nieuws

Dankbare taak in het zorgvastgoed

utiliteitsbouw Premium

Dankbare taak in het zorgvastgoed

Veranderingen in de zorg leiden tot andere eisen aan het vastgoed. Bestaande gebouwen schieten hiervoor tekort en zijn vaak moeilijk aan te passen. Gevolg is een grote nieuwbouwbehoefte, naast de renovatievraag.

Vastgoedadviseur Robert Hendriks en architect Jos Geelen van de Van den Berg
Groep zien er een aantrekkelijke opgave in. Beiden hebben vanuit hun discipline
een taak in het bijstaan van zorginstellingen voor hun plannen. Een dankbare
taak, schetsen ze. Want er ligt werk voor de bouw in overvloed.” Bestaand
zorgvastgoed blijkt vaak te duur in de exploitatie of niet aan te passen aan
veranderende gebruikseisen. Vaak gaat het om gebouwen van de afgelopen decennia,
die technisch gesproken weliswaar nog jong zijn maar onvoldoende flexibel om de
snelle veranderingen in de zorg te volgen. Bouwkosten werden in het verleden
vergoed door de overheid maar zijn nu onderdeel van de bedrijfsvoering. Dat
stimuleert instellingen anders tegen het bezit en de exploitatie van hun
vastgoed aan te kijken. Naast een kortetermijnperspectief is er nog een andere
oorzaak voor de weinig flexibele bouw uit het recente verleden, weten ze. Nieuwe
verpleeg- en verzorgingstehuizen werden op een gegeven moment zo goed gevonden,
dat niemand dacht dat ze al spoedig niet meer zouden voldoen.

Cyclus

Geelen heeft de snelle cyclus van zorgvastgoed in de loop van zijn eigen
carrière meegemaakt: “Ik doe dit werk zo’n twintig jaar. In mijn begintijd
werden nieuwe verzorgingshuizen gebouwd met wooneenheden die twee keer zo groot
waren als voorheen”, schetst hij de nieuwe eisen van destijds. Sindsdien is het
accent meer komen te liggen op het zoveel mogelijk thuis blijven wonen van
ouderen enerzijds en verzwaring van de zorg in de verzorgingshuizen anderzijds,
die daarmee het karakter van verpleeghuiszorg krijgt. Verbouwplannen lopen vast
op rigide constructies. Woningscheidende wanden blijken te vaak onderdeel van de
dragende constructie. Veelal blijkt de enige optie nieuwbouw. De kunst is
daarbij de fout uit het verleden te vermijden om vastgoed een al te “vast”
karakter te geven. Die slag maakt, geven ze als voorbeeld uit hun praktijk, de
Elisabeth Otter Knoll Stichting in Amsterdam met een zorgcomplex in
Amsterdam-Zuid. Het bestaande verzorgingshuis wordt naar verwachting eind
volgend jaar gesloopt voor nieuwbouw. Flexibiliteit, toekomstbestendigheid en
duurzaamheid, zijn daarbij het motto. Ramen op de begane grond, waar de
infrastructuur zit, komen op de plaats waar ze nodig zijn. Geelen: “Architecten
houden meestal meer van een regelmatig, repeterend patroon, los van wat erachter
zit. Wij hebben de flexibiliteit van dit gebouw tot schoonheid verheven.” De
gedachte over die schoonheid gaat voor het tweetal dieper dan de vorm:
“Gebruiks-, toekomst- en belevingswaarde hangen ook samen met de menselijke
maat. De beleving van het gebouw door de gebruikers is erg belangrijk.”
Buitenruimte moet daarom in hun ogen meer aandacht krijgen. Hendriks: “Ik heb
meegemaakt dat werd gezegd: mensen die verzorging of verpleging nodig hebben,
hebben geen buitenruimte meer nodig. Een volstrekt achterhaald idee. Deze
bewoners hebben juist behoefte aan een mogelijkheid om even naar buiten te
gaan.” Het oude Elisabeth Otter Knoll-complex vinden ze een mooi voorbeeld. “Dat
is gebouwd rond een patio, het is een ommuurde buitenruimte, middenin de stad,
veilig en zonder tocht.” Ze vinden het een gouden greep. Geelen: “Ik heb gelijk
gezegd: die patio moet in de nieuwbouw terugkomen.” De toenemende behoefte aan
variatie in het aanbod leidt ook tot veel nieuw- en verbouw, verwachten ze. “In
het verleden zetten we in verpleeghuizen alles bij elkaar. Een persoon met een
lichamelijke beperking maar wel bij zijn volle verstand vraagt om een heel
andere omgeving dan iemand met een geestelijke beperking. Of iemand die
terminaal is en behoefte heeft aan een rustige omgeving met veel privacy. Of
iemand met psycho-geriatrische klachten.” De te realiseren wensen moeten
haalbaar zijn binnen de beschikbare budgetten. Dat blijft natuurlijk zo, weten
ze. De nieuwe bekostingsmethode voor de zorg gaat waarschijnlijk in op 1 januari
2012. Het ministerie van VWS heeft medio vorig jaar per ‘zorgzwaarte’ bedragen
vrijgegeven welke kunnen worden gebruikt voor huisvesting. “Daarnaast zijn
mogelijk aanvullende budgetten te vinden door onderdak te bieden aan
voorzieningen als een huisartsenpraktijk, fysiotherapeut, restaurant of kapper.”

Van den Berg Groep

De Van den Berg Groep is opgebouwd uit een vastgoedadviesbureau, vier
architectenbureaus en een bouwkundig adviesbureau. Met zeven vestigingen,
inclusief het hoofdkantoor in Kampen, is er een landelijke dekking. Het in huis
hebben van de verschillende disciplines is volgens Hendriks en Geelen een
voordeel.

Reageer op dit artikel