artikel

Maak langer thuiswonen mogelijk

utiliteitsbouw Premium

Maak langer thuiswonen mogelijk

Eén adagium van het kabinet Rutte-2 is langer thuiswonen. Een ander is minder regelgeving. De wens van een ieder om woningen beter toegankelijk te maken sluit prima aan bij het een, maar stuit op het ander.

Veel nieuwbouwappartementen worden gebouwd om ouderen te huisvesten, maar vertonen toch enkele manco’s als het gaat om toegankelijkheid. Bijna alle nieuwe appartementen krijgen een lift en hebben geen drempels in de woning. De meest voorkomende manco’s zijn:

– Te smalle gangen / verkeersruimten;

– Te kleine toiletruimte of badruimte;

– Slaapkamer niet groot genoeg;

– Hoge drempel naar de buitenruimte/balkon;

– Geen lift naar berging of parkeergarage.

Te duur

Soms is het maar een enkel gebrek, waardoor de woning in hoge mate toegankelijk is, maar net niet helemaal. Het Handboek Toegankelijkheid geeft naast deze basisvoorwaarden nog veel meer tips hoe de woning ook bruikbaar kan zijn en blijven indien de mobiliteit van de bewoner vermindert.

De regering heeft onze analyse dat het nuttig en voordelig zou zijn om de toegankelijkheidseisen voor appartementen groter dan 70 vierkante meter te verzwaren naast zich neergelegd (‘Toegankelijk, bezoekbaar, aanpasbaar’, Rigo 2013). Het belangrijkste argument is dat Aedes (corporaties) en Neprom (ontwikkelaars), zonder nadere onderbouwing, het te duur vinden. En op de achtergrond speelt misschien de weerzin tegen meer regels. De voorgenomen verruiming van de toegankelijkheidsregels voor alle bestaande en het beperkte aantal nieuwe zelf te bouwen eigen woningen maakt zo’n 4,3 miljoen woningen zelfs geheel vrij van de bestaande regels en dan mogelijk ongeschikt voor langer zelfstandig wonen (TK 2014, 32757, nr. 105). De eerder bewust ingevoerde luie trappen met als achtergrond het langer zelfstandig kunnen wonen mogen allemaal vervangen worden door zeer steile spiltrappen. Wat dit voor de vluchtveiligheid betekent, daar is niet over nagedacht. Dat mag dan ook voor de van een woongebouw deel uitmakende trappenhuizen.

Beperkte aanpassingen

Hogere eisen aan toegankelijkheid kunnen in een periode van twintig jaar al gauw een half miljoen extra beter bruikbare woningen opleveren. De kosten ervan zijn beperkt, omdat in veel gevallen slechts beperkte aanpassingen nodig zijn, die weinig kosten en de bruikbaarheid in specifieke gevallen sterk vergroten. Vaak volstaat een slimmere indeling van de woning. De drempel naar de buitenruimte is vaak een knelpunt, waarvoor een structurele oplossing zou moeten worden gevonden. Bij gebrek daaraan zou een weersbestendige vlonder al kunnen helpen.

Bij berging of parkeren in een souterrain of kelder is het wenselijk dat de lift ook daar toegang geeft. De kosten daarvan worden met alle woningen gedeeld. In de recente crisis is dit ondergronds bouwen vaak te duur geworden. Dit knelpunt is er dan niet meer.

Als het Rijk de toegankelijkheid niet via regelgeving wil afdwingen, zou het niettemin in het belang van de gemeente kunnen zijn om dit toch voor elkaar te krijgen. De gemeente moet nu immers bevorderen dat mensen zo lang mogelijk thuis blijven wonen. De toegankelijkheidseis mag lokaal echter niet worden gesteld, dus men is dan aangewezen op stimulering. Dat kan (1) in prestatieafspraken met woningcorporaties, (2) met een wegingsfactor bij de selectie van ontwikkelaars en (3) eventueel een premie op woningen die in alle opzichten toegankelijk zijn. Het kan helpen om de belangrijkste mogelijkheden tot verbetering van toegankelijkheid meer onder de aandacht te brengen van ontwikkelaars, kopers en huurders. We zien dat ook provincies dit belang inzien en over middelen beschikken om dit te bevorderen. Het is second best, deze aanpak, maar de moeite waard.

Rob de Wildt (Rigo)

Nico Scholten (ERB)

Reageer op dit artikel