blog

‘Er heerst onvrede en chaos rond Haags OCC’

utiliteitsbouw 1967

‘Er heerst onvrede en chaos rond Haags OCC’

Boele en van Eesteren is begonnen met de fundering van het nieuwe Haagse ‘Cultuurpaleis’ in het Spuikwartier, Het bouwproject wekt al sinds de eerste plannen weerstand op in de Hofstad. En die weerstand is met het vele malen aanpassen van de bouwtekeningen niet afgenomen. Zoveel blijkt ook uit het betoog van Peter Drijver en Robbert Coops. “Wat wordt er nu gebouwd?”

Ondanks al het recente optimisme rond de start van de bouw van een nieuw ‘cultuurpaleis’ in Den Haag is de meer principiële discussie nog lang niet afgerond.  Die gaat namelijk over de gemeentelijke ambities en plannen waarmee zo’n slordige tweehonderd miljoen gemeenschapsgeld zijn gemoeid en of die investering en exploitatie wel een publieke taak is.

De gemeente Den Haag blijkt bovendien niet in staat of bereid het proces op een ordentelijke wijze te organiseren waardoor de maatschappelijke en politieke onduidelijkheid en onvrede alleen maar zullen toenemen. Nog voordat de eerste paal voor dit nieuwe centrum – waar het Residentie Orkest, het Koninklijk Conservatorium en het Nationaal Danstheater hun thuisbasis zullen krijgen – werd geslagen volgden talloze vooral juridische procedures met als doel te komen tot een beter plan en tot een betere uitvoering daarvan. Want zolang ambtelijk en politiek Den Haag zich verschuilt achter aanbestedingsregels, vertrouwelijke afspraken met toekomstige gebruikers en met het consortium dat de bouw en het beheer van dit prestigieuze project op zich geeft genomen blijft er een kleffe mist hangen. Dat is helaas tekenend voor het Spuiforumdossier.

Heikel dossier

Dat de nieuwbouw aan het Spui een heikel dossier is was van meet af aan duidelijk. De Haagse Stadspartij, die fel gekant was tegen de oorspronkelijke plannen, leverde de huidige wethouder – Joris Wijsmuller – die na de gemeenteraadsverkiezingen de ingewikkelde taak op zich nam dit project tot een goed einde te brengen.
Plannen werden onder zijn leiding gewijzigd met harde financiële plafonds en de nodige beloften over inpassing, kwaliteit en planning. Ook de ontwikkeling van het aangrenzende leegstaande ministerie (van Binnenlandse Zaken) werd meegenomen als een vorm van commerciële gebiedsontwikkeling. De gemeenteraad ging uiteindelijk akkoord, ondanks gemor van oppositiepartijen en allerlei maatschappelijke groeperingen.

DBM-contract

De bouwcombinatie Cadanz – waarin Boele en Van Eesteren, Hertzberger, Coenen zich hebben verenigd – kreeg uiteindelijk de opdracht voor een D(esign)B(uilt)M(aintain)-contract voor het OCC, Onderwijs- en Cultuur Centrum. Die naamsverandering was niet de enige cosmetische wijziging.
Bij de bekendmaking van de aanbestedingswinnaars werd opgemerkt dat het definitieve gebouw er anders zou gaan uitzien dan het ingediende winnende plan.

Chaos compleet

Vanaf dat moment was de chaos compleet, temeer omdat de feitelijke DBM-constructie werd verlaten. Na verloop van tijd bleek dat de aanbesteding naar verluidt zo’n twintig miljoen boven de prijs zat. Er werd echter door de gemeente opnieuw en welwillend onderhandeld. Om het college van B&W te sparen werden forse bedragen eenvoudig weg elders ‘verschreven’, zodat de oorspronkelijke prijs kon worden gehandhaafd. Ook enkele voorzieningen moesten daarvoor sneuvelen, zoals de parkeergarage waarvan de capaciteit drastisch werd ingeperkt (van 718 tot 458 parkeerplaatsen).
Ondertussen gingen de gesprekken met de toekomstige gebruikers door alsof er nog geen vastgestelde eisenspecificatie bestond. Ook dat had de nodige aanpassingen tot gevolg, zoals over de indeling en de akoestiek.
Het merkwaardige aan dat alles was dat het oorspronkelijke aanbestedingsplan veranderde, hetgeen juridisch gezien natuurlijk helemaal niet kan. Maar zolang de afgevallen partijen geen bezwaar aantekenen kan alleen de opdrachtgever zichzelf tot de orde roepen.
De Haagse gemeenteraad, die op grote afstand het proces volgde, greep in ieder geval niet tijdig in. Ook het verantwoordelijke college voelde zich daartoe niet geroepen of was daartoe niet bij machte.

Bijgesteld

Intussen was de verplichte aanvraag voor de omgevingsvergunning ingediend door gelegenheidscombinatie Cadanz. Een plan dat in eerste instantie door de welstandscommissie werd afgekeurd en uiteindelijk na veel overleg in tweede instantie alsnog, schoorvoetend en onder voorwaarden, werd goedgekeurd.
Verlenging van deze aanvraag was dus noodzakelijk, alleen gebeurde dat op ongebruikelijke wijze. Maar – misschien nog wel belangrijker – deze omgevingsvergunning week af van de oorspronkelijke tekeningen, die keer op keer moesten worden ‘bijgesteld’.
Bizar genoeg heeft de gemeente in haar vergunning ook nog eens tegenstrijdige en onvolledige sets tekeningen goedgekeurd, waardoor het voor handhavers (zoals bij het Bouwbesluit) volstrekt duister zal zijn waar ze zich op moeten baseren. Nog steeds is niet duidelijk welk plan nu gebouwd gaat worden, wie verantwoordelijkheid draagt en welke totaalkosten ermee gemoeid zijn. Niet alleen voor de bouw maar ook tijdens de beheerfase.
Ook de toekomstige handhaving hangt behoorlijk in het luchtledige omdat (tot nu toe) niemand de consequenties van de aanpassingen kan bevroeden.
Ter bevestiging werd medio januari een geheel afwijkend plan aan de raad gepresenteerd waar hoofdhuurder DMC en de onderhuurders Residentie Orkest, Nederlands Dans Theater en Koninklijk Conservatorium wél mee akkoord waren.

Onontwarbaar

Een onontwarbare hoeveelheid verschrijvingen hebben inmiddels plaatsgevonden zodat de wethouder straks bij de verkiezingscampagne op papier kan laten zien dat er geen cent is bijgedaan. Dat in de tussentijd de DBM-procedure de gemeente een kleine 30 miljoen achterstand heeft opgeleverd is alleen te bewijzen aan de hand van de stapels vertrouwelijke stukken waarover de volksvertegenwoordiging niet mag spreken.
Tekenend is het feit dat het ‘commerciële’ programma uit het OCC is geschrapt om principiële fouten in het plan te maskeren. Het andere commerciële deel heeft al meer dan een jaar vertraging opgelopen omdat ontwikkelaar en gemeente het niet dichtgerekend krijgen: hoogbouw waarvan de gemeente bovendien angstvallig buiten beeld houdt hoe die straks het stadsgezicht zullen aantasten.
Veelzeggend voor de huidige situatie is dat door omwonenden en de stichting SOS Den Haag een bezwaar is ingediend. Het is immers niet duidelijk wat aan de ene kant de aannemer aan het bouwen is en aan de andere kant de gemeente wil. Van de zijde van de gemeente Den Haag wordt gesteld dat de aannemer telkens nieuwe aanpassingen pleegt en dat de gemeente daarmee instemt.
Dat burgers noch gemeenteraad daar weet van hebben is overduidelijk. De voorzieningenrechter heeft inmiddels bepaald dat de uitspraak in de bodemprocedure over een half jaar te verwachten valt.
De bouw van het Haags cultuurpaleis gaat ondertussen onverdroten voort.



Ir. Peter Drijver en drs. Robbert Coops zijn respectievelijk voorzitter van SOS Den Haag sociaal-geograaf.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels