artikel

Vloertegels houden museum vrij van nagalm

utiliteitsbouw

De Duitse wiskundige Herman Ludwig von Helmholtz ontdekte anderhalve eeuw geleden dat lucht gevangen in een holte met daaronder een luchtspouw zich gedraagt als een massaveersysteem. Ingenieursbureau LBP Sight gebruikte die vondst om ernstige nagalmproblemen in het Nederlands Scheepvaartmuseum te voorkomen.

De akoestische vloer die het ingenieursbureau bedacht voor de binnenplaats van het museum bestaat uit een systeem van tegels (60 x 60 centimeter) die elk zijn opgebouwd uit zestien kleine tegeltjes (15 x 15 centimeter). De voegen tussen de tegeltjes zijn deels open en vormen de holtes die nodig zijn voor de ‘Helmholtz-resonator’. Onder de tegels hangen bakjes waardoor een luchtspouw met een vaste hoogte ontstaat. Deze spouw wordt gevuld met geluidsabsorberend materiaal. Dat zorgt, samen met de ‘verende’ lucht onder de open naden, voor demping van het geluid op de recentelijk overkapte binnenplaats.

Dat is hard nodig, want de spectaculaire nieuwe koepel van 1200 unieke glaspanelen die de binnenplaats van het uit 1656 stammende gebouw (’s Lands Zeemagazijn) overspant, heeft één levensgroot nadeel: geluidsgolven kunnen niet meer ontsnappen. Berekeningen en metingen wezen uit dat als er niets gebeurt de nagalmtijd stijgt van 2 naar 12 seconden. Het Deutsches Historisches Museum in Berlijn kan erover meepraten. Daar waren na plaatsing van een soortgelijke glaskap achteraf forse ingrepen nodig om de nagalmtijd te verminderen.

Het Nederlands Scheepvaartmuseum wil zoiets absoluut voorkomen, want na de grootscheepse restauratie moet de binnenplaats van 1150 vierkante meter gebruikt worden als ontvangst- en feestruimte. Duizend bezoekers moeten tegelijk kunnen genieten van een diner of culturele voorstelling zonder horendol te worden van een geluidsbrij.

“Geluidsabsorberend materiaal kunnen we niet onder de koepel aanbrengen, want die moet transparant blijven. Maar ook niet op de binnengevels, omdat het stucwerk daarop monumentwaardig bleek. Dus was de vloer de enige optie”, vertelt Luc Schaap (LBP Sight).

Op basis van metingen in de bestaande situatie was bekend welke prestaties de vloer zou moeten leveren om zoveel mogelijk een gelijkwaardige situatie te bereiken. Van het bedachte vloerconcept werd een prototype ontwikkeld in MDF. Vervolgens heeft LBP Sight metingen gedaan aan een proefvlak in het akoestisch laboratorium. Het akoestisch gedrag van de vloer wordt bepaald door de breedte en hoogte van de spleetjes tussen de tegeltjes, van de hoogte van de luchtspouw onder de verhoogde vloer en door het toegepaste absorberende materiaal in deze luchtspouw.

“De maximale breedte van de spleet is 5 millimeter, want bezoekers op naaldhakken mogen er geen last van hebben”, zegt Schaap. “Zij vormen daarmee eigenlijk de akoestische begrenzing.” De optimale spouwhoogte en hetoptimale absorberende materiaal is uiteindelijk afgeleid uit de laboratoriumtests.

Stalen profielen

Producent Poly Products bouwt de 2300 tegels van de vloer op een systeem van stalen profielen. Dat is een stevige constructie, want de tegels moeten een gewicht van 1000 kilo kunnen dragen. Elke tegel (60 x 60) bestaat uit in een speciale mal gegoten gewapend beton. Daarop zijn de kleine tegeltjes van Travertin natuursteen aangebracht met daaromheen voegwerk.

De stalen onderconstructie zorgt voor de gewenste spouwhoogte, maar ook voor een egale vloerhoogte. Verzakkingen in het eeuwenoude gebouw zouden anders het effect van de vloer onberekenbaar maken. Omdat de vloer na een feest moet kunnen worden schoongemaakt is ook voorzien in de mogelijkheid tot afvoer van water onder de open vloer.

Aanleg van de unieke vloer begint naar verwachting begin mei. Het leggen neemt een maand in beslag. De verwachting is dat de nagalmtijd ondanks de akoestische vloer licht oploopt, tot ongeveer 3 seconden. Schaap: “Maar we gaan ervan uit dat het Urker Mannenkoor toch prachtig zal klinken. Net als vroeger.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels