nieuws

BAM bouwt in recordtempo WK-voetbaltempel

utiliteitsbouw

Technisch is de bouw van het belangrijkste stadion van het WK voetbal dat in 2010 in Zuid-Afrika wordt gehouden, niet moeilijk. Maar krijgen BAM-dochter Interbeton en de Zuid-Afrikaanse partner Grinaker-LTA het vernieuwde Soccer City op tijd af?

“Die ‘bloody’ tekeningen kloppen voor geen meter.” Een medewerker van Stan
Aarts stormt briesend zijn keet binnen. Als technisch manager is ´Interbetonner´
Aarts tweede man op de bouwplaats, na de projectleider van Grinaker-LTA. Als
iets niet deugt, moet Aarts het ophelderen. Dit keer besluit hij dat de
structural engineer PD Naidoo & Associates (PDNA) moet opdraven om de
tekening toe te lichten. Eerder deed hij nog vrij luchtig over ‘het spel tussen
bouwer en structural engineer’. Nu zucht hij. “Dit soort dingen mogen in dit
stadium van de bouw eigenlijk niet meer voorkomen.” Soccer City staat aan de
rand van Soweto. De arme township in Johannesburg ontwikkelt zich in razend
tempo tot leefbare wijk. Blanken in Zuid-Afrika hebben een rugby- en
cricketcultuur, hun zwarte landgenoten in Soweto zijn idolaat van voetbal. Het
was feest toen de club Kaizer Chiefs in 1989 Soccer City openden. En het was
feest toen Zuid-Afrika het WK 2010 binnensleepte. “Zuid-Afrika is veel Europeser
dan mensen denken”, zegt Aarts tijdens een ronde over de bouwplaats. “Dat zie je
aan de kwaliteit van de onderaannemers en de leveranciers. Van liften tot
specialistische bouwmaterialen, het meeste is aanwezig. Alleen staal is een
wereldwijde markt. De stalen frames voor het dak worden gemaakt door de
Italiaanse specialist Cimolai.” Het stadion staat er sinds 1989, maar was te
klein en voldeed niet aan de regels van wereldvoetbalbond Fifa. De gemeente
Johannesburg laat het daarom voor 200 miljoen euro opknappen. “Kijk,” wijst
Aarts. “De westelijke tribune hebben we gestript.” De bovenste ring zal 1,8
meter ‘gelift’ worden. De Fifa heeft regels voor zichtlijnen, zodat fans de
wedstrijd goed kunnen volgen. “Vervolgens bouwen we de hele constructie rond het
stadion tot dezelfde hoogte.”

Volume

Een betonfabriek die 60 vierkante meter beton per uur produceert draait op
volle toeren. Er gaat 75.000 m3 beton in het stadion, waarvan 10.000 kubieke
meter gebruikt wordt voor 11.000 gietvormen voor de tribunes. “De grootste
uitdaging zit niet in de techniek, maar in het volume – de snelheid waarmee
gebouwd moet worden”, zegt Aarts. Soccer City wordt met 94.000 zitplaatsen het
grootste stadion van Afrika. Nadat de Zuid-Afrikaanse architect Boogertman Urban
Edge & Partners en PDNA klaar waren, konden Grinaker-LTA en Interbeton in
februari aan de slag, hoewel de architect en PDNA nog niet klaar zijn. “De
afwerking moet bepaald worden en het ontwerp van het dak is nog in volle gang.
Vrij laat, moet ik zeggen.” De tekeningen zijn bovendien niet altijd duidelijk.
“Ik denk dat in Nederland een ontwerp doorgaans verder uitgewerkt is voor het de
tender ingaat.” Aarts weigert echter te zwartepieten: “Het is belangrijk om een
positief beeld neer te zetten. Het gaat er hier professioneel aan toe.
Zuid-Afrika is niet achterlijk.” April 2008 moet het beton staan en kan de
dakconstructie beginnen. Om windrukken van onderaf op te vangen wordt het stalen
frame verankerd met trekpalen. Het dak krijgt ondersteuning van 12 schachten van
24 tot 30 meter hoog. In totaal is 6200 ton staal nodig. Andere technische
weetjes: het dak krijgt een oppervlakte van 70.000 vierkante meter, de fundering
telt 900 heipalen en het stadion wordt ondersteund door pilaren onder een hoek
van 23 graden. Installatie van kantoren, toiletten, kiosken en
geluidsinstallaties volgt in de eindfase en dan is er nog het veld dat eind 2007
wordt geplant en volgend najaar in het stadion wordt gebracht.

Lokaal

Interbeton zit voor een kwart in het prestigieuze bouwproject, driekwart komt
voor rekening van Grinaker-LTA. “Zij zijn samen met Murray & Roberts de
grootste aannemer hier”, zegt Aarts. “Wij kunnen toegevoegde waarde bieden
dankzij de expertise van zustermaatschappij HBM Stadien- und Sportstättenbau.”
Dat is stadionbouwer die ook onder de BAM-paraplu opereert. Naast twee
torenkranen en twee mobiele kranen, levert Interbeton specialistisch personeel:
vier Nederlanders en twintig Filipijnse voormannen. Liever had Aarts lokaal
voorlui ingehuurd. “We hebben advertenties geplaatst en gesprekken gehouden,
maar er kwam te weinig kwaliteit uit.” Vooral blanke Zuid-Afrikaanse voorlui
zoeken hun heil de laatste jaren in landen als Dubai en Qatar. Ook de bouwhausse
trekt veel personeel weg. “Er komen vijf nieuwe stadions en dan is er ook nog de
Gautrain, een lightrail-verbinding tussen Johannesburg en Pretoria.” Door de
overspannen bouwmarkt worstelen de bouwers om binnen budget te blijven. “Er is
een enorme prijsescalatie. Alle stadions hebben stoeltjes nodig en een dak. Die
wereld is niet zo groot. Misschien moet de bekleding van het dak goedkoper.”
Dure panelen moeten het stadion uiteindelijk het uiterlijk van een vlammende
Afrikaanse pot geven. Arbeidskrachten komen uit de buurt van het stadion, een
verplichting van de opdrachtgever. ”Werving gebeurt vooral door Grinaker-LTA.
Zij hebben speciale faciliteiten om ongeschoolde mensen op te leiden.” Aarts
kijkt om zich heen: “Er werken hier nu 800 mensen en begin volgend jaar zijn dat
er 2500. Ik schat dat ongeveer 7500 mensen uiteindelijk werk aan Soccer City
hebben.” De beveiliging op de bouwplaats is een stuk strenger, glimlacht Aarts.
“Elk stuk gereedschap en materiaal moet worden geregistreerd. Je moet alles
achter je rug opruimen, anders is het weg. Koperkabels, hamers, alles nemen ze
mee. En je weet niet wie het doet, want het is overdag zo´n prettig volk om mee
te werken.” Aarts denkt even na. “Maar dan gaat het toch mis.” April 2009 moet
alles klaar zijn, zodat in juni de Confederations Cup gespeeld kan worden, een
opwarmertje voor het WK. In Soccer City staat in 2010 de openingswedstrijd en de
finale op het programma. De uitstraling van het project voor Interbeton is dan
ook enorm en Aarts geniet met volle teugen. “Ik zou er graag bij zijn als hier
uiteindelijk de bal gaat rollen”, geeft de Nederlander toe. “Maar het gaat dan
toch meer om de opdrachtgever: de mensen van de gemeente Johannesburg. Dat is
ook terecht, want zij betalen. De klant is ko ning.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels