielabel moet opleveren. “We hebben
als uitgangspunt de EPA-software genomen. Als ontwerpteam willen we aan het eind
van de rit kunnen bewijzen dat de renovatie aantoonbaar beter is uitgevoerd.”
Voor een zo energie-efficiënt mogelijk eindresultaat is gebruikgemaakt van de
Trias Energetica. Dak en gevel waren slecht geïsoleerd. Om het energieverlies te
minimaliseren wordt de houten gevel met enkel glas vervangen door een
geanodiseerde aluminium variant met HR++-glas van vloer tot plafond. “Vooral in
het voorontwerp was het een enorm gepuzzel. Niet elke energetische verbetering
heeft het gewenste resultaat. De gebouwschil krijgt een Rc-waarde van 5. Een nog
hogere isolatiewaarde was weliswaar haalbaar maar vergde dure aanpassingen aan
de gevelconstructie. We hebben constant gekeken wat het effect van de
verschillende maatregelen op elkaar en op het eindresultaat had.” Ook
installatietechnisch gezien was nog veel energiewinst te halen. “We hebben al in
het begin een principiële keuze moeten maken. De klimatisering gebeurde volledig
met lucht. Dat kon veel efficiënter door gebruik te maken van water.”

Warmteterugwinning

Door het gebouw blaast nu 220.000 kubieke meter lucht per uur. Door lage
temperatuurverwarming en hoge temperatuurkoeling wordt de hoeveelheid lucht
teruggebracht maar 90.000 kubieke meter verse buitenlucht per uur met
warmteterugwinning. “Daarbij stemmen we de hoeveelheid lucht af op de in het
gebouw aanwezige hoeveelheid mensen. Het rendement van warmteterugwinning op de
luchtbehandeling bedraagt meer dan 70 procent.” Voor de nieuwe
klimaatinstallatie wordt in totaal circa 18 kilometer aan nieuwe buizen
aangebracht. De plafonds in enkele gebouwdelen zijn inmiddels al voorzien van
strakke inductieunits waarin verwarmings- en koelelement zijn geïntegreerd.
“Voor het opwekken van koude en warmte maken we gebruik van de bestaande
installaties die nog niet waren afgeschreven, wel hebben we de regeling
geoptimaliseerd.” Alle nieuwe installaties zijn modulair van opzet waardoor
technisch verbeterde oplossingen in de toekomst makkelijk in te passen zijn. Ook
is al geanticipeerd op het toepassen van duurzame energiebronnen zoals
warmte-koudeopslag. Volgens Noor is het pand destijds al op een vrij duurzame
wijze geconstrueerd. “Het heeft een lichte betonconstructie, is slank
gedimensioneerd met een minimum aan materiaal. Er staat geen kolom te veel.” De
lichte opbouw was een belangrijk punt van aandacht, maar geen belemmering.
“Klimaatplafonds waren geen optie vanwege het extra gewicht. We hebben vanwege
deze relatief lichte constructie gekozen voor kunststof leidingen en
luchtbehandelingskasten. Elke sparing hebben we gecheckt.” De transparante
nieuwe gevel vereist wel constructieve aanpassingen. De 20 centimeter dikke
betonvloeren worden voorzien van een stalen voet om de volglazen gevel aan op te
hangen. Aan de westkant is momenteel een eerste proefgevel gemonteerd die een
beeld geeft van hoe het wordt.

Opwarming

Het ontwerp van DHV-architect Roel Brouwers zorgt voor aanzienlijk meer
daglicht. “We moesten daardoor maatregelen treffen tegen overmatige opwarming.
Buitenzonwering was vanwege de hoekige gevelvorm uitvoeringstechnisch vrij
complex. Dat probleem lossen we nu op door een zongestuurde lichtwering aan de
binnenzijde van het gebouw. Opgewarmde lucht tussen het glas en de screens wordt
afgevoerd middels openingen in de koof.” Op het dak komen zes opnemers voor de
lichtsturing. Een van de aspecten waarop nog wordt gestudeerd is de
brandveiligheid die niet meer voldoet aan de huidige eisen. “We onderzoeken de
mogelijkheid het gebouw te compartimenteren door dynamische brandscheidingen.”
De ambitieuze renovatie levert een forse (milieu)besparing op. “We bewijzen met
ons eigen kantoor dat een duurzame renovatie niet per definitie duurder is. De
hele verbouwing vindt plaats voor een regulier renovatiebudget.” Het
energetische geïntegreerd gebouwontwerp vergt wel een integrale aanpak. “Het
gaat hier niet om een vervanging van installaties, maar om een totaalpakket van
ingrepen die moeten resulteren in een duurzaam eindresultaat. Van marktpartijen
vraagt dat een meer oplossingsgerichte denk- en werkwijze. Het vooraf scheppen
van het totaalbeeld helpt om dat doel met zo min mogelijk faalkosten te
bereiken.” De renovatie moet begin volgend jaar klaar zijn. n

Projectgegevens

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels