nieuws

Innovatieve stallen nog nauwelijks zichtbaar

utiliteitsbouw

Innovatieve stallen nog nauwelijks zichtbaar

Hoe kunnen stallen op een fraaie manier ingepast worden in het landschap? Initiatieven genoeg, maar de meeste hebben het stadium van de tekentafel nog niet verlaten, zo bleek tijdens een symposium over nieuwe agrarische architectuur in Den Bosch.

Reconstructie van de intensieve veehouderij, en de komst van megastallen,
biedt kansen voor vernieuwende ontwerpen voor stallen, is het idee van de
provincie Noord-Brabant en landbouworganisatie LTO. Zij begonnen twee jaar
geleden met het project ‘Stallen in het Landschap’, waarin ze kunstenaars en
landschapsarchitecten aan het werk zetten om met uitgewerkte voorstellen te
komen om stallen op een goede manier in te passen in het landschap. Van de vijf
genomineerden die nog over waren, wisten Iwan Westerveen en Jan Couwenberg
tijdens het symposium in Den Bosch de publieksprijs binnen te halen met hun
ontwerp voor het LOG Chijnsgoed in de gemeenten Heeze-Leende en Cranendonck,
waarin het vooral gaat om de samenhang tussen een aantal kavels. Couwenberg is
blij met de erkenning, maar winnen is geen garantie dat het ontwerp ook
uitgevoerd wordt, omdat het echt toegespitst is op een specifiek gebied. Dat
nadeel geldt niet voor Alfa-bouw, een nieuwe manier van bouwen geïntroduceerd
door de provincie Noord-Brabant en ZLTO, waarin agrarisch nut, landschappelijke
inpassing, functioneel belang en architectonische kwaliteit zo goed mogelijk
samengaan. De eerste concrete toepassingen komen eraan.

Rondeel

Een vernieuwend ontwerp dat begin vorige maand geopend werd, is de
cirkelvormige kippenstal het Rondeel in Barneveld. Het Rondeel heeft een
diameter van 95 meter en dient tegelijkertijd als bezoekerscentrum. De
realisatie was niet eenvoudig. Regionale en lokale overheden hadden moeite met
het onbekende concept. Maar er zijn meer belemmeringen om vernieuwende
architectuur van de grond te krijgen dan lokale regelgeving. Vaak lopen
projecten stuk op gebrek aan financiën, weet Jan Piet Nicolai van Skets
architectuurstudio. Na jarenlang vruchteloos ontwerpen voor nieuwe staltypen te
hebben gemaakt die boeren wel waardeerden maar niet konden betalen, besloot
Skets het over een ander boeg te gooien. “We zijn aan tafel gegaan met boeren en
stallenbouwers om producten te ontwikkelen die ook marktconform zijn. Dat is
echt essentieel.” Die aanpak resulteerde in een ontwerp voor een melkstal in
Stedum, die maar 10 procent duurder is dan een traditionele stal. Varkensboer en
stallenbouwer Mari van Genugten van Genugten Agri heeft zijn twijfels of boeren
wel innovatieve ontwerpen willen. “Het moet wel betaald worden. Zo’n ronde vorm
is niet zo efficiënt”, zegt hij verwijzend naar het Rondeel. “We willen best
innoveren, maar wij zijn geen architect en hebben geen creatieve geest. Dat
vraagt de klant ook niet van ons.” Rijksadviseur voor het landschap Yttje Feddes
ziet de oplossing in het ontwerpen van een nieuwe standaard voor een innovatieve
stal, die nauwelijks duurder is dan een traditionele stal. In de LOG-atlas die
Feddes presenteerde tijdens het symposium constateert ze dat de beloftes van de
reconstructie nog niet waargemaakt worden. De intensieve veehouderij zou
duurzamer worden en het milieu minder belast, terwijl tegelijkertijd het
landschap er mooier op zou worden, evenals de verschijningsvorm van de stallen.
Daar komt nog weinig van terecht. “Het ruimtelijk ordeningsbeleid is niet
gelukt. Je ziet eerder de omgekeerde tendens”, aldus Feddes bij die
boekpresentatie.

Ontwikkelingsgebieden

In de atlas belicht Feddes de 136 zogeheten landbouwontwikkelingsgebieden,
afgekort log’s, gebieden in de vijf reconstructieprovincies die aangewezen zijn
voor uitbreiding van de sector en waar grootschalige varkens- of kippenstallen
gebouwd kunnen worden, maar waar dat nog nauwelijks gebeurt. Feddes schetst twee
scenario’s voor aanpassing van het beleid, maar eerst moet duidelijk worden wat
we nou precies willen met de intensieve veehouderij. De provincie Noord-Brabant
worstelt nog volop met het antwoord op die vraag. Het provinciebestuur
presenteerde eerder deze maand een nieuw plan van aanpak voor de log’s, waarin
het landbouwontwikkelingsgebied sterk begrensd wordt. Het plan vloeit voort uit
een recent besluit van Provinciale Staten om naar aanleiding van een
burgerinitiatief de groei van de intensieve veehouderij aan banden te leggen.

Reageer op dit artikel